Britten zien in nederlaag bij Duinkerken metafoor voor Brexit

De ontsnapping van het Britse leger uit de Noord-Franse kustplaats Duinkerken wordt door veel Britten gezien als metafoor voor Brexit. Oorlogsromantiek is de Brexiteers nooit vreemd geweest. Maar lang niet alle Britten zijn ervan overtuigd dat Brexit, net als de nederlaag bij Duinkerken, ook als overwinning gevierd kan worden.

Still uit de film Dunkirk. Beeld
Still uit de film Dunkirk.Beeld

De Britten zitten in het nauw. Ze willen het vasteland zo snel mogelijk achter zich laten, maar de terugtocht is zwaarder en moeilijker dan gedacht. Het continent laat ze niet zomaar gaan: er zal een flinke prijs moeten worden betaald. Dit is de opmaat voor de veelbesproken oorlogsfilm Dunkirk van Christopher Nolan over de heldhaftige ontsnapping van het Britse expeditieleger uit de Noord-Franse kustplaats Duinkerken, een nederlaag die door de Britten traditioneel wordt gevierd als een overwinning. Maar op het eiland wordt 'Duinkerken' nu ook gezien als een metafoor voor Brexit.

Oorlogsromantiek is de Brexiteers nooit vreemd geweest. Zo is Brexit vergeleken met de Slag bij Azincourt, waarbij het kleine, vermoeide leger van Hendrik V ruim zes eeuwen geleden won van een Franse overmacht. Ook de Tweede Wererldoorlog borrelt regelmatig op, een tijd waarin het Verenigd Koninkrijk een baken van licht was in een verduisterd Europa. Voor- en tegenstanders van Brexit vochten tijdens de campagne om de 'steun' van oorlogspremier Winston Churchill. Nigel Farage voer zelfs met een vissersvloot de Theems op, waar een gevecht ontstond met de vloot van admiraal Bob Geldof.

Nigel Farage met een vissersvloot op de Theems tijdens de Brexitcampagne. Beeld afp
Nigel Farage met een vissersvloot op de Theems tijdens de Brexitcampagne.Beeld afp

En nu dus de vloot van vissersboten, sleepschepen en baggerschuiten waarmee 220 duizend Britse militairen (en 100 duizend Fransen) wisten te ontkomen uit de klauwen van de nazi's. Geen episode uit de Tweede Wereldoorlog spreekt hier meer tot de verbeelding. De 'Dunkirk Spirit' betekent 'een groep mensen die met stoïcisme en vastberadenheid zegeviert in een hachelijke, gevaarlijke situatie. Politici gebruiken het graag. In 1967 deed toenmalig premier Harold Wilson bijvoorbeeld een beroep op de Geest van Duinkerken nadat hij het pond sterling had moeten devalueren.

Geen wonder dat filmrecensent Peter Bradshaw in The Guardian schreef dat Nolans epos 'verschrikkelijk toepasselijk is voor deze Brexit-tijden'. Over de manier waarop verschillen de meningen. De Brexiteers putten al tijden moed uit de gebeurtenissen in het voorjaar van 1940. Zo heeft de Conservatief Penny Mordaunt in haar tijd als staatssecretaris voor het Leger gezegd dat de 'Dunkirk Spirit' zal leiden tot een succesvolle Brexit. In The Daily Telegraph schreef Philip Johnston dat 'onverzettelijkheid en verbeelding' redding zullen brengen.

In The Guardian somberde de progressieve en eurogezinde commentator Will Hutton dat Duinkerken slechts zal bijdragen aan de fantasie van de 'Brexiteers', die volgens hem een 'anti-modern en bedrieglijk' wereldbeeld genieten. Zeven decennia geleden, aldus Hutton, stond het Verenigd Koninkrijk er ondanks alle existentiële dreigingen beter voor dan nu. 'Brexit is het Duinkerken voor onze generatie', concludeerde hij. 'Maar er is geen flottielje of groep kleine boten, geen onderliggende economische kracht, die ons kan redden. Het is alleen maar een nederlaag.'

Trailer Dunkirk

Meer over