Britten verzamelen 'losgeld' voor Van Dyck

Waarom houden de Britten van Vlaming Anthony van Dyck? Ze zamelen miljoenen om zijn zelfportret te behouden.

LONDEN - De schilder kijkt over zijn schouder alsof hij gestoord wordt tijdens zijn werk. Zijn blik is onderzoekend; zijn voorkomen die van een zeventiende eeuwse dandy. 'Wat kom je hier doen?' lijkt hij te zeggen tegen de bezoeker van de National Portrait Gallery in Londen. Maar voor hoe lang nog?

Een Amerikaanse kunstverzamelaar wil het geliefde schilderij van de Vlaams-Engelse hofschilder Anthony van Dyck (Antwerpen, 1599-Londen, 1641) naar de Verenigde Staten halen, maar de Engelsen zamelen geld in om deze 'ontvoering' te voorkomen.

De D-day voor dit schilderij is eigenlijk al voorbij. Het Britse ministerie van Cultuur had de National Portrait Gallery tot eind vorige week de tijd gegeven om deze 'selfie' van Van Dyck voor de natie te behouden, maar liet al doorschemeren dat een paar maanden uitstel nog wel mogelijk is. Voor behoud is omgerekend zo'n 15 miljoen euro nodig. Er is al bijna vier miljoen binnen, bestaande uit een gift van The Monument Trust, geld uit diverse kunstpotjes en financiële bijdragen van 5.600 gewone kunstliefhebbers die in totaal een miljoen hebben gedoneerd. Volgens de National Portrait Gallery zal het benodigde bedrag voor de zomer binnen zijn.

Dat ook Van Dycks zelfportret een gevoelige snaar raakt, komt door de aard van het schilderij. Met zijn losse, ontspannen stijl nam de lievelingsschilder van koning Karel I afstand van de stijve, formele portretten uit de tijd van de Tudors en Jacobijnen. Van Dyck zorgde voor een zekere democratisering van de portretkunst. Tevens zit er een tragisch historisch gegeven aan het doek. Binnen een jaar zou Van Dyck, inmiddels Sir Anthony, op 42-jarige leeftijd sterven, terwijl zijn patroon zou worden onthoofd voor de beul van Oliver Cromwell.

Dat er in ieder geval een goede kans bestaat dat het doek voor iedereen te zien zal blijven komt doordat de staatssecretaris voor Kunst, de Conservatief Ed Vaizey, regelmatig ingrijpt wanneer belangrijke kunstwerken het land dreigen te verlaten. Eerder heeft hij een exportvergunning opgeschorst voor schilderijen van Poussin en Rembrandt.

undefined

Meer over