CDA-fractie zal ook het land in moeten

'Het zijn er zoveel, het is bijna eng', zegt een CDA'er als de 43 Tweede-Kamerleden ter afsluiting van de partijraad het podium van het Beatrixtheater in Utrecht beklimmen....

De partijraad heeft de uitstraling van een gelikte musical. Manshoge bloemdecoraties prijken op het podium, flitsende muziek en dans wisselen de sprekers af en gigantische beeldschermen zorgen ervoor dat niemand in het theater ook maar iets hoeft te ontgaan. Een Kamerlid: 'Er was zeker campagnegeld over.'

Toch lijkt vrijwel iedere aanwezige CDA'er zich te realiseren dat de partij op 15 mei minstens tien zetels toegeworpen heeft gekregen door omstandigheden waar zij zelf geen hand in heeft gehad. CDA-fractieleider Jan Peter Balkenende spreekt van een onverwachte uitslag. 'Natuurlijk, er is keihard voor gewerkt, maar het is meer dan we hadden durven dromen.'

Hij wijst op de onzekerheden in de politiek van de 21e eeuw. 'De winnaar van nu kan net zo makkelijk de volgende verliezer zijn', waarschuwt hij. 's Ochtends blijkt hij overigens al aan nieuwe aanwas voor zijn partij te hebben gewerkt. Hij bezocht de EO-jongerendag in het Arnhemse Gelredome, waar duizenden potentiële CDA-kiezers bijeen waren.

Balkenende houdt zijn partijgenoten in Utrecht voor dat ze dankbaar moeten zijn dat de christen-democratie op 15 mei als hoofdstroming in de Nederlandse politiek fier overeind is gebleven. 'Er gebeurde niet wat velen in 1994 dachten.' De overwinning vraagt volgens hem om bescheidenheid en respectvol omgaan met andere politieke partijen en stromingen.

Ook interim-partijvoorzitter Bert de Vries houdt de aanwezige CDA'ers voor dat zij zich er meer dan ooit van bewust zullen moeten zijn hoe kritisch de kiezers het CDA zullen volgen. 'Zetels verhuizen tegenwoordig niet meer bij enkelen, maar bij tientallen van de ene naar de andere partij.' De kiezers hebben het CDA en Jan Peter Balkenende volgens hem een groot krediet gegeven. 'Maar dat krediet moet de komende jaren worden waargemaakt.

Als de nieuw gekozen voorzitter van de jongerenorganisatie CDJA, Pim Walenkamp, in zijn eerste speech, verwijzend naar de eclatante verkiezingsoverwinning, roept: 'Wij zijn de enige volkspartij, die er is voor het hele volk', mompelt partijveterane en senator Hannie van Leeuwen: 'Nou nou, dat kan wel wat minder.'

Balkenende oogst zijn eerste applaus dan ook als hij de partij oproept bescheiden, betrouwbaar en bevlogen te blijven. Volgens hem liggen er kansen voor het CDA na deze enorme overwinning. Maar dan zal de partij verder moeten kijken dan het Binnenhof. Dat heeft het succes van Pim Fortuyn volgens hem overduidelijk bewezen. 'De Kamerfractie moet het land in en de leden moeten hun mening kunnen geven.'

Maar als de afdeling Friesland kenbaar maakt dat zij snel een commissie voor de partijvernieuwing wil instellen en niet wil wachten tot in november de nieuwe partijvoorzitter wordt gekozen, reageert Bert de Vries afwijzend. Hij wil het voorstel eigenlijk niet in stemming brengen. De Vries vindt de partijvernieuwing een taak van zijn opvolger: Marja van Bijsterveldt of Jan Krapels, die via een schriftelijke stemming door de leden zal worden gekozen.

Als De Vries het voorstel, ondanks zijn tegenstribbelen, uiteindelijk toch in stemming brengt, wordt het voorstel aangenomen. De interim-voorzitter zegt dat het bestuur het voorstel 'zal meenemen'.

Loek Schüler, scheidend voorzitter van het CDJA, noemt het incident later een smetje op de partijraad. 'We willen toch vernieuwen. Iedereen ziet dat openheid en een grotere betrokkenheid van leden de belangrijkste voorwaarden zijn om als politieke partij overeind te blijven. Laat die leden dan spreken. Als zij snel voorstellen willen zien voor vernieuwing, dan moet dat gebeuren. Laat de nieuwe partijvoorzitter er zijn of haar voordeel mee doen.'

Meer over