Bush provoceert NAVO-bondgenoten

Bush hield in Brussel voet bij stuk over het anti-raketschild. De NAVO ging niet overstag. Ook zijn nieuwe klimaatplan zal in Europa geen applaus oogsten....

De Verenigde Staten gaan hoe dan ook door met de ontwikkeling van Missile Defense, het Amerikaanse plan voor een anti-raketschild. 'Als het nodig is, zullen we alleen verder gaan', zei president Bush gisteren bij de NAVO in Brussel. Daarmee gaat Bush voorbij aan de mening van de meeste Europese bondgenoten, die voorlopig weinig zien in het anti-raketschild.

Volgens Bush is het 'nodig het ABM-verdrag opzij te schuiven'. Dit verdrag verbiedt de ontwikkeling van een afweerschild tegen vijandelijke raketten en vormt daarom een obstakel voor het Amerikaanse plan.

De meeste Europese landen hechten sterk aan het ABM-verdrag. De Franse president Chirac herhaalde gisteren dat ABM 'een zuil is van strategisch evenwicht'. Volgens premier Kok 'bestaan nog veel reserves tegen het raketschild en het voornemen om het ABM-verdrag op te zeggen'. Ook kanselier Schröder toonde zich niet overtuigd.

Bush gaf tijdens een korte persconferentie na afloop van het NAVO-beraad in bijna provocerende bewoordingen te kennen weinig te voelen voor 'eindeloze onderhandelingen in allerlei comité's'.

'Amerika zal actie ondernemen, indien nodig alleen, en zal dat snel doen', zei hij. Hij rechtvaardigde die harde lijn door te verwijzen naar nieuwe dreigingen van landen als Noord-Korea en Irak, die steeds meer de beschikking krijgen over lange-afstandsraketten. 'De nieuwe dreiging is dat iemand die vrijheid haat, of de Verenigde Staten haat, of de geallieerden of Europa haat, zal proberen ons op te blazen', aldus een tamelijk ontspannen overkomende Bush.

Hij toonde zich optimistisch over de mogelijkheid om de Europese bondgenoten te overtuigen van de Amerikaanse inzet. Bush prees de 'openheid' en 'ontvankelijkheid' van de Europese regeringsleiders.

'Ik boek goede vooruitgang hier in Europa. Er zijn wat zenuwen, dat is begrijpelijk, maar die worden weggenomen wanneer ze de logica achter de grondgedachte horen', zei Bush. Het is voor hem 'onvoorstelbaar dat de wereld opgesloten blijft zitten in een Koude-Oorlogsmentaliteit'.

Enkele Europese landen hebben hun harde houding tegen de Amerikaanse plannen inmiddels enigszins bijgesteld. Vooral de Spaanse premier Aznar en de nieuwe Italiaanse regeringsleider Berlusconi, beide politieke geestverwanten van de conservatieve Bush, zien de merites van het anti-raketschild.

Het bezoek van Bush duurde volgens minister-president Kok nog te kort om zich werkelijk een beeld te vormen van de nieuwe president. 'Daar is weinig gelegenheid voor als iedereen een speech van vijf minuten mag afsteken. Vervolgens zitten we aan tafel, waar iedereen netjes met mes en vork eet', zei hij. Vandaag spreekt Bush in het Zweedse Göteborg opnieuw met de regeringsleiders van de EU. 'Dan kan ik misschien een iets gefundeerder oordeel geven', aldus Kok.

Sommige Europese landen probeerden druk op Bush uit te oefenen om te onderzoeken of NAVO-grondtroepen als vredeshandhavers in Macedonië gestationeerd konden worden. Bush wilde echter niet verder gaan dan de belofte, al eerder door Powell gedaan, dat Amerika zijn soldaten niet eenzijdig uit Bosnië en Kosovo zal terugtrekken.

Vooral de Franse president Chirac vindt dat de NAVO zich actiever zou moeten opstellen om de rebellie van de Albanese strijders in Macedonië de kop in te drukken. Hij zei 'geen middel te willen uitsluiten', een formulering die de NAVO ook vaak in de aanloop naar de Kosovo-oorlog hanteerde, om de vrede in Macedonië af te dwingen.

Maar de meeste landen voelen daar vooralsnog weinig voor. 'Ik heb de indruk dat we op dit moment eerder moeten zoeken naar een politieke oplossing', aldus Bush.

Volgens Robertson is het 'bemoedigend' dat het vredesplan van de president Trajkovski inmiddels door de volledige Macedonische regering, waarin ook Albanese partijen zijn vertegenwoordigd, wordt gesteund.

Meer over