Britse regering belooft samenwerking met EU

Voor de nieuwe Britse regering is Europa geen 'bedreiging', maar een 'kans'. Doug Henderson, minister van Europese Zaken, beloofde zijn Europese collega's gisteren tijdens zijn eerste optreden in Brussel samenwerking in plaats van tegenwerking....

Van onze correspondent

Jos Klaassen

BRUSSEL

Henderson vond gisteren in de regeringsconferentie over de toekomst van Europa een welwillend oor. Want van de Britse positie hangt het af of 'Amsterdam' echt een succes wordt. Hijzelf interpreteerde de 'stilte' waarmee geluisterd werd als signaal dat wat hij zei 'de moeite waard was'.

De onderhandelaars hebben niet direct gereageerd op de rede van Henderson. Wellicht komen vandaag de eerste taxaties los over de nieuwe Europa-politiek van Groot-Brittannië. Vaststaat dat de Britse toon inzake Europa is veranderd.

Maar Hendersons Brusselse voordracht bevatte nog erg veel vaagheden. Hij verontschuldigde zich met het argument dat hij pas één dag in functie is. Maar de details zullen straks duidelijk moeten maken in hoeverre de regering-Blair een goede vennoot is in de gezamenlijke enterprise Europe.

De aanvaarding van het Sociaal Protocol is slechts een eerste gebaar van goede wil. Henderson pleidooi voor een apart hoofdstuk in het Verdrag van Amsterdam over werkgelegenheid is een gepasseerd station.

De meerderheid in de Unie wil hoogstens een werkgelegenheidsparagraaf in het verdrag waarin Europa slechts een coördinerende rol wordt toegemeten. De nadruk blijft liggen op nationale maatregelen ter bestrijding van de werkloosheid in Europa.

De Labour-regering zal zich in de regeringconferentie ook blijven verzetten tegen een overheveling van sommige aspecten van de zogenaamde derde pijler (justitie en binnenlandse zaken) naar de eerste pijler, waarin alles staat wat 'Europa' gemeenschappelijk doet.

In de regeringsconferentie (ICG) wordt het idee besproken om kwesties als immigratie en asiel te europeïseren. Daarom zouden ze thuishoren in de 'eerste pijler'. Om met name het Britse verzet hiertegen te vermijden is een flexibele aanpak bedacht: wie mee wil doen, doet mee; wie (nog) niet mee wil doen, blokkeert niets, maar onthoudt zich 'constructief'.

Labour wil daar niets van weten. Flexibiliteit is prima voor intergouvernementele samenwerking, maar níet voor Europese samenwerking. Henderson: 'Wij willen de Britse opt-out voor het Sociaal Protocol opheffen. Waarom zouden we dan afspraken voor de toekomst maken met opnieuw regels, waarin een regering afhaakt?' Labour vindt dat het Europese gemeenschapsrecht voor alle vijftien lidstaten gelijk moet zijn.

Gevolg is dat ook voor Labour de overheveling van asielrecht en immigratie naar 'Brussel' onaanvaardbaar is. Henderson wil wél effectievere regelingen met 'Europa', maar asielbeleid etc móet intergouvernementeel blijven - dus een zaak van regeringen en niet van de Unie.

En áls er iets verandert, dan claimt Labour nu al expliciet het recht voor Groot-Brittannië om grenscontroles te blijven uitvoeren met het oog op onderdanen van niet-EU-landen. Ook over de Europese buitenlandse politiek verschillen de meningen tussen de meerderheid van de Unie en Labour.

Henderson wil een effectieve gemeenschappelijke buitenlandse politiek van de Unie. Maar de besluiten hierover moeten 'de visie van alle lidstaten' garanderen. Op het eerste gezicht betekent dit dat de Unie over de buitenlandse politiek alleen maar eenstemmig kan beslissen.

In de regeringsconferentie liggen plannen op tafel om de algemene beleidslijnen en strategieën unaniem te beslissen, en de concrete uitwerking met gekwalificeerde meerderheid. Daarover liet Henderson zich gisteren in Brussel niet uit. Wél was hij categorisch in zijn afwijzing van een fusie tussen de Europese Unie en haar 'gewapende arm' de West-Europese Unie. Henderson: 'Dat is uitgesloten'.

Over de kern van het Verdrag van Amsterdam - de aanpassing van de Europese instellingen om toch goed te kunnen blijven functioneren als de Unie groter wordt - was Henderson uiterst summier. Hij wil wel 'enige uitbreiding' van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in de 'eerste pijler', maar noemde enkel industriepolitiek en structuurpolitiek. In deze kwesties zou het Europees parlement ook meer te zeggen krijgen.

De Labour-regering stemt tenslotte ook in met een 'effectieve Europese Commissie'. Maar 'de huidige balans in dit college' mag niet worden verbroken. De grote landen mogen hun huidige macht in het dagelijks bestuur van Europa dus niet verliezen.

En in de Europese ministerraad moet, aldus Henderson, een nieuwe weging van stemmen plaats vinden om 'de democratische legitimiteit, die in de loop der jaren verloren is gegaan, te herstellen'. De Unie discussieert erover om bij stemmingen ook rekening te houden met de omvang van de bevolking van een lidstaat.

Meer over