Bush heeft overwinning gestolen

Na de uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof leek Gore gisteren weinig meer te resten dan zijn nederlaag te erkennen. Niet omdat hij de presidentsverkiezingen heeft verloren maar, zegt Bob van den Bos, omdat Bush heeft weten te verhinderen dat de volledige uitslag bekend werd....

in de wereldDE uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof vormt de climax van de succesvolle strategie van presidentskandidaat Bush: pogen om langs juridische weg het presidentschap te bemachtigen, waar dat via de stembus niet lukte. De beslissing van het hof maakt verdere hertelling praktisch onmogelijk en bestempelt Gore tot verliezer. Wie het historische gevecht om de stemmen in Florida overziet, kan tot geen andere conclusie komen: Bush heeft het presidentschap gestolen.

Het verschil in stemmental tussen Gore en Bush was in Florida extreem klein. Democratische rechtvaardigheid en het grote belang van de uitslag vereisten daarom dat alle geldige stemmen zorgvuldig werden geteld. Uit vrees de verkiezingen dan alsnog te verliezen hebben de Republikeinen echter al het mogelijke gedaan om te voorkomen dat de uiteindelijke wil van de kiezer bekend werd.

Het begon al bij de registratie van de stemgerechtigden. In Florida, waar Bush' broer Jeb gouverneur is, kreeg een aan de Republikeinen gelieerd particulier bedrijf de opdracht het kiesregister te schonen omdat fraude had plaats gevonden. De instelling heeft toegegeven daarbij duizenden kiezers, voornamelijk zogenoemde Afrikaanse Amerikanen waarvan de meerderheid aanhanger is van Gore, ten onrechte op de zwarte lijst te hebben gezet. Na protest werd dit gecorrigeerd, maar er bleef grote twijfel bestaan over de uiteindelijke lijsten.

Ook hebben talloze zwarte burgers geklaagd dat ze het stembureau niet in mochten, of dat ze in verwarring waren geraakt door onduidelijke stemlijsten dan wel dat hun stem verloren is gegaan door het slecht functionerende ponskaartensysteem. De enige oplossing voor dit probleem, een handmatige hertelling, is door de Republikeinen stelselmatig van de hand gewezen.

Ook als rechters hadden besloten dat stemmen wel geteld of herteld moesten worden, trachtte het Bush-kamp dit te saboteren. Zo werden medewerkers van Republikeinse Congresleden betaald om in Miami spontaan te demonstreren en de hertellers te intimideren. Het gevolg was dat het personeel van het stembureau zich bedreigd voelde en het tellen voortijdig staakte.

Een cruciaal element in de Bush-strategie was tijdrekken om het praktisch onmogelijk te maken dat er een zorgvuldige hertelling zou kunnen plaatsvinden. Nadat een lagere rechter eerst anders had beslist, bepaalde het Hooggerechtshof van Florida dat wél alle stemmen moesten worden geteld of herteld.

Toen het tellen al begonnen was en duidelijk werd dat Gore de verkiezingen alsnog zou kunnen winnen, heeft het door Republikeinen beheerste Federale Hooggerechtshof zaterdag besloten dat dit onmiddellijk gestaakt moest worden. Maandag zou de zaak voorkomen, terwijl dinsdag de uitslag officieel bekend had moeten zijn. Op 12 december moeten volgens de grondwet de kiesmannen worden aangewezen. Gore lijkt nu te verliezen doordat hij in tijdnood is gebracht.

De Bush-strategie was ook gericht op het intimideren van de publieke opinie. Omdat George W. in de onvolledige uitslag een paar honderd stemmen vóór lag, deed men alsof hij al gewonnen had en Gore zo onsportief was zijn nederlaag niet toe te geven. En terwijl Gore werd verweten via de rechter president te willen worden, waren de Republikeinen zelf de eersten die een rechtszaak aanspanden en zijn alle rechters ingeschakeld die van nut konden zijn.

Kathleen Harris, minister in Florida en fanatiek lid van het Bush-campagneteam, nam de hoogst ondemocratische en partijdige beslissing dat er niet meer geteld mocht worden en dat haar politieke vriend gewonnen had. Vervolgens sprak James Baker, oud-minister van Bush senior en nu woordvoerder van Bush junior, met een stalen gezicht de historische woorden: 'Het recht heeft gezegevierd.'

Voorts werd Gore ervan beschuldigd een 'oorlog te ontketenen' tegen de Amerikaanse militairen in het buitenland omdat hij ook de stembiljetten van overzee goed geteld wilde hebben. In werkelijkheid blijkt een Republikeinse medewerker van een stembureau stiekem met formulieren van deze militairen te hebben geknoeid om te voorkomen dat stemmen voor Bush verloren zouden gaan.

Het brutaalst was wel de aankondiging van George W. en Jeb Bush dat het door Republikeinen beheerste parlement van Florida zelf de kiesmannen zal aanwijzen als dat nodig mocht blijken. Wat toen voorbarig leek, is nu realiteit geworden. Zelfs Republikeinse commentatoren wezen erop dat dit een grove schending zou zijn van de meest fundamentele democratische beginselen: verkiezingen moeten beslist worden door de kiezers en niet door de politieke vriendjes van een kandidaat.

De strategie van het Bush-team heeft nu vruchten afgeworpen. In de publieke opinie vestigde zich het beeld van Gore als iemand die steeds op zoek is naar een laatste strohalm en Bush het presidentschap niet gunt.

Als Bush president wordt omdat de tijd voor het eerlijk tellen van alle stemmen ontbreekt, zal zijn legitimiteit worden aangetast. Dit kan ernstige gevolgen hebben. De Democraten zullen vinden dat het presidentschap hun is ontstolen en gaan dwarsliggen waar dat maar kan. Niet alleen de Amerikaanse binnenlandse, maar ook de buitenlandse politiek kan hierdoor averij oplopen.

De geloofwaardigheid van de Verenigde Staten zal internationaal schade lijden. Juist Amerika werpt zich immers graag op als de kampioen van de democratie. Meer nog dan Europa leest Amerika andere landen regelmatig de democratische les en deelt het gretig sancties uit als machthebbers zich niet aan de regels houden. Juist omdat de kritiek meestal terecht is, is het noodzakelijk dat de Amerikaanse president zelf van alle smetten vrij is.

Ook de relatie met Europa kan onder druk komen te staan. Na de beëindiging van de Koude Oorlog voelt Europa zich minder afhankelijk van de Verenigde Staten. Politiek en militair streeft het naar een grotere autonomie. Tegelijkertijd blijft intensieve samenwerking en politieke vriendschap voor beide werelddelen van het allergrootste belang.

In essentie is deze verbondenheid gebaseerd op morele waarden en democratische beginselen. Juist nu we onze relatie aan het herdefiniëren zijn, moet er geen discussie ontstaan over het democratische gehalte van de Amerikaanse politiek. Nu de president op dubieuze wijze is gekozen, is niet alleen Gore de verliezer, maar ook de democratische geloofwaardigheid van het machtigste land ter wereld.

Meer over