analyse

Boris Johnson lonkt met zijn buitenlandplannen naar het Verre Oosten

Het land vormt een ‘systematische’ dreiging voor de open samenlevingen, is een gevaar voor de staatsveiligheid en schendt mensenrechten, maar ondanks deze nadelen wil Boris Johnson diepere handelsbetrekkingen met China.

Het Chinese zware-ladingschip Zhen Hua 36 passeert de vuurtoren van New Brighton bij Perch Rock. Beeld AFP
Het Chinese zware-ladingschip Zhen Hua 36 passeert de vuurtoren van New Brighton bij Perch Rock.Beeld AFP

Dat maakt de Britse premier bekend tijdens de presentatie van het toekomstige buitenland- en defensiebeleid van het Verenigd Koninkrijk. Zijn partijgenoten hebben al twijfels geuit over deze handreiking.

Voor het eerst heeft Johnson in het Lagerhuis meer duidelijkheid gegeven over de Britse rol in de wereld na de Brexit. Hoe zullen de Britten zich positioneren te midden van de wereldmachten? Vanzelfsprekend zien ze de Verenigde Staten als de beste bondgenoot, al heeft Joe Biden reeds laten weten geen haast te hebben met het afsluiten van een vrijhandelsakkoord. En uiteraard willen ze de banden aanhalen met andere oud-koloniën.

De grote vraag is met welke blik Johnson naar het het oosten kijkt. Daar is nu wat meer duidelijkheid in gekomen. Rusland wordt gezien als de voornaamste vijand. Daarmee verschilt het van Duitsland en ander Europese landen die vanwege de levering van fossiele brandstoffen goede relaties proberen te houden met Vladimir Poetin. Tussen Londen en Moskou botert het al tijden niet, zeker niet sinds de novitsjok-aanslag in Salisbury.

China is een ander verhaal. Refererend aan de communistische grootmacht beweerde Johnson dat de Britten de kunst weer moeten leren om ‘om te gaan met staten die tegenovergestelde waarden hebben’. Aan de ene kant wil hij de Britse invloed in landen rondom de Indische en Grote Oceaan vergroten om de Chinese expansiedrift in bedwang te houden, maar tegelijkertijd wil hij meer handel met China drijven, meer Chinese investeringen vooral.

Dat is een interessante wending, aangezien de Britten afgelopen zomer nog besloten om Huawei buiten te sluiten bij de aanleg van het 5G-netwerk. Daarmee volgde Johnson de anti-Chinese lijn van Amerika. Nu Donald Trump van het toneel verdwenen is, lijkt Johnson een vriendelijkere China-koers te varen. De haviken binnen zijn partij zijn ontevreden. Volgens Tobias Ellwood moet Johnson China beschouwen als ‘een geostrategische dreiging’.

De beslissing van Johnson voelt als een déjà vu. Ook zijn voorganger David Cameron wilde een goede werkrelatie met China, wat in het najaar van 2015 leidde tot een befaamde minitop met Xi Jinping in zijn stamkroeg, The Plough in Cadsen. Johnson, die over het algemeen minder diplomatiek is dan Cameron, moet heel wat van zijn charme gebruiken om de leiders in Peking te paaien.

De regering-Johnson heeft zich kritisch uitgelaten over het optreden van de Chinese autoriteiten in Hong Kong. Sterker, Londen nodigde demonstranten uit om zich in Groot-Brittannië te vestigen. Ook heeft Johnson zich herhaaldelijk negatief uitgelaten over de mensenrechtenschendingen tegenover de Oeigoeren. Recentelijk uitte hij zijn zorgen over de manier waarop Chinezen met dieren omgaan, met name pangolins – schubdieren.

Om te laten zien dat het ‘Brexit Britain’ weer een belangrijke speler op het wereldtoneel wil worden, gaan de defensie-uitgaven voor het eerst sinds lange tijden weer flink omhoog, met omgerekend bijna dertig miljard euro. Dat geld gaat ten dele naar de uitbreiding van het nucleaire arsenaal. Dit voornemen kan de unie met Schotland verder ondermijnen, aangezien die wapens daar worden opgeslagen, dit tot onvrede van de linkse nationalisten.

Meer over