Britse premier houdt prachtige, meeslepende toespraak voor zijn partij Tony Blair sleept iedereen mee in vervoering

De zaal zindert, gonst, vibreert, zoals vermoedelijk nog nooit een bioscoopzaal in Groot-Brittannië eerder heeft gedaan. Glenda Jackson, voormalig actrice en tegenwoordig staatssecretaris op het ministerie van Transport, staat voor het scherm....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

BRIGHTON

We zitten in zaal twee van de Odeon-bioscoop in Brighton. Op het grote scherm stromen zevenduizend mensen de conferentiehal naast de bioscoop binnen: gelukkigen die wel een zitplaats hebben veroverd. Maar in de bioscoop zit de stemming er ook goed in. Buiten hangt een zware mist boven de Atlantische Oceaan, hier zingt iemand Summertime, and the livin' is easy. Wij gaan naar een heel fijne film kijken, dat staat vast.

'En dan heb ik nog prachtig nieuws', zegt Glenda. 'Als de premier klaar is, zal hij ons hier komen bezoeken' De zaal explodeert. Hij zal ons, pechvogels die hem niet live kunnen zien en horen, komen bezoeken. 'Zo is Tony', zegt een mevrouw in een rode sweater naast me. Ze klinkt ontroerd.

Op het scherm klinkt het orgel uit de derde symfonie van Saint-Saëns. Het podium ligt er prachtig uitgelicht bij. En dan opeens is hij er. Hij loopt door de zaal, langs de mensen, die allemaal zijn opgestaan. Hij schudt handen, lacht zijn gulle tandpastalach en loopt naar de microfoon.

Twee minuten duurt het applaus, en hij heeft nog geen woord gezegd. Labour eert haar leider, de man die de partij na achttien jaar in de wildernis het paradijs heeft binnengeleid. Tony Blair. Als Tony zijn volgelingen eindelijk stil heeft gekregen, begint hij aan De Toespraak.

Na de tweede zin wordt die al onderbroken door applaus, en zo zal het blijven gaan. Iets meer dan een uur spreekt de premier, en 74 keer worden zijn woorden onderbroken door soms stormachtige bijval. Gretig drinkt de zaal Blairs woorden, en de gulle schenker zal weten hoe heerlijk ze smaken.

De toespraak van Blair is onbeschaamd chauvinistisch. Onbevreesd beweegt de premier zich vlak langs de afgronden van populisme, sentiment en demagogie. Maar het is ook een prachtige, meeslepende toespraak, van een man voor wie de retoriek geen geheimen meer heeft. Het is Blair op zijn allerbest.

Vorig jaar, toen hij nog de leider van de oppositie was, sprak hij in Blackpool. Toen was veel van zijn speech ontleend aan Bill Clinton, ging het tranentrekken soms wel erg ver en stond er een acteur op het podium. Nu vermoedelijk ook, maar hij is veel beter gaan acteren. En geen Clinton meer, maar Blair, met het zelfvertrouwen dat met macht komt.

De zinnen nummer zeven en acht zetten onmiddellijk de toon. 'Vandaag wil ik een ambitieuze koers uitzetten voor dit land. Om niets minder te zijn dan de modelstaat voor de 21ste eeuw, een baken voor de wereld.' Die staat. Applaus.

'We kunnen nooit de grootste zijn. We zullen misschien nooit meer de machtigste zijn. Maar we kunnen de beste zijn.' Pauze, intensieve blik, donderend applaus.

Blair lijkt soms op een ontspannen babbelende entertainer, soms op de strenge bovenmeester, dan weer op de therapeut die zijn twijfelende patient moed inpraat. Hij heeft bij vlagen ook wel iets van de voetbaltrainer die zijn ploeg in de rust oppept, bij een 5-0 achterstand. Het kan, jongens, het kàn!

Zijn regering kan 'een van de grootse, radicale, hervormende regeringen in de geschiedenis' worden. Waarom niet? 'Wij behoren tot de grote, vernieuwende volkeren! Van de Magna Carta tot het eerste parlement tot de industriële revolutie tot een rijk dat de wereld omspande; de meeste grote uitvindingen van de moderne tijd dragen het stempel Groot-Brittannië: de telefoon; de televisie, de computer, penicilline, de hovercraft, radar.'

De zaal knikt massaal. Blair durft. 'Verandering zit in het bloed en de botten van de Britten, wij zijn van nature en bij traditie vernieuwers, avonturiers, pioniers.' Als de duizenden het nog niet wisten, dan geloven ze er nu vast in.

'Vandaag kan ik het Britse volk meedelen: de ketenen van de middelmatigheid zijn verbroken, de vermoeide dagen liggen achter ons, wij zijn vrij om weer uit te blinken. Wij zijn vrij om die 21ste eeuwse modelstaat te vormen, om dat baken voor de wereld te worden. Wij zijn een handelsmacht geweest. Wij zijn een industriële macht geweest. Nu moeten we de nieuwe macht van het informatietijdperk worden.'

Een visioen van het Nieuwe Jeruzalem verspreidt zich door de zaal. 'Dit land moet een voorbeeld worden, een leider in de wereld.' Een 'verlicht patriottisme', noemt Blair het. Maar niet alleen voor Groot-Brittannië gloort het licht. 'Europa heeft ons nodig. Want wij hebben een visie voor Europa. Wij willen een Europa voor de mensen.'

Bijna vijf minuten duurt het applaus, het dondert en rolt door de zaal. Bij ons in de bioscoop ook. Even later komen Tony en Cherie inderdaad binnen. 'U geeft mij immense kracht', zegt Blair. De mevrouw naast mij kan zich niet langer inhouden. Ze holt op de premier af en vliegt hem om de hals.

Pagina 11: commentaar

Meer over