Boor maakt plaats voor gel

Bange kinderen met gaatjes zijn gebaat bij een pasta die cariës wegvreet. Boren kan dan nagenoeg achterwege blijven...

door Ineke Jungschleger

Een pijnloos druppeltje gel kan soms het werk doen van de tandartsboor. Het nieuwe product is vooral een uitkomst voor kleine kinderen, die vaak bang zijn voor de boor. 'Ik heb kinderen gehad die met boren echt niet te behandelen waren', zegt tandarts Anne Faber, die in Almere werkt als gesppecialiseerde kindertandarts.

'Met dit spul geven ze geen kik. Ook zeer angstige volwassenen hebben baat bij deze behandeling. Dat zijn er meer dan u denkt', zegt Faber. 'Mensen die tien jaar geen gaatje gehad hebben, weten helemaal niet meer hoe boren voelt. Dan hebben ze er opeens drie en zitten helemaal verstijfd in de stoel.'

De gel, Carisolv genaamd, lost het zieke tandbeen op. De tandarts druppelt het spul in het gaatje en krabt met een klein schrapertje het gaatje leeg. Laagje voor laagje, totdat het door cariës aangetaste stukje van het tandbeen eruit is. Het gat wordt schoongespoeld met water. Om zeker te weten dat hij diep genoeg gegaan is, spuit de tandarts een cariësindicator in het gaatje. 'Die kleurt het tandbeen en als er nog aangetaste plekjes zijn, kun je dat zien.' Deze behandeling kost meer tijd dan het aangetaste deel wegboren. Maar naast het feit dat het niet of nauwelijks pijn doet, is er volgens Faber nog een bijkomend voordeel. 'Als het gaatje tussen twee tanden of kiezen ligt, kan boren schade aanrichten aan de kies ernaast. Die kans is met dit spul veel kleiner want je boort alleen maar heel even om er bij te komen. Voor de rest schraap je. De boor kan per ongeluk gezond tandbeen meenemen, de gel lost alleen maar ziek tandbeen op.'

De gel maakt de boor niet overbodig. Alleen bij een groot gat hoeft er helemaal niet geboord te worden. Meestal is het nodig om met de boor de toegang tot het aangetaste stuk te openen. Faber: 'Ik leg uit dat ik heel even ga boren, zonder verdoving, alleen om het gaatje te openen. Tegen kinderen zeg ik: ''Ik ga drie tellen boren. Tel maar mee. Als je wat voelt, steek je je hand op.'' Na drie tellen stop ik, gegarandeerd. Is het dan niet klaar, dan nog drie tellen. Of twee.'

Wanneer de tandarts dichtbij de zenuw komt, moet hij verdoven, want in dat geval gaat het uitschrapen net zo goed pijn doen als het boren. 'Bij kinderen is verdoven zelden nodig als ik met Carisolv werk', zegt Faber. Behalve bij een zogeheten kaasmolare. Sommige kinderen van zes, zeven jaar hebben in hun eerste grotemensenkiezen meteen bij het doorkomen al gaten in het glazuur. Kaaskiezen heet dat, kiezen die er uitzien als gatenkaas. Tandartsen sturen zulke patiëntjes vaak door naar gespecialiseerde kindertandartsen.

'Je moet kleine kinderen met zulke diepe gaten soms onder volledige narcose brengen om ze te kunnen behandelen. Prikken voor verdoving is een probleem want ze zijn nog niets gewend. Een deel van die kinderen kun je met Carisolv behandelen, stukje bij stukje, maar soms kom je er toch niet onderuit om een kind onder narcose te brengen', zegt hij.

De tube gel is een stuk gereedschap dat erbij komt; de boor en de spuit met verdovingsmiddel blijven nodig. Bij volwassenen gebruikt Faber de Carisolv vooral bij gaatjes in de tandhalzen. Als het tandvlees krimpt en een deel van de tandhals komt bloot te liggen, kunnen daar gaatjes ontstaan waar de tandarts met de gel makkelijk bij kan. Hij hoeft dan niet of nauwelijks te boren. Met de boor raakt hij op die plek vaak het tandvlees en het bloeden bemoeilijkt dan het werk.

Ongeveer 150 tandartsen in Nederland werken nu met Carisolv, dat door de Zweedse firma MediTeam ontwikkeld is. Tot nu toe moeten de patiënten de behandeling met het nieuwe spul zelf betalen. Het is duurder dan de traditionele behandeling want de gel, die net als twee-componentenlijm gemengd wordt, kost 15 gulden per portie. Bovendien vergt het druppelen en uitkrabben meer tijd dan boren.

Donderdag komen de adviserende tandartsen van de zorgverzekeraars bij elkaar om de ervaringen met het nieuwe middel te bespreken. Een van de sprekers is tandarts Peter van Amerongen, wetenschappelijk medewerker Tandheelkunde aan de Universiteit van Amsterdam. 'Carisolv is niet méér dan de andere hulpmiddelen', zegt hij. Het is geen wondermiddel dat de boor overbodig maakt. Hij werkt er af en toe mee. 'Bij bange kinderen met kiespijn kom je er goed mee weg. En ook bij volwassen met gaatjes in de tandhals, tegen het tandvlees aan.'

Meer over