Analyse

Britten zijn blij met Brussels gebaar over grenscontroles, maar ze willen meer

Blij verrast is er in Londen gereageerd op de bereidheid van de Europese Unie om concessies te doen bij de uitvoering van het Noord-Ierse protocol. Er zijn vanuit Brits perspectief nog twee struikelblokken: het toezicht van het Europese Hof van Justitie en het vrije verkeer van huisdieren.

De Britse premier Boris Johnson eind vorig jaar na ondertekening van de handelsafspraken met Europese Unie.  Beeld Leon Neal / AP
De Britse premier Boris Johnson eind vorig jaar na ondertekening van de handelsafspraken met Europese Unie.Beeld Leon Neal / AP

Donderdag, de eerste dag van de nieuwe Brexit-gesprekken, toonde de Britse hoofdonderhandelaar Lord Frost zich hoopvol.

Een dag nadat Frost in een rede in Lissabon had gewaarschuwd dat de Britten bereid zijn het Noord-Ierse protocol uit het Brexit-akkoord op te blazen, gebeurde er iets dat Londen niet had zien aankomen: Brussel bleek bereid om liefst tachtig procent van de grenscontroles te schrappen. Het gaat daarbij vooral om goederen met Noord-Ierland als eindbestemming. Juist die controles hebben de afgelopen negen maanden grote ergernis gewekt bij de Noord-Ieren, die zich afgesloten voelen van de rest van het Verenigd Koninkrijk.

Een grens in zee was noodzakelijk omdat een grens over land de vrede op het Ierse eiland in gevaar zou brengen, maar een zeegrens bleek ook een bron van onrust. Terwijl nog geen tien procent van de handel tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland bestemd is voor Ierland, en dus voor de Europese interne markt. Bij een bezoek aan de Britse premier Boris Johnson, enkele weken geleden, toonde Mark Rutte begrip voor diens bezwaren. De verantwoordelijke eurocommissaris Maros Sefcovic kreeg ondanks Franse bezwaren toestemming om een gulle handreiking te doen.

Brussel hamert er steeds op dat Johnson precies wist waar hij eind vorig jaar voor had getekend, terwijl de Britten altijd hebben gesteld dat afspraken op papier niet hetzelfde zijn als de praktische uitvoering ervan. Uit cijfers van de Noord-Ierse regering zou blijken dat liefst een op de vijf controles aan de enorme buitengrens van de EU plaatsvindt in de Noord-Ierse havens van Belfast en Larne, een onevenredig hoog percentage. De Britten zijn in de zomer opgehouden met het invoeren van nieuwe controles, tegen de afspraken van het protocol.

Tactiek Boris Johnson

Volgens Johnsons voormalige topadviseur Dominic Cummings was het openbreken van het protocol van meet af aan de bedoeling van Downing Street. Het snel sluiten van een Brexit-akkoord was indertijd vooral een tactiek, zo beweerde hij, om de verkiezingen te winnen, ‘om Jeremy Corbyn een klap toe te brengen’. In de BBC-actualiteitenrubriek Newsnight beweerde de prominente Noord-Ierse politicus Ian Paisley jr. dat Johnson hem een jaar geleden persoonlijk had beloofd om de delen uit het protocol die niet bevielen te verscheuren.

De komende weken zullen beide partijen vooral spreken over de rol van het Europese Hof van Justitie. Als het aan de Britten ligt, houdt een onafhankelijke, internationale instantie toezicht op het protocol en niet de rechters in Luxemburg, zoals Brussel wil. Tevens willen de Britten dat mensen ongehinderd hun huisdieren van Groot-Brittannië naar Noord-Ierland kunnen brengen. Tegenover de Britse pers liet een EU-diplomaat weten dat er snel een akkoord moet komen, omdat de opstelling van Frankrijk harder wordt naarmate de verkiezingen daar dichterbij komen.

De relatie tussen Londen en Parijs is in decennia niet zo slecht geweest.

Meer over