Bot-dna moet hiaten dichten in de kennis over slavernij

Leidse archeologen doen mee aan wat bijvoorbaat een 'ongemakkelijk' onderzoek wordt genoemd naar een van de zwartste bladzijden uit de Europese geschiedenis. Ze gaan het spoor terug volgen van Afrikaanse slaven die naar Amerika werden verscheept. Dna-analyse van opgegraven botten moet de hiaten dichten in de kennis over de trans-Atlantische slavenhandel.

PETER VAN AMMELROOY

AMSTERDAM - 'Het is voor het eerst dat op zo'n grote schaal met nieuwe technieken naar de slavernij wordt gekeken', zegt Corinne Hofman, hoogleraar Caraïbische archeologie in Leiden. 'Tot nu toe lag de nadruk vooral op historisch onderzoek.' Aan het project doen niet alleen archeologen en geschiedkundigen mee, maar ook genetici en sociologen.

In vooral de 18de en 19de eeuw werden miljoenen Afrikanen gevangengenomen en als slaven verkocht in Amerika, waar de eigenaren van vooral suiker- en tabaksplantages goedkope arbeidskrachten zochten die bestand waren tegen ziekten en zware arbeid.

Historici spreken wel van de grootste deportatie uit de geschiedenis. Tussen de 11- en 14 miljoen Afrikanen werden als slaaf verhandeld; miljoenen stierven er op zee. Nederland speelde een grote rol, tot de afschaffing van de slavernij in 1863.

Met alleen historisch onderzoek krijg je geen volledig beeld van deze tijd, zeggen de initiatiefnemers. 'De registers uit die tijd zijn fragmentarisch en onvolledig', aldus de geneticus Hannes Schroeder van de universiteit van Kopenhagen, een van de coördinatoren van het project. 'Zo staat in de registers alleen de haven vanwaaruit de slaven vertrokken, in plaats van hun etnische of geografische afkomst. Het idee is dat te achterhalen via dna-onderzoek.'

Aan het project nemen naast de Universiteit Leiden nog negen instituten uit Europa deel. Het onderzoek begint volgend jaar mei en gaat zeker vier jaar duren.

Matthew Collins, een Britse bio-archeoloog, spreekt van een 'ongemakkelijk' onderzoek omdat het ook duidelijk maakt in welke mate afstammelingen van slaven voortkomen uit relaties met kolonialen. 'Er komen zaken uit die mensen niet willen horen - maar dat is juist een van de interessantste aspecten.'

undefined

Meer over