ReportageGrootse hotel van Amsterdam

Bouwstop? In en rond Amsterdam worden tientallen nieuwe hotels geopend

Het nieuwe hotel van NH groep bij de RAI, ontworpen door Rem Koolhaas.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Sinds 2017 kent Amsterdam voor hotels een bouwstop. Toch opent vrijdag het grootste hotel (650 kamers) van de hoofdstad zijn deuren. Een creatie van architect Rem Koolhaas. Wat gaat er mis?

Het grootste hotel van Amsterdam, nhow Amsterdam RAI, is vanaf vrijdag geopend. Een aantal personeelsleden heeft sinds maandag mogen ‘proefslapen’ in een hotel dat niet alleen in omvang (650 kamers) maar ook in uitstraling zijn gelijke niet kent in de hoofdstad.

Hier, grenzend aan de ringweg A10-Zuid en pal naast de RAI, is dan ook architect Rem Koolhaas in de weer geweest. Volgens liefhebbers van zijn werk, ook de grootste.

Diens 91 meter hoge hotel bestaat uit drie, driehoekige megablokken die in gedraaide vorm gestapeld zijn. Het merkteken van de Spaanse NH Hotel Group is halverwege de hoogbouw bijna verstopt aangebracht. Zo niet voor de langsrijdende automobilist en metro- of treinpassagier.

Later dit jaar, volgens planning mei, is Amsterdam alweer een ‘grootste’ rijker. In Amsterdam-Noord verrijst de grootste Holiday Inn Express van ­Europa (440 kamers) in de vorm van twee goudkleurige, 45 meter hoge gebouwen.

Zo verrezen er de afgelopen jaren vrijwel overal in de stad nieuwe hotels en zijn er nog tientallen op komst. Terwijl de hoofdstad sinds 1 januari 2017 officieel een bouwstop voor hotels heeft ingesteld. Dat er onlangs heel veel nieuwe hotels zijn bijgekomen en er nog heel veel op stapel staan, heeft te maken met ‘oude rechten’. Vergunningen waren al verleend voor 1 januari 2017, de ingangsdatum van de bouwstop. Als de gemeente alsnog speelde met de gedachte die vergunning in te trekken, dan doemden enorme claims aan planschade op.

De bouwstop is volgens velen, ook volgens raadsleden van collegepartijen als SP en GroenLinks, een wassen neus gebleken. Een wetenschapper met toerisme als specialisatie, universitair docent Egbert van der Zee van de Universiteit Utrecht, zegt het zo: ‘Ik kan me voorstellen dat de inwoners van Amsterdam er niets van merken.’

Het in aanbouw zijnde Van der Valk hotel bij station RAI.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Village Amsterdam

Heeft de door Amsterdam ingestelde bouwstop dan helemaal geen effect gehad op de hotelbouw? Zeker wel. Vooral in de nabijheid van Amsterdam. In de zogeheten Metropoolregio Amsterdam (32  gemeenten) is de laatste jaren met name ook buiten Amsterdam onnoemelijk veel hotelaccommodatie bijgekomen. Sinds 2015 is het aantal hotelkamers met 40 procent toegenomen. Als alle bouwplannen worden uitgevoerd komen er nog eens 14 duizend kamers bij.

Een greep uit de al gerealiseerde bouwprojecten. In Badhoevedorp ging in 2018 Corendon Village open, een ‘dorp’ met drie gebouwen met in totaal 680 kamers/appartementen. In Haarlemmermeer, de gemeente waartoe Badhoevedorp behoort, staan in ieder geval nog twee grote hotelprojecten op stapel: een hotel in Sugar City (Halfweg, 400 kamers) en het Intercity ­Hotel (200 kamers) in Hoofddorp.

In de Zaanstreek zijn sinds 2016 ­zeven hotels geopend. In Amstelveen is het aantal hotelkamers de afgelopen tien jaar bijna verdubbeld. In de agglomeratie Haarlem zijn er de afgelopen drie jaar dertien hotels bijgekomen. Haarlem zelf heeft inmiddels een ­‘hotelaanvraagpauze’ ingelast.

Zie hier waar de omslag in het denken over toerisme heeft geleid, zegt Egbert van der Zee. ‘Wereldwijd werd toerisme, zeker voor de stedelijke economie, altijd als een geldmachine gezien. Een jaar of vijf geleden sloeg de toon om: de leefbaarheid wordt aangetast! Toerisme is ineens een probleem geworden.’

Deze opvatting heeft in ieder geval in Amsterdam, dé toeristische ‘attractie’ van Nederland, wortelgeschoten. Voormalig burgemeester Eberhard van der Laan werd niet moe de almaar uitdijende stroom toeristen erop te wijzen dat niet alleen Amsterdam, maar ook de regio veel fraais te bieden heeft. De nog onder zijn bewind ingestelde bouwstop voor hotels is een illustratie van ‘toerisme als last’.

30 miljoen toeristen

Waar gaan al die toeristen die in de omgeving verblijven precies naartoe? Naar die door Van der Laan zo aangeprezen musea van Haarlem? De Zaanse Schans? Ze gaan in ieder geval massaal naar de binnenstad van Amsterdam. Al was het maar omdat ze wordt wijs gemaakt dat ze al min of meer in Amsterdam zijn. In Zaandam staat het Amsterdam-Zaandam hotel. Corendon Village in Badhoevedorp heet officieel Corendon Village Amsterdam.

Amsterdam trekt nu 19 miljoen toeristen per jaar. Over tien jaar moet de hoofdstad rekening houden met 30 miljoen bezoekers per jaar, stelt het nationale bureau voor toerisme NBTC.

Zal de bouwstop binnen de hoofdstad zelf tegen die tijd een echte stop zijn? Egbert van der Zee van de Universiteit Utrecht is sceptisch. ‘Venetië is echt gestopt met bouwen van hotels. Waartoe heeft dat geleid? Dat er rondom Venetië veel hotels zijn gebouwd en de toeristenstroom is helemaal niet afgenomen.’

Het nieuwe hotel van Holliday Inn in Noord, het grootste in de EU.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ook om een andere reden is Van der Zee sceptisch over de effectiviteit, of ­beter, waarde van een bouwstop voor hotels. Een gemeente kan zo veel willen om de bouw te ontmoedigen, andere betrokken partijen laten zich niet zo maar wegduwen. ‘De vastgoedsector en de beleggers zien de hotelsector als een veilige investeringsmogelijkheid.’

Van der Zee zegt dat het niet zo eenvoudig is als enkele gemeente een toeristenstroom in te dammen. Als een gemeentebestuur dat al echt wil. Want voor de gemeentekas is het niet alleen een last (meer handhaving, rommel opruimen) maar ook een lust.

Amsterdam heeft al een, in vergelijking met andere Europese toeristensteden, hoge toeristenbelasting (7 procent van de hotelkamerprijs), daar is sinds drie jaar nog eens 3 euro per nacht per persoon bijgekomen. Voor dit jaar staat een opbrengst van 185 miljoen euro aan toeristenbelasting in de boeken, zegt de gemeente.

Nog een kanttekening: de hotels in Amsterdam worden zeker niet alleen door toeristen aangedaan. Naast de toeristische industrie zijn ook evenementen en congressen tot de groeimarkt te rekenen. Deze zomer ontvangt de RAI 33 duizend cardiologen voor een internationaal congres. Een paar duizend kunnen direct om de hoek in hotels terecht.

Met medewerking van Semina Ajrovic en Serena Frijters.

Aantal hotels in en rond Amsterdam groeit explosief ondanks bouwstop voor hoofdstad
Ondanks pogingen om de druk van toeristen op de hoofdstad te beperken, neemt het aantal hotelkamers in de Amsterdamse regio nog altijd explosief toe. In de regio rondom de hoofdstad steeg het aantal kamers zelfs met 40 procent. Met name buiten de stadsgrenzen worden volop plannen gemaakt voor nieuwe hotels.

Meer over