Cameron wil met verlanglijstje aan EU een Brexit voorkomen

Meer bevoegdheden voor nationale parlementen, betere bescherming van niet-eurolanden tegen beslissingen die de eurozone neemt en een soort van beperking van het vrije verkeer van mensen binnen de Europese Unie. Dat zijn de drie voornaamste wensen die David Cameron dinsdag heeft geuit in een brief aan Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad.

David Cameron. Beeld getty
David Cameron.Beeld getty

Het is voor het eerst dat de Britse premier expliciet bekendmaakt waarover hij wil onderhandelen om zijn land binnen de EU te houden. Mogelijk kunnen de Britten zich komend voorjaar reeds in een referendum uitspreken over het lidmaatschap.

In het zes pagina's tellende document gaat de Conservatieve leider in op vier terreinen waarop volgens hem hervormingen nodig zijn: economisch beleid, interne markt, soevereiniteit en immigratie. In grote lijnen wil hij dat de Europese Unie weer wat meer gaat lijken op de Europese Gemeenschap, het samenwerkingsverband waarin de Britten in 1973 toetraden, een lidmaatschap dat twee jaar later in een referendum werd bevestigd. Hij wil af van het streven naar een 'almaar hechtere unie'. 'Europees waar nodig, nationaal waar mogelijk', zo parafraseerde hij de 'Nederlandse' opvatting over de EU.

De brief van David Cameron aan Donald Tusk. Beeld getty
De brief van David Cameron aan Donald Tusk.Beeld getty

Camerons voorstellen zullen tijdens de Europese top in december ter sprake komen. De verwachting is dat de Europese leiders de Britse premier een beetje tegemoet zullen komen, al is het maar om te voorkomen dat hij met lege handen naar Londen terugkeert en zichzelf gedwongen ziet om campagne te voeren voor een Brexit. Cameron beschouwt het Europese vraagstuk als een hoofdpijndossier waar hij zich onder druk van eurosceptici mee moet bezighouden. Eerder deze week nog zei hij dat een Brexit indruist tegen het nationale belang.

Het probleem voor Cameron is dat het zijn eurosceptische landgenoten vooral gaat om beperking van migratie, vooral uit Oost-Europese landen. Omdat het Verenigd Koninkrijk een economisch lichtpuntje is in Europa heeft het grote aantrekkingskracht op werklustige migranten. Hoewel Cameron beseft dat de economie wel vaart bij het aanbod van arbeidskrachten, wijst hij in zijn 'Dear Donald'-brief op de druk die dit legt op zorg, onderwijs en huisvesting. Elke poging van zijn regering om de immigratie te beperken mislukt door het vrije verkeer van mensen. Voor zijn collega's in Brussel is het ondermijnen van deze pijler onder de EU onbespreekbaar.

Misbruik

In zijn brief lijkt Cameron dat te beseffen, en daarom richt hij zich met name op het 'misbruik' ervan. Zo zou hij graag zien dat de gezinshereniging aan banden wordt gelegd. Het is voor Europese migranten makkelijker om hun niet-Europese eega's mee te nemen dan voor de Britten zelf. Tevens wil hij dat het recht op uitkeringen voor migranten in de eerste vier jaar danig wordt beperkt, alsmede het sturen van kinderbijslag naar het buitenland. Dit zal op tegenstand stuiten, met name uit Poolse en Roemeense hoek. Voorzitter Martin Schulz van het Europees Parlement was er snel bij om deze voorstellen als illegaal af te doen.

Wat Cameron ook gedaan zal krijgen, het zal moeilijk zijn om de hervormingen te verkopen aan de eurosceptici. 'Is dit alles?' reageerde het Conservatieve Lagerhuislid Bernard Jenkin, die bijna sceptischer is over Cameron dan over de EU. Anderen vroegen zich af wat er is gebeurd met het terughalen van bevoegdheden. Zo willen eurosceptici dat de Britten weer hun eigen landbouw- en visserijbeleid gaan voeren. Cameron wees er dinsdag echter op dat een Brexit geen snelweg is naar 'het land van melk en honing'.

null Beeld epa
Beeld epa

Hij vertrouwt erop dat zijn landgenoten uiteindelijk voor alle zekerheid zullen stemmen voor de status-quo. De campagne van de blijvers speelt in op angstgevoelens. Een Brexit zou leiden tot een onafhankelijk Schotland, onrust in Noord-Ierland, een handelsoorlog met de VS, zeker drie miljoen werklozen, daling van de koopkracht van drieduizend pond per jaar per gezin, aantasting van de mensenrechten, minder invloed in het buitenland, het einde van Londen als financieel centrum en ongemak voor de expat-gemeenschap.

Ondanks deze apocalyptische vergezichten wint het Brexitkamp aan steun. Toen de Britten in de jaren zeventig naar het vasteland keken, zagen ze dat de situatie daar beter was dan in eigen land, dat bekendstond als 'de zieke man van Europa'. Nu is het eerder omgekeerd, met de migrantencrisis en de aanhoudende economische problemen in het zuiden van eurozone. Daar komt bij dat de waarschuwingen van de eurogezinde gevestigde orde - topmensen van multinationals, oud-premiers, de werkgeversorganisatie, vakbonden, de BBC, diplomaten, rechters - eerder averechts werken.

null Beeld afp
Beeld afp

De vraag is wie de 'Vote Leave'-campagne gaat leiden. Een naam die vaak valt, is die van Boris Johnson, de Londense burgemeester die op dit punt een lange staat van dienst heeft. Hij laat zich de laatste tijd steeds sceptischer uit. In zijn Telegraph-column van eergisteren wenste hij Cameron, wiens baan hij graag wil, op beleefde wijze succes toe, om vervolgens veelbetekenend op te merken dat we 'de komende maanden een stortregen van gewauwel zullen horen als we niet deelnemen aan een of ander Europees project'.

Meer over