Britse Conservatieven lijden zwaarste nederlaag in anderhalve eeuw; Labour boekt historische overwinning

Groot-Brittannië gaat onder een Labourregering de 21ste eeuw tegemoet. Zowel een door de BBC uitgevoerde exit poll als de eerste uitslagen wezen vannacht in de richting van een van de grootste verkiezingsoverwinningen in de moderne geschiedenis van het land....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Volgens de BBC zou Tony Blair een meerderheid van tussen 120 en 200 zetels veroveren in het Lagerhuis. Voor de Conservatieven dreigde het slechtste resultaat sinds 1832, destijds onder de hertog van Wellington, de held van Waterloo.

De definitieve uitslag van de stemming werd pas rond half vijf in de ochtend verwacht. Volgens de peiling zou Labour rond 47 procent van de stemmen veroveren, de Conservatieven 29 procent en de Liberaal-Democraten 18 procent. De BBC voorspelde een 'ommezwaai' van 13 procent. Die kan ertoe leiden dat de Conservatieven in het Lagerhuis tot onder de tweehonderd zetels zakken. Het Lagerhuis telt straks 659 zetels.

De eerste uitslagen in de districten waar in 1992 de verschillen tussen Conservatieven en Labour het kleinst waren, bevestigden de uitgangs-peiling. In Birmingham Edgbaston, nummer 67 op de lijst van doelwitten van de partij, veroverde Labour voor de eerste keer in haar bestaan de zetel, met een ommezwaai van 10 procent. Nog groter was de swing in Portsmouth North, doelwit nummer honderd, waar Labour de zetel op de Conservatieven veroverde met een ommezwaai van 14 procent.

Tony Blair leek donderdagnacht op weg om met de zevende stembuszege voor Labour sinds 1945 alle verkiezingsrecords van zijn partij te breken. Bij de grootste verkiezingszege tot dusver, die van 1945, behaalde de partij 393 zetels. Nu worden dat er mogelijk meer dan vierhonderd.

Voor de Conservatieven wezen de exit polls en de eerste uitslagen op de grootste ramp in honderdvijftig jaar. De Tories eindigden deze eeuw maar één keer eerder onder de tweehonderd parlementszetels, maar dat was lang geleden, in 1906. Conservatieve ministers als Rifkind (Buitenlandse Zaken), Lang (Industrie) en Forsyth (Schotland) leken tot de grote verliezers te gaan behoren.

John Prescott, vice-leider van Labour, noemde de verwachte overwinning van zijn partij 'een opmerkelijk eerbewijs aan de moed en visie van Tony Blair'. Vice-premier Michael Heseltine zei dat na de dreigende afgang 'veel vragen gesteld en veel antwoorden gegeven' moeten worden. Oud-minister van Financiën Kenneth Clarke verklaarde de nederlaag met de opmerking dat in de campagne van zijn partij 'te weinig de nadruk op de economie heeft gelegen, en veel te veel op Europa'.

De vooraf gevreesde verstoring van de verkiezingsdag in Engeland en Wales, door bommeldingen van de IRA, bleef uit. Alleen in Noord-Ierland kwamen meldingen binnen, die later vals bleken. Bronnen binnen de veiligheidsdiensten verklaarden in de dagen voor de stemming nog er praktisch zeker van te zijn dat de terreurorganisatie de campagne van de afgelopen weken ook op 1 mei zou voortzetten.

Tony Blair, de vijfde Labourpremier in de historie van de partij, zal vandaag al een deel van zijn kabinet bekendmaken. De namen van de belangrijkste ministers staan vast. Robin Cook wordt minister van Buitenlandse Zaken, Gordon Brown minister van Financiën. Verder wordt Jack Straw benoemd op Binnenlandse Zaken, David Blunkett op Onderwijs en Lord Alexander Irvine tot Lord Chancellor, de Britse minister van Justitie.

Voor Labours tweede man John Prescott wordt waarschijnlijk een nieuw 'combinatieministerie' gevormd, dat over Milieu en Transport zal gaan. Zaterdag en zondag zal Blair zijn regering verder aanvullen. Verwacht wordt dat een aantal leden van het huidige schaduwkabinet die bekendstaan als leden van Labours linkervleugel, in de selectieprocedure zal sneuvelen.

Pagina 5: Partijen voeren campagne tot aan het stembureau

Meer over