Reportagekamerdebat buitenlandse invloed op moskeeën

Buitenlandse invloed op moskeeën houdt Kamer en kabinet in houdgreep

Geldstromen uit Golfstaten die ondemocratische ideeën faciliteren zijn onwenselijk. Maar hoe die te weren zonder de rechtsstaat te schenden? ‘De flanken mogen niet het debat bepalen.’

De As-Soennah moskee in Den Haag. Beeld Freek van den Bergh
De As-Soennah moskee in Den Haag.Beeld Freek van den Bergh

‘Ik hoop dat wij een gezamenlijke missie hebben tegen onvrijheid, ontwrichting en terreur’, zegt VVD-Kamerlid Bente Becker tegen de Tweede Kamer. ‘Maar uw schokkende verkiezingsprogramma gaat over de schreef, met absurde ideeën over de-islamisering van Nederland’, krijgt PVV-Kamerlid Machiel de Graaf te horen.

Zijn voorstellen kwalificeert Becker als ‘niet rechtsstatelijk’. De Graaf kaatst terug: ‘Onzin. U bent zelf een facilitator van ongewenste invloed. Hoe kan de VVD dan jeremiëren als wij dat willen aanpakken?’

Het is pas het begin van wat op de Kameragenda staat als een gedachtewisseling over ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen. Het ontpopt zich donderdag als een debat waarin een dag lang vooral VVD, PVV en Denk, een maand voor het verkiezingsreces, elkaar fel bestrijden op hun standpunten over immigratie en integratie.

Daar komt Denk-Kamerlid Farid Azarkan al naar de microfoon. Tegen Becker: ‘In het concept van uw verkiezingsprogramma staat dat u mensen wilt beperken in hun mogelijkheid om via het EVRM (Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, red.) hun recht te halen! U staat helemaal niet voor de rechtsstaat. U bent eigenlijk een soort PVV, alleen duurt het een paar jaar langer.’

In juni vorig jaar bracht een parlementaire ondervragingscommissie, na een reeks openbare verhoren, een rapport uit onder de titel (On)zichtbare beïnvloeding. Daarin worden geldstromen uit de Golfstaten en Turkije vastgesteld en als problematisch betiteld, omdat zij de verspreiding van ondemocratisch gedachtengoed faciliteren via moskeeën, weekendscholen en websites.

De commissie wilde niet zover gaan deze geldstromen te verbieden, omdat dat grondwettelijk (vrijheid van religie) niet mogelijk is. Het was voor commissielid Edgar Mulder (PVV) reden een maand voor publicatie van het eindrapport op te stappen.

De Kamer worstelt al jaren met deze problematiek: van de vijfhonderd moskeeën in Nederland propageren er naar schatting 20 tot 25 de opvattingen van het salafisme, een fundamentalistische stroming binnen de islam. In weekendscholen leren kinderen van 4 tot 14 jaar dat zij niet aan de democratische rechtsorde zijn onderworpen.

Zeven maanden na het verschijnen van het rapport is de Kamer zover dat erover kan worden gedebatteerd. In het kabinetsvak zitten drie ministers, die pas na de dinerpauze aan bod komen. Wouter Koolmees (Integratie, D66), Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) en Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) horen eerst urenlang de beraadslaging aan.

Andere partijen laten zich evenmin onbetuigd. Volgens CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg kan het vervreemden van kinderen van de samenleving in het informele onderwijs worden aangepakt als kindermishandeling. Tegen de ‘griezels’ die zij in de verhoren voorbij heeft zien komen, ‘moeten we uit een ander vat tappen’, zegt ze.

Azarkan heeft 100 minuten spreektijd aangevraagd en is inclusief interrupties twee uur aan het woord is. Zijn betoog waaiert uit van het boerkaverbod tot het ritueel slachten en heeft als hoofdlijn dat er in Nederland een anti-moslim stemming heerst. ‘Over moskeeën wordt alleen gesproken in relatie tot incidenten. Ze zijn het zat om altijd maar in het verdomhoekje te worden gegooid. Er is een obsessieve vijandigheid tegen de islam.’

Minister Dekker heeft in november het wetsvoorstel Transparantie maatschappelijke organisaties naar de Tweede Kamer gestuurd. Bij vermoedens van geldstromen van buiten de EU kunnen burgemeesters en het Openbaar Ministerie daarmee navraag doen bij alle ruim 350 duizend maatschappelijke organisaties. Het niet verstrekken van gegevens wordt dan een economisch delict.

De Kamer wil weten of er niet meer mogelijk is om het gevaar van ‘een parallelle samenleving’ te bestrijden. Minister Koolmees heeft twee jaar geleden een taskforce tegen ‘problematisch gedrag’ opgericht, maar die opereert heel voorzichtig. ‘Geldstromen uit Golfstaten naar religieuze organisaties hier zijn toch per definitie onwenselijk?’, oppert SP-Kamerlid Jasper van Dijk.

Nee, zegt Koolmees, want we drijven ook handel daar. Een generiek verbod op buitenlandse financiering is ‘met een kanon op een mug schieten’. Koolmees: ‘Het is beter als we ons richten op organisaties. Als daar problematische signalen zijn, gaan gemeenten erop af en kunnen ze hulp inroepen van het Rijk.’ Hij geeft toe: ‘Het blijft taaie materie.’ Maar zegt ook, reflecterend op wat hij als het motto van zijn aflopend ministerschap ziet: ‘Ik wil niet dat de flanken dit debat bepalen.’

LEES OOK:

Minister Dekker (Rechtsbescherming) stuurde in november zijn wetsvoorstel over transparantie van geldstromen naar de Kamer, dat al in het Regeerakkoord was aangekondigd. Hier leest u meer.

Dit schreef de krant over het eindrapport van de parlementaire ondervragingscommissie, die in juni verslag uitbracht.

Politiek commentator schreef eerder niet veel te verwachten van het debat over het verslag. Had hij gelijk? U kunt het hier nalezen.

Meer over