Nieuws

CDA haalt opgelucht adem, PvdA put hoop uit winst

De landelijke partijen maken de balans op na verkiezingen op lokaal niveau. Het CDA verliest, maar de verwachte afstraffing is milder dan waar de christendemocraten rekening mee hielden. De PvdA liet in Amsterdam zien dat het met een goede campagne en aansprekende lijsttrekker weer verkiezingen kan winnen.

Avinash Bhikhie
Onder leiding van Marjolein Moorman maakt de PvdA een comeback in Amsterdam. PvdA-leider Ploumen: ‘Amsterdam kleurt rood. Nederland wordt roder en roder!’  Beeld ANP
Onder leiding van Marjolein Moorman maakt de PvdA een comeback in Amsterdam. PvdA-leider Ploumen: ‘Amsterdam kleurt rood. Nederland wordt roder en roder!’Beeld ANP

De laatste stemmen moeten nog geteld, maar rond middernacht concludeerde VVD-leider Mark Rutte dat hoewel zijn partij zetels inlevert, van de landelijk partijen toch opnieuw de grootste is. Het ziet ernaar uit dat de liberalen, net als het CDA, van 13 procent terugvallen naar 11,5 procent. ‘In sommige gemeenten zijn plusjes, er zijn gemeenten waar we gelijk blijven en in sommige dalen we’, zei Rutte. Hij zag de gemeenteraadsverkiezingen overschaduwd worden door de oorlog in Oekraïne. ‘Ik kon minder doen dan ik had willen doen.’

Het CDA kon in de campagne ook niet altijd rekenen op partijleider Wopke Hoekstra, die als minister van Buitenlandse Zaken zijn handen vol had aan de Russische inval. Desalniettemin zullen de christen-democraten opgelucht adem hebben gehaald bij deze verkiezingsuitslag. De chaotische leiderschapswissel, de onduidelijke koers van de partij en het vertrek van het populaire Kamerlid Pieter Omtzigt leidden tot een dramatische Tweede Kamerverkiezingsuitslag.

Ook nu levert de partij van Hoekstra zetels in, maar de schade lijkt mee te vallen. ‘Het voorlopige beeld is dat we helaas zetels hebben verloren, en dat het tegelijkertijd beter lijkt dan de recente peilingen’, aldus Hoekstra. Dat zal de zorgen bij de partij niet wegnemen. Het verlies zet door. In het CDA-bastion Tubbergen halveert de partij.

Kweekvijver

Voor zowel de VVD als het CDA betekent de krimp niet alleen een kleinere vingerafdruk in de lokale politiek, maar ook het verder opdrogen van een belangrijke kweekvijver voor politiek talent. Zo kunnen beginnende raadsleden doorgroeien naar het Kamerlidmaatschap en bij de zoektocht naar een goede minister wordt vaak gekeken naar wethouders die zich onderscheiden.

Het Amsterdamse raadslid Diederik Boomsma (CDA) werd deze week nog uitgeroepen tot beste raadslid van Nederland, maar leek op de verkiezingsavond de enige zetel van het CDA te moeten opgeven. Volgens de voorlopige uitslag kan hij toch door.

In de Amsterdamse raad zal Boomsma zien dat de PvdA voortaan de meeste zetels in de Stopera inneemt. Onder leiding van Marjolein Moorman maken de sociaal-democraten een comeback in de hoofdstad. Een uitzinnige PvdA-leider Lilianne Ploumen deed geen enkele moeite haar blijdschap te verbergen. ‘Amsterdam kleurt rood. Nederland wordt roder en roder!’ De partij zal hoop putten uit de goede verkiezingsuitslag waar zij de electorale concurrenten D66 en GroenLinks hebben weten te verslaan.

GroenLinks herstelt

Toch ziet ook Jesse Klaver zich gesteund door de verkiezingsuitslag. Zijn partij was vier jaar geleden de grote winnaar, maar kreeg bij de Tweede Kamerverkiezingen een tik. Nu lijkt de klimaatpartij in grote studentensteden weer terug. In Leiden en Nijmegen is de partij weer groter dan D66. ‘Ik wist dat het herstel er was. Maar zo groot, dat had ik niet verwacht.’

PvdA en GroenLinks zullen in de verkiezingsuitslag lezen dat de lokale kiezer hun opstelling in de formatie, waar zij elkaar vasthielden, niet heeft afgestraft.

De grote verliezer op links is de SP. Voor partijleider Lilian Marijnissen betekent het de vijfde verloren verkiezingen op rij. Van de 272 zetels die het in 2018 haalde, houden de socialisten er slechts 104 over. Zelfs in Oss, waar Marijnissen vandaan komt, mag de SP zich niet meer de grootste noemen.