BUITENLANDSE BLADEN

Gaat de VN-macht in Bosnië aan haar eigen dubbelhartigheid ten onder? Of zal er na het drama-Srebrenica toch nog eenstemmigheid oprijzen uit 'de oorverdovende militaire en politieke kakofonie tussen Parijs, Londen, Washington, de VN in New York, Zagreb en Sarajevo', waarmee volgens Le Nouvel Observateur elke nieuwe crisis rond Bosnië...

THE ECONOMIST Het Britse weekblad The Economist houdt het hoofd wel erg koel. 'Het is een rotzooi, en een grotere dan ooit tevoren. Maar dit is nu eenmaal nooit een ordelijke en logistiek consistente operatie geweest en zal dat ook nooit zijn. Het besluit om ermee door te gaan of te stoppen hangt af van de afweging tussen kosten en baten, niet van haar intellectuele coherentie, en van één factor is het gewicht nog niet volledig bekend. Dat is de nieuwe snelle-reactiemacht van de VN, die nog niet op zijn plaats is.'

Evenals andere weekbladen veronderstelt The Economist dat de Serviërs toeslaan nu het nog kan. Eind van deze maand moet immers de snel inzetbare, goed bewapende strijdmacht van tienduizend Britse, Franse en Nederlandse soldaten paraat zijn en niemand weet nog wat deze van plan zijn.

Het Britse weekblad pleit ervoor ruime bevoegdheden te geven aan de Britse 'no-nonsense'-generaal Rupert Smith, die het operationele commando over de Reactiemacht moet krijgen. 'Elke poging van het VN-hoofdkwartier in Zagreb of, erger, New York, om op afstand leiding te geven aan de strijdmacht, kan een ramp inluiden.' De nieuwe troepenmacht zal snel duidelijk moeten maken dat er niet met haar te spotten valt en bijvoorbeeld een vrije doorgang naar Sarajevo moeten forceren.

Zo niet, dan resteert slechts wegwezen uit Bosnië, liefst voor de winter, en kunnen de Amerikanen de Moslims gaan trainen en bewapenen, zoals het Congres graag wil. Sombere geesten vrezen dan een onbeheersbare oorlog, waarbij mogelijk Rusland, Duitsland, Griekenland, Turkije en andere moslim-landen betrokken zullen raken.

NEWSWEEK Na Srebenica is inmiddels al weer een nieuw drama gaande. De val van de volgende enclave, Zepa, kondigt zich aan. 'Er zijn daar maar 79 Oekraïeners', zegt een hoge NAVO-functionaris in het Amerikaanse weekblad Newsweek. 'En de helft van hen is dronken.' De beelden van de nieuwe vluchtelingenuittocht zullen een dezer dagen op de televisie te zien zijn; de verhalen over executies en verkrachtingen enkele dagen later in de krant.

Volgens Newsweek zullen de westerse landen pas na de val van Zepa in actie komen. Hoewel de Amerikanen de nieuwe Franse president maar een 'branieschopper' vinden, heeft een telefoontje van Chirac aan president Clinton resultaat gehad, weet Newsweek.

De Servische strooptocht zal met hulp van de Amerikaanse luchtmacht een halt toegeroepen worden als Mladic en de zijnen oprukken naar de enclave Gorazde, die een betere defensie heeft en waar zich een grote wapenfabriek bevindt. De Amerikanen zouden met helikopters en onder dekking van gevechtsvliegtuigen duizend man Franse troepen naar de enclave willen overvliegen. Ook overwegen zij vanuit de lucht te helpen bij het breken van het beleg van Sarajevo.

Clinton is volgens Newsweek tot het inzicht gekomen dat hij minder Amerikaanse levens in de waagschaal stelt bij een bescheiden operatie om Unprofor te helpen blijven, dan bij een grootscheepse evacuatie van de VN-macht, waarvoor hij 25 duizend man Amerikaanse grondtroepen heeft toegezegd. Nu nog zien of de Amerikaanse president dit durft door te zetten tegenover een tegenstribbelend Congres.

JEUNE AFRIQUE De grootste verbittering over het falen van de VN-macht klinkt op uit de Franse weekbladen; niet zo vreemd met het Franse contingent als grootste deelnemer. De Franse president mag dan een omstredenbesluit hebben genomen door nog eens acht kernproeven te willen toevoegen aan de duizenden die er wereldwijd al gehouden zijn, dat wil nog niet zeggen dat hij in Bosnië een scheve schaats rijdt.

Jeune Afrique, dat zich niet alleen met Afrika bezighoudt, bespeurt onder Chirac op zijn minst een verandering van toon. Volgens het artikel was er onder Mitterrand sprake van 'passiviteit, voortkomend uit een niet-uitgesproken voorkeur voor het Servische kamp'.

Chirac daarentegen voer meteen uit naar de Servische milities. Hij noemde ze 'terroristisch', beschuldigde ze ervan 'de etnische haat weer aan te wakkeren', en zei dat ze 'God noch gebod kennen'. Hij gaf zijn troepen opdracht geen vernederingen meer te accepteren en terug te schieten. Na de grote gijzelingscrisis van dit voorjaar nam hij met Londen het initiatief voor de oprichting van de snelle-reactiemacht. 'En hij wist er de steun voor te krijgen van Washington, waarvan de incoherente politiek niet voor niets op apegapen ligt.'

Na de val van Srebrenica was Chirac opnieuw de enige die ferme taal uitte. Branie? Zou het beschaafde wikken en wegen van Clinton en Major heilzamer zijn?

Frits van Veen

Meer over