'Bureaucratie bij Betuwelijn verlamt burgers'

Toos Brautigam uit Boerenhoek werkte een week lang aan een bezwaarschrift tegen de Betuwelijn, die haar gehucht van de kaart zou vegen....

MAC VAN DINTHER

Van onze verslaggever

Mac van Dinther

ARNHEM

Het kan nog erger. Boer Harry Lensen uit Bemmel kon jarenlang niet aan kaarten komen waarop hij kon zien hoe een nieuwe aansluiting op de A 15 boven zijn land uit zou torenen. Toen hij de tekeningen eindelijk had en bezwaar wilde maken, kreeg hij te horen dat hij te laat was.

Iets dergelijks overkwam Pieter Bunschoten en Rita Wennekes uit Andelst. Op een kwade dag zagen ze in de krant een toekomstschets van hun buurt en ontdekten dat hun huis er niet meer op stond. Uitgegumd vanwege de Betuwelijn.

De verhalen van Brautigam, Lensen, Bunschoten en Wennekes staan opgetekend in De pijn van de Betuwelijn, een boek van Rien van den Heuvel met foto's van Huib den Uyl. Voor hun boek zijn Van den Heuvel en Den Uyl het Gelderse tracé van de Betuwelijn langs gereisd om de verhalen op te tekenen van gedupeerden.

Het resultaat is een langgerekte jammerklacht van boeren en burgers die hun huis of bedrijf moeten opgeven, metershoge geluidsschermen voor de deur krijgen of hun idyllische tuinen opgevreten zien door langsrazende treinen. Klaagzangen met een hoog nimby-gehalte (not in my back yard, niet in mijn achtertuin).

Onthutsender zijn echter de verhalen over de bureaucratie waarmee burgers in aanraking komen als ze worden overvallen door een megaproject. De gedupeerden van de Betuwelijn moeten af en toe het idee hebben dat ze in een schimmenwereld zijn terechtgekomen, waar de grenzen tussen werkelijkheid en absurdisme zijn weggevallen.

Zo kwam Toos Brautigam tunnels en tekeningen tegen die onmogelijk waren. 'Dat mag je als Nederlands staatsburger tegen je eigen overheid dan gaan weerleggen op je eigen kosten.' Toen ze zelf een maquette maakte om te laten zien hoe immens de geplande brug over het Pannerdens Kanaal zou worden, werd ze weggelachen door ambtenaren van Rijkswaterstaat, omdat er niks van zou kloppen.

Brautigam: 'We hebben ze onder de neus gewreven dat die verhoudingen wel degelijk klopten. Ze schrokken zich wezenloos. Op de tekentafel zie je zoiets kennelijk niet.'

Metselaar Henk Willemsen uit Oud-Zevenaar stootte zijn neus aan maatregelen tegen geluidshinder. De slaapkamer en de woonkamer van zijn huis mogen wel geïsoleerd worden op kosten van de staat. De bijkeuken, de douche en de hobbykamer niet. 'Daar mag je vergaan van de herrie.'

Geluid leidt wel vaker tot tegenstrijdigheden. Jan en Ria Hulsink, die op de grens met Duitsland wonen, krijgen geluidswanden langs hun tuin. Maar honderd meter verderop houden die plotseling op, omdat daar Duitsland begint. Zo krijgen ze dus toch nog de volle laag, zegt Hulsink.

Fruitteler Teunis Drost kreeg te horen dat hij niet meer met een gaskanon mocht knallen om de spreeuwen van zijn kersen af te houden. Terwijl de Betuwelijn met 64 decibel langs komt gedaverd. Dat mag wel, constateert Drost verwonderd.

Uit de meeste gesprekken komt diepe machte- en moedeloosheid naar boven van de 'gewone' burger die het in zijn eentje moet opnemen tegen een batterij deskundigen, bestuurders en lobbyisten. En die gedoemd was het onderspit te delven. Ondanks tijdrovende inspraakrondes, peperdure aanpassingen en procedures tot aan de Raad van State heeft geen van de geïnterviewden het idee dat hij of zij werkelijk iets te zeggen heeft gehad.

Zoals Peter Jan de Jongh, die een florerend horecabedrijf heeft in Meteren, maar zich nu in zijn bestaan bedreigd voelt omdat hij straks door het verdwijnen van een afslag op de A 15 niet meer bereikbaar is. 'Dit is gewoon staatsterrorisme. (. . .) De staat draait me met m'n eigen centen de nek om.'

Ria en Theo Bloemberg zien hun prachtige huis in Oud-Zevenaar, hun gedroomde oudedagsvoorziening, ineens onverkoopbaar worden omdat goederentreinen er bijkans doorheen komen te rijden. 'Dit lijkt wel een dictatoriaal geregeerd land.'

Akkerbouwer Gerrit Elfrink, een geboren en getogen Groessenaar, verkast met tegenzin naar het Groningse Woldendorp. 'Wij zijn echte Liemerse mensen. (...) Je moet alles achterlaten. Dat valt niet mee als je al zestig bent.'

Niemand voelt zich serieus genomen. Het liefst wilden ze een discussie aangaan over het nut van de dure goederenspoorlijn. Om te ontdekken dat het kabinet geen zin had om daarover te debatteren met een tuinder uit Elst of een campinghouder uit Slijk-Ewijk. Hoezeer de toekomst hun misschien ook gelijk zal geven.

'Piet, hou d'r maar mee op', zegt An van Hal uit Herveld tegen haar man. 'Het helpt toch niks. De regering doet wat ze wil. Wij hebben niks te zeggen.'

Rien van den Heuvel en Huib den Uyl. De Pijn van de Betuwelijn.

DWZ/MAW, Zevenaar; 144 bladzijden; * 29,95.

ISBN 90-74725-09-0

Meer over