Nieuws

Brussel pompt miljarden in biologische landbouw: ‘We moeten evenwicht herstellen in onze natuur’

Meer reclame voor biologisch eten, meer geld voor boeren die willen overschakelen en meer aanbod van biologisch voedsel in kantines van overheidsgebouwen en scholen. Dat zijn de belangrijkste maatregelen waarmee de Europese Commissie (EC) de biologische landbouw in Europa de komende jaren wil stimuleren.

Biologische landbouw op een landgoed in Ansen, Drenthe. Volgens de Europese Commissie zou op een kwart van de Europese landbouwgrond biologisch moeten worden geboerd in 2030.  Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Biologische landbouw op een landgoed in Ansen, Drenthe. Volgens de Europese Commissie zou op een kwart van de Europese landbouwgrond biologisch moeten worden geboerd in 2030.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Dit blijkt uit het concept van een actieplan dat vandaag in Brussel wordt gepresenteerd. Het is een uitwerking van de ‘Farm to Fork’-strategie die vorig jaar werd gelanceerd door de Nederlandse vice-voorzitter van de Commissie, Frans Timmermans. Een van de belangrijkste doelstellingen daarin is dat in 2030 een kwart van de landbouwgrond in de Europese Unie biologisch moet zijn. Nu is dat nog 8,5 procent. Nederland zit daar ver onder met 3,7 procent, een van de laagste percentages in de EU.

Om dat doel te halen, wil de Commissie vooral de vraag naar biologische producten vergroten. Dit jaar wordt onder meer 49 miljoen euro uitgetrokken voor promotie van biologisch voedsel.

Om de prijs te drukken, nu nog een hinderpaal voor veel consumenten, suggereert de Commissie dat landen de btw op biologische producten kunnen verlagen. Bedrijven kunnen werknemers belonen met ‘bio-cheques’ en aan mensen met lage inkomens kunnen waardebonnen voor biologisch voedsel worden uitgedeeld.

Onderhandelingen

Om boeren te helpen met overschakelen naar een biologische bedrijfsvoering wil de Commissie miljarden extra uittrekken. In de periode 2023 tot 2027 wordt 38- tot 58 miljard euro gereserveerd voor ecologische programma’s die onder meer tot doel hebben biologische landbouw te stimuleren. Het precieze bedrag is afhankelijk van de lopende onderhandelingen over het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB). Nu gaat maar 7,5 miljard euro (1,8 procent van het GLB) naar biologische boeren.

Het aandeel biologisch in de EU-landbouw is gegroeid van 8,3 miljoen hectare in 2009 naar 13,8 miljoen in 2019. Om de beoogde verdrievoudiging te halen in 2030 moet daar een schepje bovenop, aldus Timmermans. De landbouw is volgens hem een van de belangrijkste oorzaken van het verlies van biodiversiteit.

Dat gaat niet alleen ten koste van de natuur, het is ook een bedreiging voor de landbouw zelf, benadrukt de vicevoorzitter van de EC. ‘We moeten dringend het evenwicht herstellen in onze relatie met de natuur. Dat raakt niet alleen boeren, maar iedereen in de voedingsketen.’

Steun in de rug

Op land waarop biologisch wordt geboerd, is 30 procent meer biodiversiteit dan op gangbare landbouwgrond. Biologische boeren gebruiken geen kunstmest, de inzet van chemische pesticiden is beperkt. Biologisch gehouden dieren hebben een beter leven dan soortgenoten in de gangbare veehouderij.

Bionext, de ketenorganisatie van de biologische landbouw in Nederland, is positief over het actieplan. ‘Ik ben blij dat de Commissie de term biologische landbouw heeft gehandhaafd en niet heeft vervangen door duurzaam of kringloop’, zegt directeur Michaël Wilde. ‘Daar is hard voor gelobbyd. Dit is voor ons een enorme steun in de rug.’

Wilde hoopt dat het plan een nieuwe discussie losmaakt, bijvoorbeeld over het verlagen van btw op biologisch voedsel. ‘Regeringen kunnen zich er niet meer achter verschuilen dat het niet mag van Brussel.’

Nederland: kringloop

Het actieplan moet door nationale overheden worden uitgewerkt. Een woordvoerder van het ministerie van Landbouw laat weten dat de doelstelling van 25 procent biologische landbouw in 2030 wat Nederland betreft ‘ambitieus’ is. Het is een gemiddelde voor alle EU-landen gezamenlijk; het is dus niet zo dat elk land afzonderlijk die 25 procent moet halen. Volgens de woordvoerder zet Nederland in op een transitie naar kringlooplandbouw. ‘De omschakeling naar biologische landbouw is daar een onderdeel van.’

Het is goed dat er nu een plan ligt, zegt europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks). ‘Maar dit gaat niet werken als je niet ook werkt aan eerlijke prijzen in de gangbare landbouw.’ Biologisch voedsel is duurder doordat boeren geen pesticiden en kunstmest gebruiken. Die middelen verhogen de opbrengst in de gangbare landbouw, maar veroorzaken ook schade aan het milieu.

Volgens Eickhout is er daardoor sprake van oneerlijke concurrentie. ‘Dat is de olifant in de kamer. Consumenten willen wel, maar door het prijsverschil haken velen af. Dan blijf je afhankelijk van een kleine groep welwillende consumenten. Daarmee ga je die 25 procent niet halen.’

Met medewerking van Marc Peeperkorn.

null Beeld
Meer over