Call of the mall ****

De verzameling kunstwerken is ingewikkeld, maar de organisatie slaat er niettemin in het winkelend publiek te grijpen.

SACHA BRONWASSER

beeldende kunst

Hoog Catharijne, Utrecht. T/m 22/9. Start route bij informatiepunt Gildenkwartier, tegenover Claudia Sträter.

'Echte luxe is niets kopen', was de slogan die kunstenaar Erik van Lieshout ophing boven de winkel die hij in 2010 drie maanden lang uitbaatte in de Rotterdamse winkelcentrum Zuidplein. Met die winkel en het filmverslag Commission (momenteel te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam) maakte hij een haarscherp kunstwerk over de homo consumens.

Het onderwerp is alleen maar actueler geworden. We zijn drie jaar verder in de crisis en de manifestatie Call of the Mall in en rond het Utrechtse Hoog Catharijne doet in het groot wat van Lieshout compact deed: kijken naar de winkelende mens en de minigemeenschap die zo'n complex van winkels en voorzieningen midden in de stad is. En dat nu ook op Hoog Catharijne, de Nederlandse moeder aller malls in Nederland.

Die bestaat veertig jaar. Niet echt een groot feest, met winkels die moeten sluiten en personeel dat te vaak duimen moet draaien. Rond het station heerst dezelfde hectiek als altijd, maar in het Gildenkwartier zijn de gangen veel te leeg. Een renovatie zal moeten helpen maar vooral moet de economie uit het slop.

Zo'n vijfentwintig kunstwerken zijn te vinden op Call of The Mall en af en toe zijn er performances. Met een plattegrondje en de bewegwijzering op de grond is dat geen probleem. Wie echt wil, kan in een kleine twee uur durende mall-safari de meeste werken gevonden hebben. Van een projectie boven de trap van ingang Achter Clarenburg, over het gokspel balletje-balletje (een korte film van Alberto de Michele) tot en helemaal aan het andere uiteinde van Hoog Catharijne. Daar werkt Robbie Cornelissen in een opengeklapt 'atelier' aan een manshoge minutieuze tekening. Of in verticale doorsnede: van de rij grijs gespoten auto's uit hetzelfde bouwjaar als Hoog Catharijne, 1973 (een tijdmachine-achtige vondst van Maze de Boer) in de parkeergarage tot aan een de expositie The enormous speed of change in een leegstaand kantoorpand een paar verdiepingen hoger.

Met dat laatste overspeelt de organisatie een beetje haar hand - de tentoonstelling is een ingewikkelde verzameling kunstwerken die iets moet zeggen over de wankele tijden waarin wij leven. Te veel, te wijdlopig, niet noemenswaardig toegelicht en nog eens lastig te bereiken ook. Hooguit laat de crisis zich goed voelen op deze verlaten verdieping.

Maar het gros van de kunstwerken in het 'winkelhart van Nederland' houdt zich wonderwel staande. Zeker de Tankman van Fernando Sanchez Castillo. Deze levensgrote en levensechte versie van de eenzame man die, plastic tasjes in zijn hand, in zijn eentje een rij tanks tegenhield op het Tiananmen-plein in 1989, veroorzaakt nu permanente opstootjes van winkelende mensen. Er moest na plaatsing op de 'Radboudtraverse' een lint omheen gespannen worden en een bewaker en een suppoost bij gezet worden om het publiek op afstand te houden en alle vragen te beantwoorden. 'Is hij echt?' is de meest gehoorde, maar omstanders discussiëren ook over de echte Tankman en wat er toen gebeurde.

Verderop in de Rabo Kunst Zone (onderin het Rabobank hoofdkantoor) heeft Sanchez Castillo een overzichtstentoonsteling rond dit project, maar dit beeld op Hoog Catharijne is veruit het effectiefst. Het beeldrijm, van deze man in de stroom van mensen met óók allemaal tasjes in de hand, is overduidelijk. Zo ook het contrast tussen zijn missie (stop het systeem) en de onze (shop je suf).

Het moet de droom van de organisatie zijn, dat kunst zoveel onverwacht publiek weet te grijpen. Een paar keer lukt dat op Call of The Mall en daarmee is de opdracht, die ongelooflijk ingewikkeld moet zijn geweest, geslaagd. In deze omgeving vol prikkels mensen laten stoppen, zich verbazen, erover praten. En sorry winkeliers: even niets kopen. Echte luxe.

undefined

Meer over