Nieuws

Briefstemmen blijft alleen voor 70-plussers

Briefstemmen voor de Tweede Kamerverkiezing van 17 maart blijft voorbehouden aan 70-plussers. De eis van de Partij voor de Dieren (PvdD) dat ook andere kiesgerechtigden, die vanwege het coronavirus niet naar een stembureau kunnen of durven gaan, per post zouden moeten kunnen stemmen is vrijdag door de kortgedingrechter in Den Haag afgewezen.

Volgens de rechter heeft de staat veel maatregelen getroffen die maken maken dat het actief kiesrecht ook voor andere kwetsbare groepen onaangetast is gebleven. Beeld ANP
Volgens de rechter heeft de staat veel maatregelen getroffen die maken maken dat het actief kiesrecht ook voor andere kwetsbare groepen onaangetast is gebleven.Beeld ANP

Volgens de PvdD, die vorige week de staat voor de rechter daagde, is er sprake van ‘leeftijdsdiscriminatie’ nu alleen 70-plussers in de gelegenheid worden gesteld per post te stemmen. Zou de rechter in die redenering zijn meegegaan, dan had dat zo goed als zeker tot uitstel van de verkiezingen geleid. Alleen al vanwege het feit dat de Kieswet dan moest worden aangepast.

Maar de rechter oordeelde vrijdag anders. In het vonnis wordt er op gewezen dat er ‘bewust’ voor is gekozen om een beperkte groep in de gelegenheid te stellen per brief te stemmen. Mede vanwege risico’s die aan het briefstemmen kleven, aldus het vonnis. Volgens de rechter staat ‘buiten kijf’ dat 70-plussers extra kwetsbaar zijn.

Naar de uitkomst van het kort geding werd met spanning uitgekeken nu de Haagse rechtbank eerder deze week het demissionaire kabinet op de vingers tikte over een andere, aan corona gerelateerde maatregel. De invoering van de avondklok bleek in juridische zin op een verkeerde wettelijke grondslag te zijn gebaseerd. Een tweede terechtwijzing, nu met betrekking tot de Tijdelijke Wet verkiezingen COVID-19, bleef het demissionaire kabinet vrijdag bespaard.

Product van willekeur

De rechter oordeelde vrijdag dat de tijdelijke wet zorgvuldig is opgesteld en met grote instemming van Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. Verwijzend naar het zogeheten Waterpakt-arrest vindt de rechter ook dat ‘terughoudendheid’ past bij rechterlijke oordelen over wetten.

Volgens de PvdD is de tijdelijke wet ‘een product van willekeur’. Nu krijgen 2,4 miljoen stemgerechtigden van boven de 70 jaar de gelegenheid op per post te stemmen, terwijl kwetsbaren die jonger zijn dat wordt onthouden. Volgens de partij heeft de tijdelijke wet ook politieke gevolgen, omdat de maatregel gunstig uitpakt voor partijen die populair zijn onder 70-plussers. Vorige week, tijdens het kort geding, concludeerde advocaat Phon van den Biesen dat de wet ‘de integriteit van onze verkiezingen aan het wankelen brengt’.

Zo ver wilde de Haagse rechter niet gaan. Dat er bij het opstellen van de wet niet is gekeken naar mogelijke electorale gevolgen acht de rechter terecht. In het opstellen van regels moet de wetgever zich ‘verre houden’ van de keuze van kiezers.

Actief kiesrecht onaangetast

Op zichzelf betwist de rechter niet dat ook kwetsbaren onder de 70 jaar baat zouden kunnen hebben bij briefstemmen. Maar er is nu eenmaal voor een selecte groep gekozen, aldus het vonnis. Daarbij ziet de rechter de kwetsbaren jonger dan 70 als ‘een moeilijk te identificeren groep’. Ook wijst de rechter erop dat de staat veel maatregelen heeft getroffen (stemmen over meerdere dagen, verruiming van de mogelijkheid per volmacht te stemmen) die maken maken dat ‘het actief kiesrecht onaangetast is gebleven’.

Hoeveel 70-plussers daadwerkelijk gebruik gaan maken van het voor Nederland nieuwe stemmen per post is niet helemaal duidelijk. Uit metingen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken blijkt dat zo’n 30 tot 40 procent zegt het te gaan doen. Bij 240 duizend kiezers komen deze maand alle papieren al in de bus. Die zouden dus al ruim twee weken voor de officiële verkiezingsdag (17 maart) hun stem kunnen uitbrengen.

Meer over