Nieuws

Burgers en Coöperatie Laatste Wil dagen staat om ‘humane zelfdoding’ mogelijk te maken

De Coöperatie Laatste Wil (CLW) stapt naar de rechter om af te dwingen dat Nederlanders op humane wijze een einde aan hun leven mogen maken. De huidige praktijk is in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

De CLW zet zich in voor een waardig einde voor mensen die vinden dat hun leven voltooid is of voor wie het niet mogelijk is om euthanasie te krijgen. Beeld Getty
De CLW zet zich in voor een waardig einde voor mensen die vinden dat hun leven voltooid is of voor wie het niet mogelijk is om euthanasie te krijgen.Beeld Getty

Dat stelt de CLW samen met dertig burgers die zich hebben aangesloten bij een rechtszaak tegen de Nederlandse staat.

De eisers richten zich met name tegen de strafbaarstelling van hulp bij zelfdoding en de beperkte toegang tot een veilig zelfdodingsmiddel. Daardoor is er voor veel mensen die vinden dat hun leven voltooid is geen mogelijkheid om op een humane manier voor de dood te kiezen, stellen ze. ‘Deze groep maakt daardoor vaak op vreselijke wijze een einde aan het leven’, zegt bestuurslid Jos van Wijk van de CLW. ‘Zij springen voor een trein, hangen zich op of springen van een flat.’ De CLW hoopt de overheid te dwingen meer ruimte te bieden voor alternatieven.

Al jaren zet de CLW zich in voor een waardig einde voor mensen die vinden dat hun leven voltooid is of voor wie het niet mogelijk is om euthanasie te krijgen. Het is voor hen niet strafbaar om zich van het leven te beroven, maar hulp daarbij – het voeren van een papje met dodelijke middelen of het verstrekken van pillen – is dat wél. Justitie vervolgde verscheidene familieleden die naasten hielpen met sterven. Ook familieleden die alleen bij een zelfdoding aanwezig zijn, worden daarna vaak urenlang verhoord.

In het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens staat dat elk mens het recht heeft op eerbiediging van het privéleven. ‘Daaruit volgt dat een mens zelf mag bepalen hoe hij leeft, en dus ook hoe hij sterft’, zegt advocaat Tim Vis, die de eisers bijstaat. ‘Maar de wet werkt mensen die dit vrijwillig beslissen hierin tegen. Daarom vinden we dat de staat onrechtmatig handelt.’

In 2017 ontdekte de CLW een legaal verkrijgbaar zelfdodingspoeder, ‘Middel X’, dat volgens hen een pijnloze en zekere dood mogelijk maakte. Het poeder, een conserveermiddel, was alleen in grote hoeveelheden verkrijgbaar. Na plannen om het door inkopers onder leden te laten verspreiden, greep justitie in. De overheid sloot een convenant met de industrie om niet meer aan particulieren te leveren. De verspreiding van ‘Middel X’ verloopt nu alleen nog ondergronds; iedereen die het middel levert, riskeert vervolging.

Het Laatste Wil-proces is een bodemprocedure die jaren kan duren. Recentelijk werden in Duitsland en Oostenrijk vergelijkbare zaken gevoerd. Daar hadden de eisers succes. In Duitsland oordeelde het Hof in 2020 dat het geoorloofd is hulp in te roepen van derden bij zelfdoding. Ook in Oostenrijk vonniste het Hof dat een algeheel verbod op hulp bij zelfdoding niet langer houdbaar is.

De dertig burgers die dit proces met Laatste Wil voeren, maakten soms zeer ingrijpende zelfdodingen mee. Voor de rechtszaak hielden ze gesprekken met psychologen. Zo vertelt een man hoe zijn dochter na een afgewezen euthanasiewens besloot zich op te hangen – in eenzaamheid. Hij en zijn vrouw zeggen dit beeld van hun dochter niet meer uit hun hoofd te krijgen. Meerdere eisers vertellen hoe ‘mensonterend’ de doodsstrijd was toen naasten na afgewezen euthanasieverzoeken besloten te stoppen met eten en drinken.

‘Als de rechter oordeelt dat de overheid onrechtmatig handelt’, zegt advocaat Vis, ‘dan ligt de bal bij de politiek. Zij moeten dan bepalen onder welke voorwaarden hulp bij zelfdoding wel mogelijk moet zijn. Dat sluit aan op wat de rechters in Duitsland en Oostenrijk ook hebben gedaan. Zij hebben aangeven aan dat het recht om het eigen leven te beëindigen en daarbij hulp te krijgen, niet zodanig mag worden beperkt dat het feitelijk een ‘schijnrecht’ wordt.’

Praten over gedachten aan zelf­doding kan bij de crisislijn van 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0800-0113 of chat op 113.nl.

Meer over