Reportage

Britten staat politieke janboel te wachten

Op het zonovergoten terrasje van Royal Teas nipt Lucinda Guthrie aan een frambozensap. Vanaf de voorpagina van The Guardian kijken David Cameron en Ed Miliband haar aan. Het wekt de dertiger niet op. 'Dat was dus de keuze die we hadden', zegt de financieel journaliste.

Een stemmer verlaat een stembureau in een wasserette in Oxford. Beeld EPA
Een stemmer verlaat een stembureau in een wasserette in Oxford.Beeld EPA

'Twee politici die wekenlang campagne hebben gevoerd en geen gewone kiezer hebben ontmoet.' Ze spreekt over een 'Amerikaanse' campagne. 'Totaal geënsceneerd. Risicoloos. Eindeloze soundbites. Ze preekten voor eigen parochie en het resultaat is er naar: een patstelling.'

Politieke janboel

Boven de Britse verkiezingen van donderdag hangt de verwachting dat het Verenigd Koninkrijk een politieke janboel te wachten staat. De oorzaak van dat alles moeten we zoeken in een gedateerd kiesstelsel, machtige persbaronnen en een gebrek aan inspirerende politici, zo leert een bezoek aan een stembureau in Greenwich, de Londense wijk waar de tijd begint.

Het kiesdistrict stuurt doorgaans sociaal-democraten naar Westminster. Het stembureau bevindt zich in het oude stadsdeelkantoor, gebouwd in Dudok-stijl, aan Peyton Place. Tegenwoordig zit er een zakenschool en de oprichter ervan, een oude econoom, komt met zijn vrouw naar buiten. Met de neus dicht hebben ze Conservatief gestemd. 'Noem me een cynicus, maar het probleem van onze politici is dat ze niet eerlijk zijn tegenover de kiezers. Te bang om stemmen te verliezen.'

Democratisch

Iets verderop filosoferen de buurtgenoten Vivyan en Rob over het bezoek aan het stemhokje, waar de twee mannen met een rood potlood hebben gestemd. 'Het zijn de meest democratische verkiezingen ooit', zegt Vivyan, die 68 jaar geleden is geboren op Aruba en nog een paar woorden Nederlands spreekt. 'Er zijn meer partijen dan ooit. De macht van Labour en de Conservatieven is gebroken. Wat nu rest is de invoering van een evenredig kiesstelsel, zodat de wil van de mensen beter wordt vertegenwoordigd.' Dan, optimistisch: 'Het zijn de kiezers die nu de macht hebben en niet meer de politici.'

Nick Clegg en zijn vrouw. Beeld EPA
Nick Clegg en zijn vrouw.Beeld EPA

'Freak election'

Zijn twee jaar oudere makker, een voormalige ambtenaar van het ministerie van Plaatselijk Bestuur, waakt voor overhaaste conclusies. 'Het is niet nodig om het politieke systeem overhoop te gooien. Wat we nu zien is een freak election, door een combinatie van omstandigheden. We hebben de keuze tussen een weinig inspirerende premier en een oppositieleider met een Messiascomplex. Vijf jaar geleden was er nog een aantrekkelijk alternatief met Nick Clegg, maar zijn partij wordt nu gezien als een verlengstuk van de Conservatieven. Alleen Nigel Farage inspireert, maar zijn ideeën haat ik.'

Ed Miliband met zijn vrouw. Beeld EPA
Ed Miliband met zijn vrouw.Beeld EPA

Rechtse pers

Sommige kiezers zeggen genoeg te hebben van de rechtse pers. 'Het land wordt bestuurd door persbaronnen', zegt de socialiste Caroline Welsh, die met haar man Richard, een jurist, op weg is naar de supermarkt om eten en drinken in te slaan voor een lange verkiezingsnacht. 'Heb je gezien hoe ze Miliband hebben neergezet? Zonder al die aanvallen zou Labour makkelijk een meerderheid halen.' Volgens haar is er tijdens de campagne teveel gesproken en geschreven over trivia. 'Dat vrijhandelsverdrag met Amerika is een groot gevaar, maar niemand heeft het erover gehad.'

Angst voor een 'Schotse invasie' of het opbreken van het koninkrijk lijkt bij geen van de gesproken kiezers te bestaan. Integendeel. 'Ik was wel onder de indruk van Nicola Sturgeon', zegt Guthrie, die in het Schotse Inverness is geboren. 'Jammer dat ik niet op haar kon stemmen. Als zij en niet Ed Miliband leider van Labour was geweest, dan zouden we gewoon een meerderheidsregering krijgen. Er zijn genoeg kiezers die de Tories een duwtje willen geven, maar geen aantrekkelijk alternatief zien. Wat er nu gaat gebeuren? God mag het weten.'

Jim Murphy, leider van de Scottish Labour Party. Beeld EPA
Jim Murphy, leider van de Scottish Labour Party.Beeld EPA
Meer over