Bouw museum is 'ingewikkelder dan van een ziekenhuis'

Een museum dat 175 jaar bestaat en in al die jaren nooit een ruimte heeft gehad om de zoölogische collectie aan het publiek te laten zien....

Van onze verslaggeefster

Aukje van Roessel

LEIDEN

Het NNM werd in 1820 opgericht. De toenmalige minister Van Falck die het Publieke Onderwijs, de Nationale Nijverheid en de Koloniën onder zijn hoede had, schreef dat het Museum voor Natuurlijke Historie 'als Rijksverzameling datgene is voor de Nederlanden wat de musea te Parijs en Weenen voor Frankrijk en Oostenrijk zijn'.

Net als toen hoopt het NNM met de nieuwbouw de concurrentie met de grote buitenlandse musea te kunnen aangaan. Wenen hoort daar niet meer bij, maar er zijn twee andere musea voor in de plaats gekomen, in Washington en Londen. Daartegen opboksen is volgens de NNM-voorlichter F. de Leeuw niet de bedoeling, maar in ééé adem met die collega's te worden genoemd, is wèl de ambitie.

Noodgedwongen heeft de nadruk in het NNM tot nu toe gelegen op het beheren en onderzoeken van de tien miljoen skeletten, opgezette dieren, fossielen en mineralen. De collectie is op het ogenblik ondergebracht in een magazijn, dat in 1913 in gebruik werd genomen. Ernaast zou een tentoonstellingsruimte worden gebouwd, maar die is er vanwege de Eerste Wereldoorlog nooit gekomen.

Het ontbreken van een eigen tentoonstellingsruimte wil niet zeggen dat de opgezette dieren en skeletten altijd in het magazijn zijn gebleven. In 1990 trok het NNM met een tentoonstelling over dinosaurussen in vijf maanden tijd bijna vierhonderdduizend bezoekers. Deze expositie was ingericht in het voormalige Pesthuis, een gebouw dat eens buiten de stad lag, maar in de loop der tijd een spoorlijn voor de deur kreeg en het Academisch Ziekenhuis Leiden als buur. Het gebouw huisvestte jarenlang het Legermuseum, dat enkele jaren geleden naar Delft verhuisde.

Het Pesthuis zal ook in de toekomst een onderdeel zijn van het NNM. De nieuwbouw komt ernaast, en met behulp van een loopbrug worden beide gebouwen met elkaar verbonden.

De plannen voor de nieuwbouw ontstonden nadat in 1986 de toenmalige minister van Cultuur, Leidenaar L.C. Brinkman, het museum de taak toekende om 'de nationale natuurhistorische presentatie' voor zijn rekening te nemen. De minister passeerde met dit besluit het Zoölogisch Museum in Amsterdam.

Zonder nieuwbouw dreigt het NNM versnipperd te raken over zeven gebouwen, nog een reden om te kiezen voor nieuwbouw. Het kale nieuwe gebouw en de restauratie van het Pesthuis gaan 87 miljoen gulden kosten. De dit jaar geopende, nieuwe musea in Groningen en Maastricht kostten respectievelijk 57 en 45 miljoen gulden.

Het museum in Leiden is mede zo duur doordat voor de collectie een zestig meter hoge magazijntoren wordt gebouwd waarin het klimaat moet kunnen worden geregeld en waarin klein ongedierte niet kan binnendringen. Bij de financiering zijn het ministerie van Onderwijs, de gemeente Leiden, projectontwikkelaar Mabon en belegger Hulotte bv betrokken.

Vanwege de kosten van de inrichting, geschat op een kleine veertig miljoen gulden, kijkt het museum naar staatssecretaris Nuis van Cultuur. Die heeft vorige maand, toen het museum werd geprivatiseerd en daarmee rijksmuseum af was, beloofd naar dat geld te zullen zoeken. De woordvoerder van de staatssecretaris laat weten dat nog onduidelijk is aan welk bedrag Nuis precies denkt en waar het geld vandaan moet komen. Het NNM heeft besloten ook naar sponsors op zoek te gaan.

In de nieuwbouw komen zeven tentoonstellingszalen. De inrichting daarvan gaat twintig miljoen gulden kosten. Met de andere twintig miljoen wordt van het nieuwe museum een 'slim' gebouw gemaakt. In de laboratoria, de bibliotheek en ook bij de manier van tentoonstellen zal gebruik worden gemaakt van de nieuwste snufjes op het gebied van de informatietechnologie. 'De bouw van dit museum is ingewikkelder dan dat van een ziekenhuis', aldus De Leeuw.

De directie van het NNM hoopt nog dit jaar met de nieuwbouw te beginnen. Een bezwaarschrift tegen de manier waarop de loopbrug aan het historische Pesthuis wordt bevestigd, zal het tijdstip waarop de eerste schop de grond in gaat niet kunnen veranderen. Maar mocht de Raad van State in augustus de indiener van het bezwaarschrift gelijk geven, dan verandert noodgedwongen een onderdeel van het ontwerp. Als daarna alles volgens plan verloopt, hoopt het NNM in 1998 de eersten van de jaarlijks 150 duizend bezoekers binnen te laten.

Meer over