AnalyseSuriname

Bouterse probeert verkiezingen in ‘blut’ Suriname te winnen

President Desi Bouterse loopt naar het gerechtsgebouw. In januari moest hij verschijnen voor de Krijgsraad die de verdachten van de Decembermoorden berecht.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Desi Bouterse aast op een derde termijn als president van Suriname. Om kiezers over te halen maandag op zijn partij te stemmen gaf hij ze, dankzij Chinees geld, de Bouterse Highway: een weg van tien kilometer lang. Als dat niet genoeg zal blijken heeft hij misschien alleen nog maar de keus tussen verkiezingsfraude en de gevangenis. 

Suriname kiest maandag een nieuw parlement, en daarmee indirect ook een president. Als die verkiezingen eerlijk verlopen is het nog maar zeer de vraag of de partij van Desi Bouterse haar meerderheid zal behouden. Er staat dus veel op het spel: niet alleen macht en geld, maar ook Bouterses eerdere veroordeling voor de Decembermoorden.

De coronapandemie lijkt in Suriname geen beletsel voor verkiezingen. Er zijn relatief heel weinig besmettingen, en de overheid heeft duidelijke instructies over de ‘covid-19-uitrusting’ voor de stemlokalen gegeven. De meeste kiesgerechtigden durven de stembusgang op 25 mei mogelijk dan ook aan.

Er is zelfs, met inachtneming van de ‘anderhalve meter’, campagne gevoerd. Dat daarbij de NDP van president Bouterse, die nu nog een meerderheid in De Nationale Assemblee (DNA) heeft, de meeste middelen tot beschikking had, zal niemand in Suriname verbazen.

‘Bouta’, de 74-jarige die nog steeds een mogelijke celstraf van twintig jaar wacht wegens de veroordeling voor zijn aandeel in de Decembermoorden van 1982, beschikt immers over de staatsmacht. Zijn getrouwen hebben zich bovendien van hun loyaalste, en soms ook intimiderendste en agressiefste kant laten zien, zoals met een vlaggenroof bij andere partijen en de gewelddadige ontvoering door de veiligheidsdienst van een kandidaat van een nieuwe partij.

Desastreus beleid

‘De president wil de verkiezingen in mei winnen, maar hij is niet meer zo zeker van zijn zaak.’ Dat schreef Hans Moison, die eerder directielid was van de grootste particuliere bank in het Zuid-Amerikaanse land, de Surinaamsche Bank. Moison maakte zijn opmerking in een betoog waarin hij afrekende met het in veler ogen desastreuze financieel-economische beleid dat de regering-Bouterse de afgelopen jaren voerde.

Suriname, het land met 600 duizend inwoners dat in 1975 onafhankelijk werd van Nederland, is zo goed als blut. Krediet- en investeringsbeoordelaar S&P gaf het eerder een magere B als cijfer, maar inmiddels een afschrikwekkende CCC+, en stelt dat er een ‘grote kans’ is dat Suriname niet zal kunnen voldoen aan zijn vele schuldverplichtingen.

Die schulden dankt het land voor een groot deel aan minister Gilles Hoefdraad van Financiën, die de afgelopen periode het ene financiële gat met het andere meende te kunnen vullen. Toen daarbij ook corruptie een rol leek te krijgen, kwam het Openbaar Ministerie met een elf punten tellende aanklacht tegen hem. Het parlement moest zich hierover begin deze week buigen, omdat het een ambtsdrager betreft. En dus, dankzij de meerderheid die de NDP nu heeft, ontsnapte Hoefdraad de dans.

Maar hoe lang nog? Peilingen in Suriname zijn niet per se betrouwbaar. Dus voor wat het waard is: de meeste geven de partij van Bouterse zo’n tien procent van de stemmen. De meeste kiezers zouden dit keer de voorkeur geven aan, op de eerste plaats, de van oudsher Hindoestaans gerichte VHP van Chan Santokhi, en op de ABOP van ‘ex-guerrillero’ Ronnie Brunswijk, de leider van de groeiende marron-gemeenschap. Vooral Santokhi zal Bouterse na een definitieve veroordeling mogelijk graag achter de tralies zien verdwijnen.

Aanhangers van de NDP, de partij van president Desi Bouterse, dansen op het Onafhankelijkheidsplein om hun leider te steunen tijdens zijn proces voor de Krijgsraad.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bouterse Highway

En precies daartegen willen Bouterse en zijn aanhangers zich koste wat het kost verzetten. Om de kiezers ervan te overtuigen dat de president een derde termijn verdient, heeft de regering tijdens de coronacrisis veel in het werk gesteld om zich te kunnen presenteren als de enige die de bevolking sociaal en economisch een betere toekomst kan garanderen. Eind vorige week beleefden deze pogingen een bijna hilarisch hoogtepunt.

Toen werd een nieuwe weg van iets minder dan tien kilometer tussen Zanderij en de Afrobakaweg in gebruik genomen. Prachtig natuurlijk, maar om die streep asfalt meteen maar de ‘Desiré Delano Bouterse Highway’ te dopen, ging veel nuchtere Surinamers te ver, net als ook de autotocht die NDP-aanhangers vanaf het Onafhankelijkheidsplein in Paramaribo organiseerden, om hun ‘gran tangi’, enorme dank, uit te spreken voor het zegenende werk van hun leider.

Ronnie Brunswijk was een van de mensen die erop wezen dat zestig miljoen Amerikaanse dollar voor zo’n highway, zelfs als daarvan alles écht alleen aan die weg is besteed, mogelijk meer is dan het land zich kan permitteren. Dat is zo. De snelweg is er enkel gekomen dankzij geld uit China. Dat land is een van de weinige die nog wel in Suriname wensen te investeren, uiteraard in ruil voor een steeds grotere invloed op het beleid, op velerlei gebied. Het Chinese Nieuwjaar bijvoorbeeld, is sinds 2015 een officiële Surinaamse vrije dag.

Verkiezingsfraude

Veel Surinamers gaan ervan uit dat de gang naar de stembus rustig zal verlopen, maar vragen zich af of het tellen van de stemmen en het vrijgeven van de uitslagen wel eerlijk zullen gaan. Een kandidaat van de NPS, Gilbert van Dijk, riep zijn landgenoten op alert te zijn op verkiezingsfraude.

Die kan bijvoorbeeld ontstaan omdat de afgelopen maanden nogal wat buitenlanders, zoals Haïtianen, plotseling genaturaliseerd zijn en kieskaarten hebben ontvangen. Ook zijn er problemen met sommige kieslijsten, waarop mensen staan die al zijn overleden. De oppositie zegt hierover in totaal al meer dan honderd klachten te hebben ontvangen. En niemand weet hoe serieus de zittende regering eventuele kritiek van binnen- en buitenlandse waarnemers zal nemen.

Door al deze spanningen en conflicten kan de tijd ná deze verkiezingsdag nog turbulenter blijken dan de afgelopen maanden. De NDP ziet met nog eens een termijn voor Bouterse een zonnige toekomst in het verschiet, of doet in elk geval alsof. Anderen, zoals de financieel deskundige Hans Moison, prikken hier doorheen: ‘De gevolgen (van het eerdere beleid, red.) zijn desastreus en zullen pas in volle omvang blijken nadat de nieuwe regering na de verkiezingen is aangetreden.’ Wie ook die regering mag vormen.

Gaat Suriname rijk worden door de olie?

Begin dit jaar werd een olieveld gevonden voor de kust van Suriname. Optimisten zien het land al veranderen in een tweede Noorwegen. Anderen vrezen dat de opbrengsten van het zwarte goud hooguit de kosten van alle wurgleningen kunnen dekken.

Surinamers zijn ‘plundering’ door regering-Bouterse beu

Duizenden Surinamers namen in februari van dit jaar deel aan een ‘volksprotest’ op het Onafhankelijkheidsplein van de hoofdstad Paramaribo. Het ongenoegen richtte zich vooral tegen het vermeende financiële wanbeleid van de regering van president Desi Bouterse.

Meer over