BOOS op Bart

Bart de Graaff wil wat niemand lukt en maar weinigen écht willen: jongeren naar publieke televisie laten kijken. Hilversum zit niet op een wekelijks uurtje BNN te wachten....

RONALD OCKHUYSEN

Buz, Tof en Sam spreken in Het Labyrint de taal van jongeren. Vrijen is 'even inloggen'. Uitgaan betekent van party tot afterparty housen. Het Labyrint is een poging jongeren naar Nederland 3 te laten kijken. Een vergeefse poging. Elfduizend kijkers tussen de 16 en 25 jaar volgen de 'realitysoap'.

Waskracht!, van de VPRO, ook voor jongeren, boeit wekelijks twaalfduizend 16- tot 25-jarigen. Op Fast Forward van de IKON stemmen er 39 duizend af. Andere omroepen wagen zich niet eens aan televisie voor pubers en twintigers. 'Als je iets niet beheerst, kun je het beter laten', zegt een AVRO-woordvoerder.

Een omroepbestel dat met een handvol jongerenprogramma's gemiddeld twintigduizend van de 1,9 miljoen jongeren trekt, heeft een probleem, vindt Bart de Graaff (31), programmamaker bij Veronica, en binnenkort, zo staatssecretaris Nuis het wil, één van de presentatoren van publieke omroep BNN.

De Graaff wil op 1 september met BNN zijn intrede doen in Het Bestel. 'De eerste publieke doelgroepzender van Nederland' moet de jeugd naar de publieke omroep terughalen. 'Met laagdrempelige formats waarin een boodschap is verpakt. TV is voor jongeren amusement. Dan doe je er verstandig aan toegankelijk te zijn. Wat niet wil zeggen dat BNN twee jaar lang Daffy Duck gaat brengen.'

Op papier zien de kansen van De Graaff om voorzitter van een heuse publieke omroep te worden er gunstig uit. Ruim 65 duizend tientjesleden steunen BNN, en de stelling dat Nederland 1, 2 en 3 jonge kijkers weinig bieden, is onweerlegbaar. 'Jongeren kiezen massaal voor de commerciële omroepen, voor knokfilms en soaps', stelt Renée van Dammen, van de dienst Kijk- en Luisteronderzoek van de NOS. 'Voor alles wat maar naar informatie riekt, zijn ze allergisch, óók de hoger opgeleiden.'

'Na het vertrek van Veronica uit het publieke bestel, tweeënhalf jaar geleden, zit er een gat in het omroepbestel', zegt Gerard Timmer (29), één van de initiatiefnemers van BNN. 'Dat jongeren door de publieke omroepen niet meer worden bereikt, is kwalijk. Er groeit een generatie op die RTL 4, SBS 6, Veronica en TMF op de tv als eerste netten instelt, en Nederland 3 achter knopje 21 wegstopt. Daarmee missen zij een belangrijke informatiebron.'

Uit het beleidsplan, Een magneet voor jongeren, rijst een beeld op van het type programma's dat BNN wil brengen. Één keer per week moet BNN Weekly op de buis komen - een show opgesplitst in hoofdstukken van 12 tot 25 minuten. Daarin komen kwesties aan bod als 'ik ook van jou' (over liefde en seks, 'met een voorlichtend karakter') en 'bijna niet normaal' (waarin De Graaff 'op kritische en humoristische wijze autoriteiten benadert met spijkerharde vragen').

De resterende zendtijd, 1300 minuten, reserveert BNN voor zes thema-avonden over onderwerpen die onder jongeren zouden leven: science fiction, geslachtsziekten, zelfmoord en kunst ('maar wel leuk') zijn daar voorbeelden van.

In Hilversum zijn deze plannen met scepsis ontvangen. Het onlangs ontbonden dagelijks bestuur van de NOS formuleerde op verzoek van OCW een advies, en daarin wordt getwijfeld aan de meerwaarde van BNN. Temeer omdat de publieke kanalen vanaf 1 september een lang verbeide poging gaan wagen jongeren terug te winnen; tussen vijf en acht uur 's avonds gaan Nederland 1, 2 en 3 elk één uur vullen met louter jongerenprogramma's.

Het negatieve advies, dat overigens nog niet door de nieuwe raad van bestuur is overgenomen, zegt De Graaff niks. 'Wat is dat nou waard? Als ik aan vier schoenenwinkels in één straat vraag of ze het leuk vinden als er nóg een schoenenwinkel bijkomt, stuit ik ook op afhoudende reacties.'

Er is meer dan bescherming van de eigen nering. De discussie over het wel of niet toelaten van BNN tot het publieke bestel gaat ook over programma-inhoud. Het is de vraag of Nederland 1, 2 en 3 wel programma's moeten brengen waarop jongeren zo dol zijn. Bob Bremer, netmanager van Nederland 2, het kanaal waarop BNN wil opereren, stelt ietwat bedremmeld vast dat jongeren 'elkaar treffen bij het kijken naar soaps en bekende Nederlanders. En ze kijken graag naar series die vanwege het geweldskarakter niet accepté zijn binnen de publieke omroep.'

Ook de netmanager van Nederland 1, Joop Daalmeijer, benadrukt dat Veronica en SBS 6 hoge kijkcijfers halen onder jongeren met keiharde knokfilms. Binnen de opdracht van de publieke omroep is het onbestaanbaar, zegt Daalmeijer, dat dergelijke middelen worden aangewend. 'Daarbij wordt het doel van de publieke zenders om op een marktaandeel van rond de 40 procent uit te komen onhaalbaar wanneer de publieke omroep echt voor jongeren kiest. Die willen specifieke, X-Files-achtige programma's zien. Daarmee wordt niet een brede groep kijkers bereikt.'

Bart Soepnel, programmadirecteur van SBS 6, voorziet andere obstakels. Soepnel, die met in Hilversum verfoeide programma's als Real TV wél de jongeren weet te boeien: 'BNN gaat één uurtje per week uitzenden, op Nederland 2, een net dat verder qua sfeer een ouder publiek aanspreekt. Dat werkt niet. Bovendien botst het toelaten van weer een omroepvereniging met het huidige beleid. Het bestel is achterhaald; formeel zijn nieuwe omroepverenigingen nog welkom, terwijl in de praktijk de verenigingen zichzelf juist aan het wegpoetsen zijn ten bate van de identiteit van één net.'

Een voorstander van de plannen van BNN is voorzitter Karel van Doodewaerd van de TROS. Van Doodewaerd wil niks weten van een verouderd bestel. 'Het systeem is zo dat iemand met zestigduizend tientjesleden en een interessant idee het recht heeft een omroep te beginnen - dat is het mooie van ons open systeem. De mentaliteit, de spirit, het enterpreneurschap van BNN kan Hilversum goed gebruiken. Pluriformiteit is toch zo'n toverwoord in Hilversum?'

De Graaff, op zijn kantoor in Hilversum: 'BNN is in feite een kleine programmatische aanvulling, voor twee jaar. Daarna mogen we worden afgerekend.'

In afwachting van de definitieve beslissing van OCW, die waarschijnlijk half maart wordt genomen, presenteert De Graaff Gooise Zaken bij Veronica. Zeker van zijn avontuur bij de publieke omroep is hij kennelijk niet; ook volgend jaar hoopt De Graaff bij het commerciële Veronica televisie te maken. Zelf ziet hij geen problemen in die dubbelrol. 'Bij Veronica ben ik Bart de Graaff zoals iedereen mij kent. Bij BNN ben ik dat ook. Alleen krijg ik daar de kans ook programma-inhoudelijk iets voor jongeren te betekenen.'

Ronald Ockhuysen

Meer over