Caleidoscoop Forsythe tijdloos

Het werd een mijlpaal. Het Muziektheater in Amsterdam stond op zijn kop. Er heerste een opgewonden sfeer over de absurde chaos die choreograaf William Forsythe over de zaal had uitgestort....

De eer - met zichtbaar plezier - is aan het Koninklijk Balletvan Vlaanderen, het enige klassieke balletgezelschap in België.Dat wordt sinds kort geleid door Kathryn Bennetts, Forsythesvoormalige rechterhand. Niet zo verwonderlijk dus dat deze clubhaar tanden erin mag zetten, als enige naast Ballett Frankfurt,Forsythes eigen groep, die tot ontsteltenis van de internationaledanswereld is wegbezuinigd.

Impressing the Czar is een parodie op het klassieke balletzoals dat aan het 19de-eeuwse Russische hof tot bloei kwam en heren der (onder meer in Frankfurt!) nog steeds geldt als 'hetideaal'. Grote, omslachtig vertelde, maar in wezen simpeledrama's, sprookjesachtig en virtuoos.

Niet dat Forsythe tegen klassiek ballet is, integendeel. Maarwat Forsythe doet - op het niveau van zowel de beweging als debetekenis - is het centrum eruit halen. Niet meer één coherentverhaal, maar een caleidoscoop aan verhalen en betekenislagenwaaruit je zelf mag kiezen en die allemaal even belangrijk zijn.Zappen in plaats van voorgelezen worden, ontregeling in plaatsvan bevestiging.

Impressing the Czar bevat drie totaal verschillende delen, metals constanten een paar gouden kersen en elektronischecomposities van Thom Willems. Het begint met een glinsterendgoudbruine hoffantasie, een soort opgefokte Alice in Wonderland,waarin de dames en heren dansers als ondeugende kinderenrondrennen, spelen en kliederen met tape. Er wordt geschoten metgouden pijlen, geklopt met een gouden hamer en gegleden over eenhellend megaschaakbord met gouden pionnen. Dolle holle boel.

Maar intussen komen ook een citatenorgie uit depostrenaissancistische schilderkunst en een parade fantastischgedanste variaties 'klassiek ballet met een twist' voorbij,waarbij lichamen, net als het verhaal, meerdere kanten tegelijkop schieten.

Het geregeld ook apart uitgevoerde deel In the middle,somewhat elevated is pure dans in optima forma, een ode aan deabstractie, aan de heldere en symmetrische neoacademische taalvan George Balanchine, een fase tussen tsaar en Forsythe in.

Hierna werkt het slot wederom als een ontsporende trein.Onder luid gekakel wordt tevergeefs geprobeerd 'het cultureleerfgoed' (de gouden spullen uit het eerste deel) te veilen engaat iedereen, vrouwen én mannen, gekleed in Engelsekostschoolrokjes los in een ritualistische rondedans, een knipoognaar de Sacre du Printemps van Stravinsky en Nijinsky.

Aan het fragmentarische zijn we inmiddels gewend. Maar andersdan bij vele na-apers is deze manier van denken en kijkenwerkelijk tot op het bot onderdeel van Impressing the Czar.Forsythe's taal is grondig en gegrond, volkomen eigen enbovendien van een ongebreidelde inventiviteit en fantasie. Zoietsveeg je niet zomaar van tafel.

Meer over