BRUSSEN/ VON DER DUNK

De openbare machtwisseling bij de PvdA was een knieval voor de media, meent Bert Brussen. Welnee, werpt Thomas von der Dunk tegen: het was een verademing.

BERT BRUSSEN en THOMAS VON DER DUNK

De PvdA heeft een nieuwe leider, en hij heet - zoals we al het hele weekend weten - Diederik Samsom. Als Plasterk het was geworden, had dat niet eens zoveel uitgemaakt: de vingeraflikkende rechtse columnisten gaan hoe dan ook glorieuze tijden tegemoet met de PvdA. Want al met al moet ook ik het Job Cohen nageven: hij blijkt toch een goede roerganger te zijn geweest. Sinds zijn vertrek is de partij stuurloos. Wat rest, is een op drift geraakte groep die een nieuwe koers richting lager wal aan het uitzetten is. Smullen dus.

De vraag is wel een beetje waarom de PvdA onlangs besloot de interne partijaangelegenheden via de media in de opheffingsuitverkoop te zetten. Het PvdA-fractieleidersdebat afgelopen dinsdag bij Pauw & Witteman was welbeschouwd niets meer dan het tentoonstellen van persoonlijke ideologische verschillen waarlangs de lijnen van het schisma binnen de PvdA zich duidelijk aftekenen. 'Een fractievergadering op televisie', zoals Arie Slob vrolijk twitterde. Na afloop wist iedereen: deze mensen moeten nog heel lang samen door één deur en dat gaat duidelijk niet lukken.

Zou het de wanhoop zijn die deze politici zo ver drijft? Of is het de nieuwe toon, en de nieuwe koers, van de hedendaagse politiek? Heeft de gedachte postgevat dat álle inhoud overbodig is en kiezers uitsluitend nog stemmen op de kandidaat die de meeste aanhangers met olijke hoed naar de televisiestudio weet mee te slepen?

Het kan natuurlijk allemaal door Geert Wilders komen, zoals gebruikelijk. Alles is altijd de schuld van Wilders. Die heeft tenslotte laten zien hoe beeldvorming, krachtige retoriek en een gedisciplineerd populisme het aantal zetels aanzienlijk kan vermeerderen. En diezelfde Wilders is dan natuurlijk ook schuldig aan de platte en ordinaire toon die al deze politici aanslaan, op twitter, Facebook en in de populaire televisieprogramma's. Maar ene Jan Peter Balkenende zat jaren geleden al grijnzend in RTL Boulevard en Lingo.

Dat Henk Bleker sinds zijn geniale variété-optreden met geel gekleurde groene briefjes op een CDA-congres de rol van televisienar mag spelen, lijkt me dan ook meer een christen-democratisch atavisme dan de schuld van Wilders. En dan zwijg ik nog over John Leerdam (PvdA). Die stond al aan de rode loper toen Wilders nog in Venlo woonde. Dat is ook een zetel waard, veel aan de rode loper staan. Kennelijk.

De lezers weten het: ik ben gek op plat populisme in de politiek. Ik kan niet wachten op de dag dat Nederlandse lijsttrekkers de Amerikaanse presidentskandidaten weten te overtreffen in het moddergooien en het praktiseren van de betere Fox News-retoriek. Maar tegelijkertijd vraag ik me af of onze politici er niet gewoon een keer beter aan doen hun ideologische leegte op te vullen met niets meer dan gepaste schaamte.

Bert Brussen

Het wordt natuurlijk pas echt interessant als zelfs GeenStijl-adepten de bezonkenheid van Cohen gaan missen. Hebben, nu Rutger Castricum door de vaderlijke hand van Andreas Kinneging bijna piepend van angst in de plomp is beland, ook de grootste internetbelhamels diep in hun hart uiteindelijk toch behoefte aan een vaderfiguur?

Bij hun moederpartij, de VVD, heeft Rutte veiligheidshalve weliswaar een heel bataljon politieke vaders om zich heen verzameld, maar dat menigeen daarin teleurgesteld is, kan ik mij voorstellen. Opstelten speelt de tv-rol van Vader Bromsnor weliswaar met verve, maar zijn versterking van de Hermandad met drieduizend extra bromsnorren komt niet uit de verf.

Over de manier waarop de brave Kamp in de tegenstrijdigheid van zijn eigen plannen verstrikt is geraakt, heb ik 16 januari al geschreven. En Rosenthal, ach Rosenthal - over diens onmetelijke successen, die hijzelf voor iedereen even zorgvuldig verborgen weet te houden als zijn kijk op de veiligheidssituatie in Syrië, zou Bert nog steeds een boekje opendoen.

De VVD met haar vele vaders biedt ook anderszins een interessant contrast met de PvdA met zijn huidige vadertekort. De PvdA vertoont toch nog altijd zoveel interne samenhang dat zij als enige partij een dergelijke open kandidatenstrijd aan kan; dat bleek al in 2002 bij de verkiezing van Wouter Bos. In dat opzicht vormt de PvdA het tegendeel van de PVV: gesloten als een oester, met voor de Geblondeerde Leider dictatoriale macht. Ook in de SP zie ik het nog niet gebeuren. Bij D66 deden ze het één keer, en dat leidde direct tot de nodige haat en nijd. En de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie werd door haar poging tot interne democratie zo verscheurd dat Rutte een jaar nodig had om Verdonk de club uit te werken en een minimum aan gezag te vestigen. Over de VVD-omgang met interne vrijheid zometeen.

Binnen de PvdA is de strijd opnieuw beschaafd gebleven, zonder alle inhoudelijke verschillen te verbloemen. 'Een fractievergadering op televisie'? In zekere zin: ja. Maar was niet een van de lessen van Fortuyn dat je niet altijd de achterkamertjes in moet vluchten, zoals dit kabinet met de Achterkamertjespartij voor Vreemdelingenhaat steevast doet?

Zo'n open discussie lijkt mij te prefereren boven de totale verkramptheid van de VVD, die met kadaverdiscipline kunstmatige eenheid afdwingt, wat uit angst om Wilders te ontrieven inmiddels al heeft geresulteerd in een poging om de publicatie van een boek van een eigen senator te voorkomen. Misschien dat de PvdA die vrijdenkersruimte maar eens moet overnemen, want die kan inmiddels moeiteloos met de verboden vruchten van de allerlaatste denkers over vrijheid en democratie binnen de VVD worden gevuld.

Thomas von der Dunk

undefined

Meer over