NieuwsGebreken Buitenlandse Zaken

Buitenlandse Zaken zette AIVD onder druk om gebrekkige beveiliging goed te keuren

Inlichtingendienst AIVD heeft onder druk van het ministerie van Buitenlandse Zaken informatiesystemen goedgekeurd ondanks gebreken in de beveiliging. De toezichthouder laat in een reactie weten daarbij een afweging te hebben gemaakt tussen ‘het belang van de veiligheid en de operationele continuïteit van de organisatie’.

Het gebouw van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Beeld Getty Images
Het gebouw van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).Beeld Getty Images

Onder ambtenaren van Buitenlandse Zaken neemt de onrust over de aanhoudende veiligheidsproblemen toe. Dat vertellen meerdere bronnen bij het ministerie en de inlichtingendienst aan de Volkskrant. Ambtenaren blijven ondanks de problemen vertrouwelijke informatie rondsturen om de organisatie draaiend te houden. Overleg met internationale partners geldt als kerntaak voor een ministerie van Buitenlandse Zaken. Geregeld wordt er vertrouwelijke informatie uitgewisseld, met de EU en de Navo gebeurt dat intensief.

In een reactie schrijft de AIVD zijn taken als toezichthouder onafhankelijk uit te voeren. ‘Daarbij wordt altijd een afweging gemaakt tussen het belang van de veiligheid en de operationele continuïteit van een organisatie.’ De dienst zegt geen goedkeuring te geven aan systemen die ‘niet aan de beveiligingseisen voldoen’, maar erkent wel meerdere keren ‘een tijdelijke goedkeuring’ te hebben verleend. Onafhankelijke inspecteurs van de Auditdienst Rijk constateerden vorig jaar al dat dit niet de bedoeling is. Ook zijn sommige communicatiesystemen al jaren niet door de AIVD getoetst.

Punt van zorg

De beveiliging van Buitenlandse Zaken is al langer een punt van zorg. De Rekenkamer schreef eerder dit jaar dat het ministerie al jaren niet voldoet aan de eigen eisen voor informatiebeveiliging en gaf met ‘ernstige onvolkomenheid’ het hardst mogelijke oordeel. Ze hekelde het positieve beeld dat minister Blok aan de Tweede Kamer schetst.

Goede informatiebeveiliging is cruciaal, omdat diefstal en lekken van staatsgeheime, bedrijfsvertrouwelijke en privacygevoelige informatie de positie van Nederland en andere mogendheden in gevaar kan brengen. Niettemin werd een van de belangrijkste systemen, de basis-ict-infrastructuur, ondanks het ontbreken van de noodzakelijke veiligheidstesten doorgelaten door de AIVD.

Bronnen zeggen dat het ministerie zelfs heeft aangedrongen op goedkeuring om door te kunnen gaan met werkzaamheden en gezichtsverlies te voorkomen. Zonder akkoord mag het ministerie de vertrouwelijke Navo- en EU-documenten niet langer op de bestaande systemen versturen. Het moet dan terugvallen op post.

Om dat scenario te voorkomen werd er een ‘hard spel’ gespeeld tussen het ministerie en de AIVD, vertelt een voormalig medewerker van Buitenlandse Zaken. De dienst had de stekker uit de systemen moeten trekken als hij zijn eigen rol serieus had genomen. ‘Maar wat ga je doen? Het werkt niet als je van de een op de andere dag zegt dat het niet meer gebruikt mag worden’, aldus een medewerker.

De dienst heeft een aantal keer op dat punt gestaan, bevestigen bronnen. Zeker vijf van de elf systemen die het ministerie gebruikt, zijn nog steeds niet volledig goedgekeurd voor vertrouwelijke communicatie met internationale partners maar worden wel gebruikt, blijkt uit een intern document uit juni 2020.

Niet acceptabel

Het ministerie vindt de tekortkomingen zelf ook ‘niet acceptabel’, blijkt uit een intern memo dat in handen is van de Volkskrant. ‘De kwaliteit van de informatiebeveiliging is onvoldoende aantoonbaar. Maar op dit moment is er geen ander alternatief voorhanden.’

Een oud-medewerker van Buitenlandse Zaken benadrukt dat de problemen niet betekenen dat gevoelige informatie zomaar op straat belandt. ‘Er is ook veel wél in orde.’ Maar doordat de dienst steeds overstag gaat en al meerdere keren tijdelijke goedkeuringen geeft waar dat officieel niet had gemoeten, blijven problemen liggen.

De AIVD heeft zijn onafhankelijke rol als toezichthouder verzaakt, vinden veel medewerkers. Het is volgens een bron een gemiste kans voor de inlichtingendienst. ‘Ze hadden ook naar een oplossing in het midden kunnen zoeken en als toezichthouder zich meer met verbeteringen kunnen bemoeien, dat hebben ze niet voldoende gedaan.’

Lees ook: Al jaren slaagt het ministerie van Buitenlandse Zaken er niet in vertrouwelijke informatie goed te beveiligen. Gevoelige documenten slingeren rond en systemen zijn niet op veiligheid getest.

Meer over