Britse socialisten huilen niet met rood Europa mee

DE SOCIAAL-DEMOCRATEN in Europa hebben een belangrijk voordeel ten opzichte van de nieuwe rechtse partijen: ze staan elkaar in moeilijke tijden met raad en daad terzijde....

Vooral de Britse Labourpartij heeft de geplaagde sociaal-democraten in Europa een schouder geboden waarop ze eens flink kunnen uithuilen. Gisteren presenteerde de Partij van Europese Socialisten (PES) haar allereerste jaarboek op een bijeenkomst in Londen.

De bijeenkomst werd opgeluisterd door drie Britse Labour-prominenten - voormalig minister Peter Mandelson, minister Robin Cook en partijvoorzitter Charles Clarke - en de Oostenrijkse sociaal-democraat en parlementsvoorzitter Heinz Fischer.

Optimisme voerde de boventoon. Links is niet dood en niet in alle landen weggevaagd. Vice-president Fischer van de PES zei trots dat liefst zeven premiers bijdragen hebben geleverd aan het jaarboek 2002, naast socialistische prominenten als Jacques Delors en de PvdA-europarlementariër Jan Marinus Wiersma.

Het boek was al geschreven en gedrukt voor de linkse verkiezingsdebacles in Nederland en Frankrijk. Hierdoor zijn niet immigratie en criminaliteit, maar internationaal veiligheidsbeleid, uitbreiding van de Europese Unie en de toekomst van Europa de belangrijkste thema's van het boek geworden.

Op de bijeenkomst zelf ging men niet aan de crisis van van de Europese sociaal-democratie voorbij. De montere Derde Weg-ideoloog Peter Mandelson zei dat er geen reden is voor paniek. 'Uit alle analyses en onderzoeken blijkt dat de kiezers het door de sociaal-democraten in de afgelopen tien jaar gevoerde financieel-economische en sociale beleid steunen', zo luidden zijn troostende woorden.

Dat veel kiezers de sociaal-democratische partijen niettemin hebben laten vallen is naar zijn zeggen niet meer dan een protest tegen de onbekwaamheid van enkele linkse regeringen. 'Tegelijkertijd hebben kiezers uiting willen geven aan hun zorg over de toename van criminaliteit en immigratie', aldus Mandelson.

Robin Cook, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en president van de PES, zei dat onder Kok de economie van Nederland met liefst 25 procent is gegroeid. 'Het succes is evident. Maar de kiezers zijn veranderd. Hun grootste zorg is niet meer de economie, maar de veiligheid.'

Daarnaast spreken volgens Cook veel linkse politici niet meer de taal van het volk.'Links heeft van politiek te veel een zaak gemaakt voor politici, terwijl het een zaak moet zijn voor het volk', aldus Cook.

Fischer stak de Europese sociaal-democraten een hart onder de riem. 'De Vrijheidspartij van Jörg Haider haalde 6 procent van de stemmen in 1986. In 1999 was dat opgelopen tot 27 procent. Maar als er nu verkiezingen zouden worden gehouden dan zouden ze geen 27 procent meer halen. Haiders partij werkt nu mee aan veel dingen die ze in het verleden heeft bekritiseerd.'

De Oostenrijkse politicus constateerde een groot aantal overeenkomsten tussen de rechtse partijen die zelf niet over een kam geschoren willen worden. 'Ze zijn anti-establishment, ze durven taboes te doorbreken, ze haken in op latente angsten bij het volk en in sommige gevallen spelen ze ook de anti-Europese kaart uit.'

Ook Fischer wilde de situatie voor de sociaal-democratie niet dramatiseren. 'Vijftien jaar geleden waren de socialisten in slechts drie of vier Europese landen aan de macht. Eind jaren negentig waren er elf of twaalf socialistische premiers. Er zijn altijd goede en minder goede tijden voor de socialisten geweest.'

Cook sprak al de verwachting uit dat criminaliteit en immigratie het politieke debat slechts tijdelijk zullen domineren. 'Het belang van politieke thema's is altijd aan verandering onderhevig. De sociaal-democraten zullen zich nu moeten bezinnen en het contact met het electoraat moeten gaan herstellen. Als dat lukt, dan is het succes van extreem-rechts niet meer dan een rimpeling in de vijver geweest. Alleen als we er niets van leren, zal het een langdurige bedreiging kunnen zijn.'

Zo lang de Britse socialisten de vernieuwingsdans leiden, schijnt er voor links blijkbaar nog een rood zonnetje aan de horizon. Met Cook als president van de PES en Mandelson als de ideoloog, zullen de Europese socialisten er tenminste voor waken zichzelf in de put te praten.

Meer over