'Brusselse Banksy' ontmaskerd

Brussel laat de grote graffiti van de raadselachtige 'Bonom' al jaren ongemoeid, uit bewondering voor de artistieke kwaliteit. Nu beleeft de anonieme gevelartiest zijn coming-out in de officiële kunstwereld.

BRUSSEL - De afgelopen jaren werden Brusselaars regelmatig wakker met een nieuw uitzicht: op flatgebouwen of kantoorgevels prijkte ineens een metershoog schilderij, van een uitgestorven dier of een kwetsbaar mannenfiguur. Mysterieuze afbeeldingen, 's nachts aangebracht op de meest onmogelijke plekken. Ze waren het werk van één man, zo ging het gerucht, een zekere 'Bonom'.


Door de jaren heen kon Bonoms illegale straatkunst in België op steeds meer waardering rekenen. Nu wordt er zelfs een tentoonstelling aan hem gewijd, in het Brusselse centrum voor beeldende kunst Iselp. De expositie Bonom, de manke aap toont kleiner werk van hem, waaronder installaties en performances en een serie foto's van zijn nachtelijke schildersessies.


Het is bijna niet te geloven hoe Bonom - een samentrekking van 'bonobo' en 'homme' - in zijn eentje zulke enorme schilderijen kon maken, op zo'n grote hoogte. Een vos over de volle lengte van een kantoortoren, een metershoge gorilla, inktvis of dinosaurus. Vorig jaar beeldde hij ook enkele menselijke figuren af, zoals een 18 meter hoge man. Een portret van zijn zieke vader.


Op de foto's in de tentoonstelling is te zien wat voor halsbrekende toeren de 27-jarige Vincent Glowinski, zoals Bonom in werkelijkheid heet, daarvoor uithaalt. Hij kruipt met meterslange schilderstokken op daken en ladders, klimt op steigers en torenkranen en laat zich met een pot verf zakken aan klimtouwen. 'Elke muur legt haar choreografie op', schrijft hij in de begeleidende tekst.


Complicerende factor: alles moet 's nachts gebeuren, en liefst zo snel mogelijk, om niet betrapt te worden. Bonom bereidt alles minutieus voor, en doet hoogstens een half uur over het schilderen. Het geeft zijn afbeeldingen iets schimmigs. 'De muurschilderingen van Bonom zijn als geesten', zegt Ian Dykmans, de fotograaf die hem jarenlang volgde. 'Alleen wie er gevoelig voor is, merkt ze op.'


Meestal ging het goed. 'Mensen kijken nu eenmaal niet vaak omhoog', aldus Adrien Grimmau, curator van de tentoonstelling. Maar in 2007 werd Bonom betrapt terwijl hij een leeuw schilderde op een bouwdoek. Hij kon ontsnappen; de leeuw bleef onafgewerkt. In 2010 herkende een politieagent hem op straat. Hij werd gearresteerd en kreeg een taakstraf.


De laatste jaren wordt Bonom steeds meer gekoesterd, als een soort Belgische Banksy, de anonieme, maar wereldberoemde Britse straatkunstenaar. De Brusselse stadsdienst die graffiti moet verwijderen, laat zijn werk ongemoeid. En de Belgische minister van Justitie, die vanuit haar kantoor uitzicht heeft op Bonoms zelfportret, sprak haar waardering uit voor zijn werk. Op internet gaan de fans uit hun dak als weer een nieuwe Bonom wordt ontdekt.


'De mensen zijn onder de indruk van de afmetingen en de hoogte van zijn werk, van het lef dat je moet hebben om zoiets te maken', zegt curator Adrien Grimmau. 'Maar het is meer dan dat. Zijn werk doet denken aan de dood, met die dierenskeletten, zijn stervende vader, maar ook aan de wederopstanding.'


Met de tentoonstelling maakt Bonom/Glowinski nu voorgoed een einde aan zijn anonimiteit, en daarmee ook aan zijn leven als clandestiene straatkunstenaar. Hij brengt zijn vreemde universum nu tot leven in performances, samen met het dansgezelschap Ultima Vez van Wim Vandekeybus. 'Ik kan nu niet meer als Bonom te werk gaan', zei hij in een interview. 'Ze weten wie ik ben. De magie is weg.'


Wie is Bonom?


Tot vorig jaar wist bijna niemand wie er schuilging achter het pseudoniem Bonom. De eerste barstjes in die anonimiteit ontstonden door zijn arrestatie in 2010. Maar pas vorig jaar trad Bonom volledig uit de anonimiteit, toen hij een performance bracht met het dansgezelschap Ultima Vez. Bonom bleek de Fransman Vincent Glowinkski die in 1986 werd geboren in Parijs. Hij studeerde natuurwetenschappen en kunst in Parijs en Brussel.

Meer over