‘Bush wil Iran liefst bombarderen’

Een militaire aanval op Iran is een diepe wens die leeft binnen de regering-Bush en zo’n aanval is bijna ‘onvermijdelijk’ voordat Bush aftreedt in 2009....

Net als de andere progressieve kandidaten heeft Edwards van Iran een ‘prioriteit’ gemaakt. Zodra zijn buitenlandplannen ter sprake komen, springt hij naar de vermeende Iranplannen van Bush. Vervolgens ligt een aanvalletje op concurrent senator Hillary Clinton voor de hand. Als een ‘havik’ of ‘hardliner’ inzake Iran zou zij Bush steunen. ‘Ze geeft de regering precies wat die wil’, weet Edwards.

Dat idee sluit aan op de vondst die senator Barack Obama over Clinton debiteerde. Hij noemde haar ‘Bush-Cheney lite’: een afgezwakte versie van het ‘gevaarlijke’ regeringsbeleid tegenover Irak.

Voeg dit bij de verhalen van de onderzoeksjournalist Seymour Hersh, die een oorlog met Iran voorspelt, en het is duidelijk: Iran wordt het volgende slachtoffer van de neoconservatieve agressie. ‘Onderschat het niet’, zei Hersh onlangs in de Volkskrant. ‘Bush wil niet praten met Iran. Hij wil het alleen maar bombarderen.’

Over deze koortsachtige speculatie betoogde de columnist David Brooks van The New York Times deze week: ‘De regering-Bush is niet van plan om Iran te bombarderen (geloof me).’ Hij trok die conclusie na een bezoek aan het Midden-Oosten en gesprekken met experts in de regio en Washington. De reden dat minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice dit jaar al acht reizen naar het Midden-Oosten maakte, is niet de aanval op Iran voor te bereiden, maar een gematigd front van weerstand tegen Iran te smeden. Bovendien is er op hoog diplomatiek niveau met Iran gepraat, de afgelopen zomer in Bagdad.

Veel conservatieven zouden wíllen dat er agressief wordt opgetreden, zeker omdat Teheran ondanks internationale waarschuwingen doorgaat met de verrijking van uranium. Maar ze zien dat de ‘militaire optie’ momenteel niet reëel is.

John Bolton, de voormalige VN-ambassadeur, zei deze week: ‘De keuze is niet tussen de wereld zoals die nu is en het gebruik van geweld. De keuze is tussen gebruik van geweld en Iran met atoomwapens.’ Wat Bolton ziet – en afkeurt – is niet de harde aanpak die hij wenst en de Democraten voorspellen; hij vermoedt juist matiging en containment, mogelijk geïnspireerd door de diplomatieke doorbraak rond Noord-Korea.

De term containment (indamming) komt van de diplomaat George Kennan, die aan het begin van de Koude Oorlog formuleerde hoe de Sovjet-Unie het beste kon worden bestreden en ingeperkt met diplomatiek overleg en militaire druk. In het explosieve Midden-Oosten, schrijft Brooks, gaat het om de groeiende invloed van Iran. ’s Lands leiders maken gebruik van de strijd in Irak en andere conflicten om een fundamentalistisch, gewelddadig netwerk op te bouwen met Syrië, Hezbollah en Hamas, organisaties die Washington als terreurgroepen beschouwt. ‘Iran begint hegemonistische kracht te verzamelen’, schrijft Brooks, ‘en verspreidt overal tentakels van instabiliteit.’

Het is tijd voor een tegencoalitie, betoogt ook Martin Indyk, een expert van de progressieve Brookings Institution. Door de agressie van Iran is een groep landen en personen als strange bedfellows in dezelfde hoek gedreven. Israël maakt zich zorgen over Iran, maar dat geldt ook voor de leiders in landen als Irak, Egypte, Jordanië, Saoedi-Arabië. Brooks noemt ze een ‘coalitie van de verliezenden’, die Rice nu bij elkaar tracht te brengen.

Deze landen ‘worden naar beneden getrokken door de machtige stroming van het extremisme dat Iran ondersteunt’, aldus Indyk. ‘Als ze geen manier vinden om vooruit te peddelen, kunnen ze wel eens tezamen ten onder gaan.’

Over deze ‘existentiële vrees’ gaat het in de zoveelste doorstart van het vredesproces, zeggen Brooks en Indyk. Rice is op het oog bezig met een overeenkomst tussen Israël en de Palestijnen. Dat is ook het doel van de top later deze maand in het Amerikaanse Annapolis. Maar het gaat in wezen om de dreiging van Iran, die ‘een betekenisvol vredesproces kan aanzwengelen’, schrijft Indyk.

Democraten blijven suggereren dat de bommen elk moment op Iran zullen vallen: reageren op een veelzijdige containment-strategie is minder handig op campagnepad. Maar de brede aanpak is niet nieuw. Al in januari dit jaar nam het Republikeinse Congreslid Jim Saxton een aangepaste strategie van indamming waar. ‘Dit nieuwe beleid’, schreef hij, ‘zal de weg banen voor diplomatiek succes.’

Meer over