AnalyseNieuwe CDA-lijsttrekker

CDA-leider De Jonge moet nu ook Omtzigts achterban tevreden zien te houden

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport won nipt de leiderschapsverkiezing van het CDA.Beeld ANP

Hugo de Jonge wint, maar echt feestelijk wil het op de uitslagenmiddag van het CDA niet worden. De nieuwe lijsttrekker moet meteen aan de slag om het beeld van een diep verdeelde partij te verdrijven. 

Het was ‘héél spannend’ en hij heeft zelf ook wel even op zijn nagels gebeten, erkent minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid. Maar uiteindelijk heeft dan toch zijn favoriete kandidaat, Hugo de Jonge, gewonnen. Dat is het enige wat telt, probeert Grapperhaus aan journalisten duidelijk te maken. Dat het met een miniem verschil van nog geen driehonderd stemmen is gebeurd, doet er niet toe. ‘Het gaat vandaag alleen maar om de nummer één.’

De realiteit is toch anders in de voormalige rangeerhal in Den Haag waar het CDA net de uitslag van de interne verkiezingsstrijd bekend heeft gemaakt. De Jonge krijgt 50,7 procent van de stemmen, Omtzigt 49,3 procent. Alle aanwezige CDA’ers krijgen vervolgens dezelfde vraag voorgeschoteld: hoe moet de partij verder nu de leden zo verdeeld zijn? 

Omtzigt, ooit binnen zijn partij weggezet als ‘cijfersnuffelaar’, heeft het snelst uitgerekend hoeveel hij precies tekort kwam. ‘Het verschil was 258 stemmen. Als 130 mensen de andere kant op hadden gestemd, dan had ik gewonnen. Dat is helemaal niks. Ik ben van helemaal achteraan begonnen en heb in een fotofinish verloren.’

Eigenzinnig

Dat zal ook gevolgen hebben voor de toekomst. De eigenzinnige Omtzigt, die de afgelopen jaren al menig partijbons tot wanhoop dreef, is voortaan een man om rekening mee te houden. Daar doet hij zelf ook niet geheimzinnig over. Als een journalist constateert dat hij nu ‘een belangrijke speler binnen de partij’ is, beaamt Omtzigt dat volmondig: ‘Ja.’ Dat hij soms lastig zal blijven, staat ook vast. ‘Ik ben er niet voor het partijbestuur, ik ben er voor het land.’

Hugo de Jonge weet wat hem te doen staat: meteen na de bekendmaking van uitslag drukt hij zijn voormalige rivaal aan de borst. ‘Als het van het RIVM zou mogen, zou ik hem nu omhelzen.’ De nieuwe partijleider houdt het niet bij complimenten voor het werk van Omtzigt, hij kondigt meteen aan dat het Kamerlid bij de volgende verkiezing op nummer twee zal staan. 

‘Deze uitslag is maar op één manier te interpreteren’, aldus De Jonge. ‘De leden willen dat we het samen gaan doen. Als een team trekken we nu op. Ik als lijsttrekker, Pieter als running mate. Hij wordt de nummer twee.’

Het roept herinneringen op aan de woelige periode bij de de VVD, toen Mark Rutte met een minimaal verschil won van Rita Verdonk. Ook zij kwam als nummer twee en running mate op de lijst, maar rustig werd het daarna niet. Uiteindelijk moest Rutte haar uit de partij gooien.

Geen Verdonk

Dat gaat bij het CDA zeker niet gebeuren, bezweert De Jonge. ‘Ik ken Pieter Omtzigt heel goed. Pieter Omtzigt is geen Rita Verdonk.’ Of er niet één kapitein op een schip moet zijn? ‘Jazeker, en dat ben ik.’

Omtzigt zelf wil evenmin iets weten van een historische parallel met de VVD. ‘Ik voel niks voor het Rutte-Verdonk-scenario. Laat dat duidelijk zijn.’ In welke functie hij straks de partij zal dienen, laat hij ook van de nieuwe partijleider afhangen. ‘Maar ik zal in de voorste linie van het CDA staan. Dat lijkt me volstrekt helder met deze uitslag.’ 

Hij wil ook wel graag iets terugzien van zijn denkbeelden in het verkiezingsprogramma. Een aanscherping van de klokkenluidersregeling bijvoorbeeld, of het toetsen van bepaalde grondrechten bij de rechter. ‘Ik kom daar later nog wel mee.’

‘Eén familie’

De Jonge mag het allemaal gaan regelen. Als partijleider hoort voortaan ook tot zijn takenpakket om Omtzigt en diens achterban tevreden te houden. Volgens de minister van Volksgezondheid komt dat goed. ‘We zijn één familie.’ Of dat ook geldt voor Wopke Hoekstra, de minister van Financiën die weigerde om een voorkeur voor De Jonge uit te spreken, moet nog blijken. Heel warm zijn de banden tussen de twee voormalige kroonprinsen niet. 

Minister Grapperhaus ziet nog geen taak voor zichzelf weggelegd als bemiddelaar. ‘Dat hoop ik toch niet. Zoals Olivier Bommel zegt: ‘Iedereen heeft zijn eigen eenzame weg.’ Die heb ik ook gevolgd.’ 

Grapperhaus gaat ervan uit dat de rust snel zal weerkeren bij het CDA. ‘De laatste weken is van alle kanten in de media het vuur opgestookt voor Pieter Omtzigt, de underdog. Dat is ook goed. Daardoor krijg je een duidelijke keuze. Nu moeten we even uitademen, even bijkomen, maar we zijn een hele degelijke partij. Uiteindelijk gaat iedereen meewerken in de campagne voor de verkiezingen van maart 2021.’ 

Meer over