AnalyseAmerikaans kiesgedrag

Boze witte mannen én jongeren kozen dit keer voor Biden. Trump populair bij Latino-mannen

Uit een eerste analyse van het kiesgedrag van Amerikanen blijkt dat Biden veel jonge kiezers heeft getrokken. Ook heroverde hij de stem van laagopgeleide witte mannen op Trump. Maar Latino-mannen liepen juist over naar de Republikein, aangetrokken door zijn machostijl. 

Trump heeft veel stemmen gewonnen onder de Latino-gemeenschap in Florida.Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant

Donald Trump werd in 2016 de stem van de boze witte man, maar in 2020 verloor hij onder de witte Amerikaanse bevolking. Hij werd verslagen door Joe Biden die, meer dan Hillary Clinton in 2016, stemmen trok van (witte) mannen, lager opgeleiden en onafhankelijke kiezers die zich niet met één van beide partijen verbonden voelen. Biden won ook het duel om karakter: de meeste Amerikanen vonden hem geschikter voor het presidentschap dan zijn tegenstrever.

Dat blijkt uit onderzoek op basis van exitpolls en telefonisch onderzoek, onder meer van het bureau Edison Research. De cijfers moeten met enige voorzichtigheid worden gehanteerd, zeggen de onderzoekers. Het gaat slechts om een eerste schets van de Amerikaanse kiezer die later nog kan worden bijgesteld.

Bij winst en verlies gaat het om relatieve aantallen. In absolute aantallen hebben beide kandidaten gewonnen. Joe Biden staat nu op bijna 75 miljoen stemmen, zo’n 10 miljoen meer dan Hillary Clinton in 2016. Donald Trump staat op ruim 70 miljoen stemmen, 7 miljoen meer dan vier jaar geleden.

Trump verloor onder witte kiezers

Joe Biden won de Democratische nominatie mede omdat hij in staat werd geacht verloren terrein in de oude industriële Democratische bolwerken terug te winnen. Dat is deels gelukt. In 2016 had Donald Trump een voorsprong van 37 procentpunt op Hillary Clinton onder lager opgeleide witte mannen. Biden verkleinde het gat tot 29 procentpunt. Mede daardoor kon hij Michigan, Wisconsin en Pennsylvania op Trump heroveren. In deze swing states speelde een andere factor mee: Biden won in de suburbs. Tijdens de campagne probeerde Trump de voorsteden te paaien door de huisvesting van lage inkomensgroepen en minderheden te bemoeilijken. Maar volgens een analyse van de New York Times deed Biden het 3 procentpunt beter in de suburbs van Michigan en Wisconsin dan Clinton in 2016. De suburbs zijn diverser dan vroeger en er wonen tegenwoordig ook meer hoger opgeleiden.

Beeld de Volkskrant
Stemgedrag AmerikanenBeeld de Volkskrant

Trump won licht onder Latino’s en zwarten

Afro-Amerikanen en Latino’s stemmen traditioneel in overweldigende meerderheid op de Democratische kandidaat. Dat was nu ook zo: 87 procent van de zwarte kiezers stemde op Biden. Volgens een analyse van de Financial Times  (FT) op basis van verschillende onderzoeken heeft Biden echter 2 procentpunt minder zwarte stemmen getrokken dan Hillary Clinton. Niettemin lijken ze vooral in Georgia een grote rol te hebben gespeeld bij zijn winst in die staat.  Biden kreeg ook de meeste Latino's achter zich, maar volgens de FT is de steun van Latino's voor Trump met 8 procentpunt toegenomen. Vooral lageropgeleide Latino's liepen naar Trump over, in Florida, Nevada en Texas. In het zuiden van Texas sprak Trumps machostijl veel Latino's aan, blijkt uit onderzoek. De verschuivingen zijn betrekkelijk gering, maar lijken niettemin een verandering aan te kondigen: de Democraten kunnen minder dan voorheen vrijwel automatisch op de stem van minderheidsgroepen rekenen.

Vrouwen kozen Biden

Van de vrouwelijke kiezers stemde 56 procent op Biden. Dat is ongeveer evenveel als Hillary Clinton vier jaar geleden haalde. Sinds 1992 hebben vrouwen altijd in meerderheid voor de Democratische kandidaat gestemd. Verder laten de cijfers een uiteenlopend beeld zien. Volgens Edison Research scoorde Biden minder goed onder hoogopgeleide witte vrouwen, die vier jaar geleden graag Hillary Clinton als eerste vrouwelijke president zagen. Op sommige plaatsen, vooral in Michigan en Wisconsin, heeft Biden echter wel geprofiteerd van de steun van hoogopgeleide vrouwen uit de suburbs, concludeerde The New York Times.

Biden won onder mannen

In 2016 won Hillary Clinton slechts 41 procent van de mannelijke kiezers. Biden deed het aanzienlijk beter en haalde 48 procent van de mannelijke stemmen binnen, bijna even veel als Donald Trump. Deze cijfers lijken een bevestiging voor de stelling van veel onderzoekers dat seksisme een rol speelde bij de nederlaag van Clinton in 2016. Van de vrouwelijke kiezers stemde 56 procent op Biden, iets meer dan op Clinton vier jaar geleden haalde.

Beeld de Volkskrant

Biden won onder jongeren, Trump verloor onder ouderen

Biden won 62 procent van de kiezers tussen 18 en 29 jaar. Daarmee scoorde hij 27 procentpunt meer dan Trump, terwijl Hillary Clinton in 2016 onder deze leeftijdsgroep 19 procentpunt hoger dan Trump scoorde. Trump verloor aanhang onder oudere kiezers, hoewel hij Biden nog net voor bleef onder de 65-plussers. Zijn aanpak van het coronavirus kan hierin een rol hebben gespeeld.

Beeld de Volkskrant

Biden won onafhankelijke kiezers

De verkiezing van 2020 laat zich niet helemaal verklaren aan de hand van demografische kenmerken. Zij was ook een duel tussen twee mannen met een geheel verschillende stijl. In 2016 hadden de meeste Amerikanen een ongunstige indruk van zowel Trump als Clinton. Nu had 52 procent een gunstige indruk van Biden, tegenover 45 procent voor Trump. Een kleine meerderheid vond dat Biden de beste man was om de coronapandemie te bestrijden. Zonder corona, met een economie die op volle toeren draaide, had Trump wellicht gewonnen.

Bij deze verkiezing speelden onafhankelijke kiezers een belangrijke rol. Zij vormen bijna 30 procent van het electoraat vormen en identificeren zich niet als Democraat of Republikein. In 2016 werd deze groep gewonnen door Trump met een voorsprong van 4 procent. Nu koos zij voor Biden met een verschil van 14 procent, de grootste marge sinds de herverkiezing van Bill Clinton in 1996. Ook de kiezers die in 2016 thuis bleven stemden in meerderheid op Joe Biden.

De winst bij deze ongebonden groepen lijkt te bevestigen dat de strategie van Joe Biden heeft gewerkt. Hij voerde een weinig inspirerende campagne en liet de bal het werk doen. Door af te wachten en geen fouten te maken bracht hij een brede coalitie tot stand van Amerikanen die heel verschillend denken, maar verenigd werden in een gemeenschappelijk doel: de door hen verafschuwde president Trump wegkrijgen.

Beeld de Volkskrant

Lees verder

Joe Biden wint het presidentschap met zijn redelijkheid en empathie
Met zijn bijna 78 jaar zal Joseph Robinette Biden in januari worden geïnaugureerd als Amerika’s oudste president ooit. Bidens campagne stoelde op zijn reputatie als de verstandige politicus die graag het midden zoekt om tot gezamenlijke oplossingen te komen.  

Vicepresident Kamala Harris vertegenwoordigt alles wat Biden niet is
Met Kamala Harris heeft de Verenigde Staten er een baken van hoop bij gekregen. Haar overwinningsspeech zaterdagavond bracht tranen van vreugde teweeg en zelfs euforie door het hele land. Ze wordt de eerste vrouwelijke, zwarte vicepresident van het land en heeft een migrantenafkomst.

Trump, de meester van het conflict, gaat ten onder aan zijn eigen woede
Trumps presidentschap was één aaneenschakeling van abrupte besluiten, furieuze Twitter-aanvallen op zijn rivalen, maar ook flinke economische groei. Totdat het coronavirus toesloeg. Uiteindelijk bleken veel Amerikanen zijn woede toch zat.

New York viert feest: ‘Amerika is op de terugweg’
Vrolijkheid is de boodschap, zaterdag in New York. Als je vraagt hoe de mensen zich voelen krijg je te horen: Gelukkig. Opgelucht. Ontspannen. Eindelijk weer normaal. En: veilig. Als er één stad is die het helemaal heeft gehad met Donald Trump, dan is het zijn geboortestad.

Meer over