Burgercynisme versus anti-mondialisme

HET is augustus en zoals gebruikelijk in die maand heeft een diepe stilte zich meester gemaakt van de Franse politiek....

Martin Sommer

De tweekoppige uitvoerende macht heeft Parijs in politiek opzicht niet bepaald florissant achtergelaten. Beide heren lopen zich warm voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar. Het ziet er nu naar uit dat niet de kandidaat met de beste ideeën de betere kaarten heeft, maar hij die tussen nu en april 2002 de schade het best weet te beperken. Zo beschreef de Franse politicoloog Dominique Moisi de toestand vorige week in de NRC. Om te concluderen dat Frankrijk de grote verliezer zal worden van deze stembusstrijd.

Ondanks alle affaires lijkt president Chirac momenteel de beste kansen te hebben. Dat klinkt misschien vreemd, vooral als je zijn vermoedelijke scheve schaatsen bij elkaar optelt. Uiteraard is het politieke kamp van Chirac weinig content met alle negatieve publiciteit. Elke keer als er weer een nieuw schandaal opduikt, is er even paniek in het Elysée. Maar in de opiniepeilingen lijkt de populariteit van Chirac 'le sympa' nog altijd onaangetast. Kennelijk kan het de kiezers niet écht schelen of hun president met zijn handen in de staatskas is aangetroffen.

Op dat klaarblijkelijke burgercynisme gokken de gaullistische strategen van Chirac. Zij hebben handenwrijvend van genoegen toegekeken hoe in Italië onlangs Berlusconi werd gekozen. Ondanks het feit dat diens affaires die van Chirac verre in de schaduw stellen, won 'il cavaliere' met vlag en wimpel van de fris gewassen linkse kandidaat Rutelli. Cynisch of niet, maar zó moeten wij het ook aanpakken, vinden de partijbaronnen van Chirac.

Premier Jospin bevindt zich in een lastiger parket. De rechtvaardiging voor zijn gematigd-linkse politiek was de bloei van de Franse economie. Helaas, over de maand juni werd voor het eerst sinds tijden een - bescheiden, maar toch - verhoging van de werkloosheid vastgesteld. Daarmee openbaart zich een levensgroot probleem voor Jospin: hoe aan zijn linkse achterban een on-linkse politiek te verkopen, als de raison d'être daarvan wegvalt?

Jospin worstelt met een onhelder imago. Hij heeft nooit als de Britse socialisten voluit voor heroriëntatie gekozen - en het is de vraag of hij het had gekund, aangezien het Franse socialisme de reformistische traditie van de sociaal-democratie ontbeert. Nog onlangs herhaalde Jospin tijdens een partijcongres waarmee de dertigste verjaardag van de PS werd gevierd, dat 'de Derde Weg (van Blair) geen exportartikel' is. Tot vreugde van zijn eigen linkervleugel. Feit is wel dat Anthony Giddens, de ideoloog van de Derde Weg, en Ulrich Beck, de Duitse uitvinder van de 'risicomaatschappij', wegbleven op het congres.

Tegelijk ziet het ernaar uit dat diezelfde linkervleugel bezig is Jospin in de steek te laten. Jospins economische politiek wordt door een kleine, maar invloedrijke groep beschouwd als veel te liberaal en Europees. 'Er zullen geen intello's zijn om Jospin tijdens de campagne te steunen', zei pas geleden de tweede man van de PS. Franse intellectuelen houden per traditie niet van smalle marges en kleine stapjes. Hun sympathie ligt nu bij de tegenstanders van de mondialisering. Die zijn te vinden rondom het maandblad Le Monde Diplomatique en de beweging Attac die het flitskapitaal wil bestrijden. Op genoemd partijcongres werd het hardst geapplaudisseerd voor de anti-mondialisten.

Chirac verloor in 1997 de parlementsverkiezingen omdat de kandidaten van het extreem-rechtse Front National weigerden zich terug te trekken ten voordele van traditioneel rechts. Jospin is nu als de dood dat hij de presidentsverkiezingen op dezelfde manier zal verliezen. De trotskistische kandidate Arlette Laguiller haalt nu om en nabij de 7 procent in de peilingen. Ze heeft al gezegd dat ze er niet over piekert om zich terug te trekken ten gunste van Jospin. De Franse premier zal zich de komende tijd steeds kritischer uitlaten over de mondialisering. U weet nu waarom.

Meer over