nieuws

Brussel gaat het verdeelde Cyprus nu te lijf met ‘wittekaasdiplomatie’

Slaagt kaas waar diplomaten falen? Dat is de vraag nu de Europese Commissie het typisch Cypriotische streekproduct Halloumi een beschermde oorsprongsbenaming heeft gegeven.

Halloumi gemaakt door Petrou Bros Dairy in Aradippou, Cyprus. Beeld REUTERS
Halloumi gemaakt door Petrou Bros Dairy in Aradippou, Cyprus.Beeld REUTERS

Halloumi, een stevige witte kaas die door zijn textuur uitermate geschikt is om te bakken of te grillen, kreeg vorige week dezelfde soort geografische aanduiding als andere hoogwaardige streekproducten zoals Parmaham of Gorgonzola: een zogenoemde beschermde oorsprongsbenaming, ook wel bekend als DOP. Dat betekent dat dergelijke producten enkel Parmaham, Gorgonzola of Halloumi mogen heten indien ze ook daadwerkelijk in de bijbehorende streek zijn geproduceerd.

In het geval van Halloumi is dat op het mediterrane eiland Cyprus. En dan niet alleen in het deel van Cyprus waarover de Europese Commissie wat te zeggen heeft. Nee, de beslissing geldt opvallend genoeg ook voor Halloumi-producenten in Turks-Cyprus.

Cyprus is een verscheurd eiland nadat de Turks-Cyprioten (ongeveer 20 procent van de bevolking) in 1974 met behulp van het Turkse leger het noorden van het eiland bezetten. De republiek die ze toen uitriepen, wordt wereldwijd alleen door Turkije erkend, waardoor het noorden de afgelopen vijftig jaar figuurlijk gezien steeds verder afdreef van het zuiden, dat in 2004 juist lid werd van de EU.

Lijm

Dat onderscheid had de afgelopen halve eeuw gigantische consequenties: 160 duizend binnenlandse vluchtelingen, grote economische verschillen tussen noord en zuid, een 180 kilometer lange bufferzone die nog altijd door een VN-vredesmacht bewaakt wordt en talloze diplomaten die tijdens urenlange vergadersessies probeerden wat uiteindelijk niemand lukte: een vreedzame hereniging tussen beide delen van het eiland voor elkaar te krijgen.

Tot vorige week opeens Halloumi in de strijd werd geworpen en de Cypriotische Eurocommissaris Stella Kyriakides sprak van een ‘historisch moment voor Cyprus’. Door juist het meest beeldbepalende product van het eiland – een kaas die al veel ouder is dan het grensconflict – per decreet te verklaren tot simpelweg Cypriotisch, sprak bijna iedereen over een daad van grote symbolische waarde; witte kaas als geopolitieke lijm.

Maar ook: witte kaas als economisch smeermiddel, want Halloumi is aan beide kanten van de betwiste grens een van de belangrijkste exportproducten. In Noord-Cyprus is Hellim, zoals het spul in het Turks wordt genoemd, zelfs goed voor 36 procent van de totale uitvoer. Dergelijke cijfers zullen naar verwachting flink oplopen nu Halloumi een van de weinige producten wordt die zomaar de ‘groene lijn’ halverwege het eiland kunnen oversteken.

‘Dit laat zien dat er beslissingen bestaan die voor ons beiden gunstig kunnen uitpakken’, sprak de Grieks-Cypriotische minister van Buitenlandse Zaken. Zijn Turks-Cypriotische collega was minder positief. Hij sprak van een ‘schandelijke poging van de EU’ om het Turkse deel van het eiland op de knieën te krijgen. Door Turks-Cypriotische boeren een smakelijk bot voor te houden in de vorm van handel met 26 extra landen en dus extra welvaart, zouden hun politiek leiders de facto worden gedwongen hun territoriale aanspraken op te geven.

Hoe effectief de Brusselse wittekaasdiplomatie daadwerkelijk is, zal later deze maand blijken. Vanaf 27 april begint een nieuwe ronde verzoeningsgesprekken in Genève.

Meer over