REPORTAGE

Britse tong in Franse netten, dat steekt

Over precies twee weken spreken de Britten zich uit over een vertrek uit de EU. Wie zijn oor te luister legt bij vissers en boeren, de oude ruggegraat van het koninkrijk, hoort de onzekerheid. Dat Brussel en niet de Britten over de golven heerst, weten de Engelse vissers als geen ander. En ze vinden het niks. Dus dat Brexit-referendum komt op een goed moment. Dag EU!

Engelse vissers halen nabij Cornwall hun netten binnen. Ze vissen vooral op krab en kreeft. Beeld Matt Cardy / Getty
Engelse vissers halen nabij Cornwall hun netten binnen. Ze vissen vooral op krab en kreeft.Beeld Matt Cardy / Getty

Het liefst zou Les Burt op tong, schelvis of kabeljauw vissen. Maar de laatste jaren houdt hij het bij krab en kreeft. 'Het is niet meer winstgevend om ver de zee op te gaan', zegt de 48-jarige visser in het haventje van Padstow. Hij maakt zijn boot Athena klaar voor een dag vissen in de ondiepe wateren langs de dromerige kustlijn. 'De Fransen, de Belgen en de Spanjaarden mogen veel meer vissen in onze wateren dan wijzelf. Het is absurd. Het Europese visserijbeleid heeft met de quota de Engelse vissers veel schade toegebracht.' Hij gaat dan ook voor een Brexit stemmen. 'Dat doen alle vissers, zeker de kleinere jongens, vraag maar na.'

Veel vissers om dat na te vragen zijn er niet meer in het stadje dat vooral faam geniet als thuishaven van chef-kok Rick Stein, die met zijn cafés, restaurants en visbereidingsschool de voornaamste werkgever is. De krabben en kreeften op zijn menu zijn bij het vissersplaatsje zelf gevangen, de vissen komen van elders. De diepzeevissersvloot van Padstow telt nog maar één boot. In de zomermaanden vullen de toeristen en rijke tweedehuisbezitters de nauwe straten. Sommige ex-vissers hebben alternatief emplooi gevonden, tegen een klein loon, in de vakantieparken.

Hoe zoet zijn de Brusselse euro's voor Engelse boeren?

Britse boeren twijfelen over Brexit. Per jaar krijgen ze miljoenen euro's subsidie. En dat kleurt het stemgedrag. (+)

Vergeelde foto's

Zo ook een zoon van John Murt, zo vertelt de 86-jarige pater familias van een vissersfamilie die eeuwenlang aan de zee verbonden is. Buiten hangt de zwarte vlag met het witte kruis van Cornwall, binnen bladert hij door een album met vergeelde zwartwitfoto's van sterke mannen die, met een sigaret in de mondhoek, netten dichtmaken. Dat was begin jaren zeventig.

In 1975 stemde Murt tegen het EEG-lidmaatschap. In de daaropvolgende jaren later zag hij hoe het gemeenschappelijke visserijbeleid de vloot raakte. 'Binnen zes mijl uit de kust mochten we onze gang gaan, daarbuiten heersten de grote boten uit andere landen. Met jaloezie keken we naar IJsland dat zijn wateren als een leeuw verdedigde.'

Padstow is niet uniek. De visserij heeft het zwaar in het Verenigd Koninkrijk, van Peterhead in het noordoosten tot Penzance is het zuidwesten. Sinds 1998 is het aantal gevangen vissen met bijna 20 procent gedaald. Anders dan de boeren ontvangen de vissers geen Europese subsidies. Ondertussen vloeit er wel Brits belastinggeld naar Griekse en Poolse vissers.

Opstand

Cornwall is het lievelingsoord van premier David Cameron, maar of hij bij zijn komende surfvakantie naar Polzeath met open armen wordt ontvangen, valt te bezien. Bij de Cornish, officieel een etnische minderheidsgroep, bestaat van oudsher een afkeer van de gevestigde orde in Londen, een eer die ook het nog veel verder weg gelegen Brussel ten deel valt. De Cornische opstand van 1497, die bloedig tot staan werd gebracht in Zuid-Londen, zijn ze hier niet vergeten.

Iedereen heeft wel een anekdote over de werking van het Brusselse visserijbeleid. Aan de haven drinkt vrachtvervoerder Peter O'Neill met twee maten koffie. Hij laat op een visserswebsite zien welke boten zich voor de kust bevinden. 'Dat is een kotter uit Zeebrugge, daar nog een, daar nog een. De enige Engelse boot die ik zie bewegen, is de ferry naar Ierland.'

Iets verderop vaart de Homarus binnen van Johnny Murt, kleinzoon van de oude baas. Ook hij heeft krabben en kreeften meegebracht. 'De Fransen en Spanjaarden eten ze graag en dat zal niet veranderen na een Brexit.' Ondertussen probeert hij een nieuwe markt aan te boren: Hongkong. Ook deze Murt is kritisch over het Europese visserijbeleid, maar hij heeft nog meer moeite met de Britse autoriteiten. 'Ik denk dat er geen land is dat zijn eigen vissers harder aanpakt dan Engeland. Je wordt op zee voortdurend in de gaten gehouden. Als een visser een onsje meer vangt, zit hij in de problemen.'

Iets verderop in de haven zegt collega Les Burt dat quota altijd omlaag gaan, zelfs al zit de zee weer vol met vis. 'Maar het is vooral de ongelijkheid die mij steekt. Mijn vader en grootvader hadden prima contact met de Vlaamse vissers, die zich hier tijdens de oorlogsjaren vestigden. Ze dronken samen, gingen samen de zee op. Nog steeds zie ik buitenlandse vissers als goede collega's, maar door dat oneerlijke beleid heerst er wrevel.'

Nog twee weken tot referendum

Op 23 juni gaan de Britten stemmen over een vertrek uit de EU. Premier David Cameron heeft alles en iedereen opgetrommeld om te waarschuwen voor een Brexit, van Barack Obama tot IMF-chef Christine Lagarde en ondernemer Richard Branson. Nog zonder het gewenste resultaat. Het Brexit-kamp heeft andere problemen. De filosofie van de Conservatief Boris Johnson en van de UKIP-leider Nigel Farage is gebaseerd op optimisme en bravoure, of zoals de 'blijvers' zeggen, op overmoed. Komt tijd, komt raad, luidt het devies. Daar komt bij dat de Brexiteers nu al onderling strijd leveren, wat gaat er gebeuren mochten ze zegevieren, vragen velen zich af.

Meer over