profielCaecilia Wijgers

Caecilia Wijgers, ambassadeur van Nederland in Kabul, laat zich niet snel opzij zetten

Ze zou een voorkeur hebben voor moeilijke standplaatsen. Omdat je daar als diplomaat pas echt het verschil kan maken. ‘Eenmaal aan boord, blijf je aan boord, zolang de situatie dat toelaat.’

Caecilia Wijgers Beeld Ministerie van Buitenlandse Zaken
Caecilia WijgersBeeld Ministerie van Buitenlandse Zaken

‘Heb zojuist met onze ambassadeur Caecilia Wijgers gesproken over de situatie op het vliegveld in Kabul. Ze gaf een update over de omstandigheden ter plekke en we bespraken de Nederlandse inzet’, twitterde Sigrid Kaag vrijdag tegen het middaguur. De minister van Buitenlandse Zaken gaf daarmee een duidelijk pr-signaal af: de Nederlandse regering – en zijzelf in het bijzonder – zit er bovenop in Afghanistan. Na een – volgens critici – zeer trage aanloop spant Nederland zich in om zo veel mogelijk Afghanen die voor Nederland gewerkt hebben te evacueren.

De spil in deze geïmproviseerde reddingsactie is de 54-jarige Wijgers. Zij was ten tijde van de komst van de Taliban niet op de ambassade in Kabul, maar bij haar gezin in Nederland. Nu is zij alsnog naar Kabul overgebracht. Vanaf het door de Taliban omsingelde vliegveld moet zij met een klein aantal consulaire medewerkers een paar honderd Afghaanse tolken, chauffeurs en andere Afghanen die mogelijk gevaar lopen naar Nederland zien te halen. Daarnaast is er ook nog een onbekend aantal (Afghaanse) Nederlanders dat het vliegveld niet kan bereiken omdat de Taliban hen tegenhouden.

Op de omsingelde vluchthaven

Het is dus de vraag wat Wijgers en haar staf voor die mensen kunnen betekenen, nu zij in gezelschap van 62 Nederlandse militairen vastzitten op de omsingelde luchthaven. Leoni Cuelenaere heeft er desondanks vertrouwen in dat Wijgers de gestrande vluchtelingen kan helpen. ‘Nederland mag blij zijn dat zij daar zit. Ik vind haar een heel goede ambassadeur. Ze is slim, erg betrokken en is goed op de hoogte van de situatie in Afghanistan.’ Cuelenaere, die zelf ambassadeur was in onder andere Jemen en Rwanda, kent Wijgers uit het diplomatieke circuit van Buitenlandse Zaken. En als voormalig mede-inwoner van Wassenaar.

Anderen die Wijgers kennen uit het werkveld willen alleen anoniem iets over haar zeggen, omdat de reddingsmissie in Afghanistan politiek gevoelig ligt. ‘Volgens mij deugt ze wel’, zegt een Defensie-medewerker die kort met haar samenwerkte. Een oud-collega noemt haar ‘een geweldige vrouw, een doorzetter’. Weer iemand anders karakteriseert haar als ‘pittig, niet iemand die zich even opzij laat zetten’.

Krap aan een jaar is Wijgers nu Nederlands ambassadeur in Afghanistan. Als ze op 31 augustus 2020 naar Kabul vliegt om haar post in te nemen, zal ze niet voorzien hebben hoe snel ‘haar’ land in totale chaos zou vervallen. Maar onvoorbereid stapt ze niet op het vliegtuig; ze heeft haar ambassadeursbenoeming waarschijnlijk mede te danken aan een eerder verblijf in Afghanistan. In 2012 is ze als juridisch adviseur verbonden aan de Nederlandse politiemissie in Kunduz. In een YouTube-video vertelt ze wat ze daar deed: contacten onderhouden tussen de Nederlandse missie, de officiële Afghaanse autoriteiten en de lokale stamhoofden die in ruraal Afghanistan meestal de werkelijke macht vormen.

Wijgers wordt in 1967 geboren in Nijmegen. Ze groeit op in het Noord-Limburgse Milsbeek, een idyllisch gelegen dorp tussen de uiterwaarden van de Maas en het Duitse Reichswald. In het AD kijkt ze in 2019 met nostalgie terug op haar jeugd. ‘Milsbeek is een kleine gemeenschap waar de mensen naar elkaar omzien. En er is veel natuur. Het dorp, de mensen, carnaval, de kermis. Ik denk er met liefde aan terug.’

Muzikale aspiraties

Diplomaat worden is niet haar meisjesdroom. Als tiener heeft ze een heel andere carrière voor ogen. Ze wil cellist worden en volgt eind jaren tachtig een vierjarige opleiding aan het Haags Conservatorium. Waarom ze die muzikale aspiraties opgeeft, is niet duidelijk, maar na het conservatorium gaat ze alsnog bestuurskunde studeren aan de Leidse universiteit.

Vervolgens vertrekt Wijgers 2,5 jaar naar Letland, waar ze voor de Europese Commissie aan de slag gaat. Dat buitenlandse avontuur smaakt naar meer. Na terugkeer in Nederland meldt ze zich aan voor het diplomatenklasje van Buitenlandse Zaken, dé opleiding waar toekomstige ambassadeurs worden klaargestoomd. Een NRC-journalist noteert in 1996 hoe een klasgenoot Wijgers’ werkstuk bespreekt. ‘Je stuk over de VN-brigade straalt hard werken uit en door je aanbevelingen heb ik een krul gezet, want daaruit blijkt dat je visie hebt.’ Aldus het positieve oordeel van de huidige consul-generaal in Kaapstad over zijn toenmalige medestudent.

Vanaf 1998 gaat het steil omhoog met de diplomatieke carrière van Wijgers. Ze wordt achtereenvolgens tweede secretaris op de ambassade in Pakistan, eerste secretaris op de ambassade in Burkina Faso en plaatsvervangend ambassadeur in Havana (Cuba) en Accra (Ghana). Tussendoor trouwt ze en krijgt drie kinderen; twee zoons en een dochter.

In 2018 mag ze dan eindelijk haar eigen ambassade runnen. Ze wordt benoemd tot ambassadeur in Burundi. Cuelenaere schaart Wijgers – net als zichzelf – onder het type diplomaat dat een voorkeur heeft voor ‘moeilijke’ standplaatsen. ‘Wij vinden het werk in ontwikkelingslanden en conflictgebieden extra interessant, omdat je daar als diplomaat echt een verschil kunt maken.’

Wijgers’ diplomatenhart ligt vooral bij vrouwenrechten, armoedebestrijding en het versterken van democratie en rechtsstaat in landen waar die zaken niet per se goed geregeld zijn. Vanaf het moment dat ze vorig jaar in Afghanistan landt, maakt ze zich zorgen over de kwetsbare positie van Afghaanse vrouwen. Ze benadrukt vaak hoe blij ze is dat een hele generatie vrouwen onder de Amerikaanse bezetting naar school is gegaan en heeft kunnen studeren en werken. Dat de Taliban al die progressie vlak voor haar ogen terugdraaien, zal haar diep bedroefd stemmen.

Handelsbelangen

Wijgers zet zich het liefst in om de wereld te verbeteren, maar een ambassadeur is tegenwoordig ook een soort handelsreiziger. Onder haar taken valt dus het behartigen van Nederlandse handelsbelangen. In Ghana promoot ze bijvoorbeeld de oranje zoete aardappel (bataat), een Nederlands exportproduct.

Mentale instelling

Sigrid Kaag sprak tijdens het ceremoniële einde van de Nederlandse missie in Afghanistan warme woorden over Wijgers. ‘Nederlanders die zich al die jaren hebben ingezet voor Afghanistan hebben een ding gemeen: een diepgeworteld commitment, dat je niet zomaar van je afschudt. Zo ook Caecilia Wijgers. Zij nam het weloverwogen besluit de post te betrekken en bij de vraag hoe verder, is haar streven duidelijk. ‘Eenmaal aan boord, blijf je aan boord, zolang de situatie dat toelaat.’ Dat is een mentale instelling die ik deel.’

‘Non family’-post

Het ambassadeurschap in Kabul is een ‘non family’-post. Nederland vindt de omstandigheden dan te gevaarlijk of te primitief om er permanent met een gezin te verblijven. De ambassadeur woont om veiligheidsredenen meestal in de ambassade. Zijn of haar gezin blijft in Nederland. Wijgers is normaal gesproken een aantal weken achtereen in Afghanistan en wordt dan voor een aantal weken afgelost door haar tweede man Cees Roels. Toen de Taliban Kabul veroverden was zij toevallig in Nederland en Roels in Afghanistan.

Meer over