nieuws

Boris Johnson over ‘partygate’: Ja, ik was bij de lockdownborrel (maar ik treed niet af)

Boris Johnson heeft zijn welgemeende excuses aangeboden voor het bezoeken van een borrel in zijn tuin tijdens de eerste lockdownperiode. Voor aanvang van het wekelijkse vragenuurtje erkende de Britse premier woensdag dat hij met het bijwonen van die lockdownborrel in 2020 een grote inschattingsfout had gemaakt.

Patrick van IJzendoorn
Boris Johnson woensdag in het Britse parlement. Beeld Reuters
Boris Johnson woensdag in het Britse parlement.Beeld Reuters

Oppositieleider Keir Starmer eiste Johnsons aftreden. Volgens de premier zelf is het beter eerst de uitkomst af te wachten van het lopende onderzoek naar alle lockdownborrels in Downing Street. Vorige zomer trad Johnsons minister van Volksgezondheid Matt Hancock wel af nadat bekend was geworden dat hij lockdownregels had geschonden.

‘Veel mensen hebben buitengewone offers gebracht’, zei een berouwvolle Johnson, die eraan toevoegde dat hij weet hoe woedend zijn landgenoten op hem zijn. Voor het eerst erkende hij aanwezig te zijn geweest bij de bewuste borrel. Rond zessen had hij op die bewuste dag in mei 2020 zijn kantoor verlaten om in de tuin zijn verzamelde medewerkers te bedanken voor hun harde werk. Hij bleef 25 minuten buiten, met zijn vrouw, en ging toen weer naar binnen.

Volgens Johnson viel dit waarschijnlijk binnen de regels, omdat de kantoortuin een deel is van de werkruimte, maar hij zei te beseffen dat het geen goede indruk maakt in een tijd waarin zijn landgenoten zeer nauwgezet de door hemzelf opgelegde lockdownregels volgen.

Oppositieleider Starmer, die zelf ook in opspraak is geraakt vanwege het bezoeken van een lockdownborrel, beweerde dat Johnson liegt dat hij barst en geen schaamte kent.

Met zijn verklaring van woensdag hoopt Boris Johnson zijn premierschap te redden, maar het is de vraag of hij daarin zal slagen. Peilingen suggereren dat tweederde van de Britten wil dat hij opstapt. Zijn partij begint hem nu ook in de steek te laten. In de wandelgangen wordt gesproken over mogelijke opvolgers. De voornaamste kandidaat, Rishi Sunak, was opvallend genoeg afwezig tijdens Johnsons verklaring.

Diepgevoelde oneerlijkheid

Opvallend waren ook al de lege bankjes van de Conservatieven, dinsdag, tijdens een spoeddebat over ‘partygate’. Johnson had een lager geplaatst lid van zijn regering naar het debat gestuurd om namens hem het woord te voeren en de woede over zich heen te krijgen – woede over de diepgevoelde oneerlijkheid. Tevens werd de indruk gewekt dat de regering nooit echt heeft geloofd in de harde lockdownregels.

Johnson was eind vorig jaar al in de problemen gekomen vanwege een lobbyschandaal, aanhoudende vragen over de geldverslindende inrichting van zijn ambtswoning en de berichten over kerstborrels tijdens de lockdown, een jaar eerder. De hoop om het nieuwe jaar met een schone lei te beginnen duurde nog geen twee weken.

Maandag klonk er een knal van de drietrapsraket uit de doos van Pandora waarmee een wraakzuchtige Dominic Cummings zijn oude baas ten val wil brengen. Diezelfde Cummings heeft indertijd ook de lockdownregels overtreden, iets waarvoor hij zijn excuses had aangeboden in de inmiddels befaamde rozentuin van Downing Street.

Risico

De vraag was destijds waarom Johnson zijn topadviseur niet had ontslagen. Het antwoord daarop lijkt nu duidelijk: Cummings wist van de borrel en gebruikte deze wetenschap als schild tegen Johnsons toorn. De premier wist dus welk risico hij liep toen hij Cummings een half jaar later, om een andere reden, alsnog Downing Street uitstuurde.

Het gelekte nieuws dat de privésecretaris van Johnson, Martin Reynolds, op 20 mei 2020 honderd medewerkers van Downing Street had uitgenodigd voor een borrel (‘Neem je eigen drank mee!’) heeft zoals verwacht veel woede gewekt. Twee maanden eerder had Johnson draconische lockdownmaatregelen uitgevaardigd, maatregelen die veel leed en verdriet hebben veroorzaakt. Het was ook een tijd waarin de politie drones inzette om hondenuitlaters te naar huis te sturen.

Tijdens het spoeddebat in het Lagerhuis schoot de Noord-Ierse afgevaardigde Jim Shannon vol, toen hij vertelde over het eenzame stervensproces van zijn schoonmoeder in die periode. Het is een verhaal dat duizenden anderen Britten ook kunnen vertellen.

Vernederend

Partijgenoten van Johnson toonden afgelopen dagen hun gêne. ‘Het is vernederend,’ schreef de Conservatieve volksvertegenwoordiger Johnny Mercer aan een boze kiezer. ‘Het reflecteert niet de houding van mijn collega’s die tenminste proberen om een voorbeeldfunctie te vervullen.’

Tot vandaag bleef Johnson het antwoord op de vraag ontwijken of hij had behoord tot de veertig bezoekers van de borrelbijeenkomst, gehouden op een dag dat scholieren hun eindexamen niet mochten afleggen. De premier hield lang vast aan het verweer dat het onderzoek van topambtenaar Sue Gray naar ‘partygate’ dat moest uitwijzen. Deze verdediging was niet langer houdbaar.

Sterker, Johnsons aanvankelijk ontwijkende gedrag maakte het er alleen maar erger op, omdat het de indruk bevestigde dat de premier moeite heeft om de waarheid te vertellen. Uit een half-serieuze peiling kwam naar voren dat veel Britten eerder bereid zijn te geloven dat de maanlanding nep was dan dat ze geloven dat Johnson de waarheid spreekt.

Tevens is door alle borrels en feestjes Johnsons gebrek aan empathie verder uitgelicht, een ander zwak punt van de premier. Johnson wordt al jaren een zeker narcisme toegedicht, de drang om de top te bereiken. Achter zijn clowneske voorkomen zou een meedogenloze streber schuilen. Een die geliefd wil zijn, zeker bij de mensen in zijn nabije omgeving. Dat verklaart mogelijk dat hij geen nee kon zeggen tegen de verleiding om op die zonnige voorjaarsavond even te borrelen met zijn personeel.

Lamgeslagen

Het zijn dit keer niet de kiezers of de oppositie die Johnson ten val kunnen brengen, het is zijn eigen partij die dat kan bewerkstelligen. Groot was zijn populariteit toen hij eind 2019, dankzij het voltooien van de Brexit, een ruime verkiezingszege boekte. Met die overwinning heeft Johnson weinig gedaan – of als gevolg van de coronacrisis weinig kúnnen doen. Wel heeft hij in eigen kring vijanden gemaakt, door zijn overmoedige gedrag, zijn groene politiek, belastingverhogingen en verregaande coronamaatregelen. In de afgelopen maand hebben de ministers de macht al overgenomen van hun lamgeslagen voorman.

Deze afkeer wordt gevaarlijk nu de premier door eigen toedoen zijn populariteit onder de kiezers verspeelt. Dit komt juist op een moment dat Engeland van alle Europese landen de minste coronamaatregelen heeft en als eerste uit de coronacrisis lijkt te komen, wat mede te danken is aan het vaccinatiesucces van de regering-Johnson. Zijn trouwe supporters zijn wanhopig, een wanhoop die de Boris-gezinde Daily Express op de voorpagina uitte met de woorden: ‘De covid-oorlog gewonnen. Brexit verslagen. Verpruts het niet, premier!’

Voor Johnson zal er één troost zijn: zijn held en voorbeeld Churchill verloor ook zijn premierschap na het winnen van een oorlog.

Meer over