Nieuws

Britten reageren ontzet nu EU dreigt te stoppen met vaccins sturen

Dat Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, dreigt met een exportstop van vaccins naar het Verenigd Koninkrijk, is verkeerd aangekomen bij de Britten.

De Kathedraal van Lichfield wordt tijdelijk ingezet als vaccinatielocatie. Beeld AFP
De Kathedraal van Lichfield wordt tijdelijk ingezet als vaccinatielocatie.Beeld AFP

‘We pakken jullie prikken.’ De krantenkop die afgelopen week in vette letters naast een foto van een triomfantelijke Ursula von der Leyen in de Britse forensenkrant Metro verscheen, vat het gemoed op het eiland goed samen. Met ontstemming is gereageerd op het dreigement van de Duitse Commissievoorzitter om geen vaccins meer te exporteren naar het Verenigd Koninkrijk. Onvermijdelijk wordt de link met Brexit gelegd.

Von der Leyen had woensdag gezegd dat er geen vaccins meer moeten gaan naar landen die geen vaccins naar de EU exporteren en waar het vaccineren voorspoediger verloopt dan in EU-lidstaten. Het was meteen duidelijk dat ze het Verenigd Koninkrijk op het oog had. De Europese leiders moeten hier nog over beslissen, maar in Berlijn en Parijs klonken reeds instemmende geluiden. Hoe serieus het dreigement is, bleek in Italië, dat een lading AstraZeneca-vaccins naar Australië heeft tegenhouden.

Meer dan de helft van de Britse volwassenen is inmiddels tegen het coronavirus ingeënt. Daar komt bij dat de Britten amper vaccins exporteren. In vergelijking met andere Europese landen is er weinig productiecapaciteit op Britse bodem. Pfizer maakt er niets en de twee fabrieken van AstraZeneca produceren het ‘Oxfordvaccin’ voor de eigen markt, iets dat de Britse regering met de Brits-Zweedse farmaceut contractueel keihard heeft vastgelegd. Pas als aan de eigen vraag voldaan is, komt export in zicht. Dit vaccin is met Brits geld ontwikkeld.

Tegelijkertijd komt AstraZeneca de afspraken met Europese lidstaten niet na, tot woede van Brussel. Het boycotdreigement is slecht gevallen in Londen, temeer omdat Von der Leyen begin februari aan Boris Johnson had laten weten dat er geen sprake kan zijn van een exportverbod. Commentator Dan Hodges beweerde spijt te hebben van zijn Remain-stem en vergeleek Von der Leyen met maffiabaas Al Capone. In The Times wierp James Forsyth de vraag op waarom Brussel de Britten wil straffen, terwijl het ruzie heeft met AstraZeneca.

De Britse krant Metro legt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de woorden ‘We pakken jullie prikken’ in de mond. Beeld Metro
De Britse krant Metro legt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de woorden ‘We pakken jullie prikken’ in de mond.Beeld Metro

Bederven

Er is ook verbazing omdat miljoenen doses AstraZeneca wegens een traag vaccinatiebeleid en vaccinatiescepsis op gebruik liggen te wachten, met name in Frankrijk en Duitsland. De Britse pers haalt in dit verband een scène uit een Woody Allen-film aan over twee vrouwen die in een restaurant klagen over het eten: ‘Het eten is verschrikkelijk’, zegt de een, waarop de ander antwoordt: ‘Ja, en de porties zijn ook zo klein.’ Daar komt bij dat de Britten nu ook een tekort hebben omdat India minder exporteert dan was beloofd.

Britse ministers hebben zich ingehouden, maar volgens Forsyth, die getrouwd is met Johnsons perswoordvoerder, is er een angst dat er een vaccinatieoorlog ontstaan. Een bewindsman wees erop dat een cruciaal bestanddeel van het Pfizervaccin gemaakt wordt in Engeland, zonder overigens te suggereren dat de Britten de export hiervan gaan stilleggen. In Brexit Britain ontstaat nu wel het besef dat het zelf weer meer moet gaan produceren. Het kopen van vaccins, hoe succesvol ook, is een kwetsbare strategie in tijden van protectionisme.

Het Europese dreigement kwam in een week waarin half Europa tijdelijk was gestopt met het gebruik van AstraZeneca, uit angst voor bepaalde bijwerkingen − onterecht, aldus het Europees Geneesmiddelenbureau. Dit was niet de eerste keer dat het vaccin onder Europees vuur lag. In januari had een Duitse krant geschreven dat ‘Oxford’ amper werkt voor ouderen. Dat bleek nepnieuws te zijn. Britse huisartsen merkten de afgelopen dagen tot hun wanhoop dat de paniek op het vasteland reeds heeft geleid tot een lagere vaccinatiebereidheid.

Ook op dit vlak is er kritiek geuit op Brussel. In The Daily Telegraph legde commentator Philip Johnston een verband met het zogeheten ‘voorzichtigheidsprincipe’ dat de EU-landen hebben vastgelegd in het Verdrag van Amsterdam. Volgens hem willen de autoriteiten uit voorzorg elk mogelijk risico uitbannen, hoe verwaarloosbaar klein ook, zelfs bij een vaccin dat elke dag mogelijk honderden levens redt. De Britse vaccinatiestrategie − snel kopen, snel goedkeuren en snel prikken − wordt gezien als een succesvol afscheid van dit principe.

Meer over