Bont gezelschap flankeert kandidaat-premier Mordechai

Wie kan de Israëlische premier Netanyahu bij de komende verkiezingen onttronen? Oppositieleider Barak doet het niet goed op tv, en kandidaat-premier Mordechai heeft nog geen programma voor z'n nieuwe centrumpartij....

Punkers, oudere Arabieren in traditionele kleding, chique joodse dames, immigranten uit Ethiopië: het is een kleurrijk gezelschap dat oud-minister van Defensie Yitzhak Mordechai als kandidaat-premier op de been weet te brengen. Benjamin Netanyahu's uitdager, leider van een nieuwe partij tussen rechts en links, pocht dat hij als enige 'het Israëlische volk kan verenigen'.

In een congrescentrum in Tel Aviv werd de centrumpartij deze week gelanceerd op een manier die deed denken aan een Amerikaanse partijconventie. Luide patriottistische muziek, vlaggen, laserstralen, en een videoclip met 'Itzik' tussen gewone mensen (soldaten, familieleden) en met de groten der aarde (Bill Clinton, wijlen koning Hussein).

De partij heeft weliswaar nog geen programma, en er wordt gevochten om mooie plaatsen op de kandidatenlijst voor de parlementsverkiezingen van 17 mei, maar dat mag de pret niet drukken. Want de partij telt behalve de leider nog enkele aansprekende figuren. Amnon Lipkin-Shahak, een telegenieke oud-generaal. Roni Milo, de altijd lachende ex-burgemeester van Tel Aviv. Dan Meridor, die evenals Mordechai frustraties overhield aan een ministerschap onder Netanyahu, maar te beschaafd is om mee te doen aan het schelden op 'Bibi'.

Twee vrouwen krijgen een prominente plaats: een dochter van wijlen premier Yitzhak Rabin en de oprichtster van een groene partij, die in elk geval haar favoriete kleur terugzag in de ballonnen die - ook heel Amerikaans - werden opgelaten. Verkiezingsposters tonen echter slechts de mannelijke partijbonzen; een illustratie van de bescheiden rol die vrouwen in de Israëlische politiek spelen.

Bij alle onduidelijkheid over de koers van de partij in grote vraagstukken als de bezetting van Zuid-Libanon en de spanningen tussen het religieuze en seculiere deel van de bevolking, is één ding glashelder: het ultieme doel. 'Bibi naar huis', zoals het publiek scandeerde. Mordechai zei dat hij de enige is die Netanyahu kan onttronen. Want de leider van de oppositie, Ehud Barak van de Arbeidspartij, wordt door veel Israëli's niet gepruimd. 'Hij kan niet met de orthodoxen praten, begrijpt niets van de mentaliteit van mizrahim (joden van Noord-Afrikaanse en Aziatische origine), en kan niet overweg met Arabieren.'

Barak zal dat niet hardop beamen, maar hij is zich van zijn zwakten bewust. Niet voor niets heeft hij de afgelopen weken - met succes - pogingen gedaan de Arbeidspartij open te gooien voor buitenstaanders. Hij haalde David Levy binnen, die het als minister van Buitenlandse Zaken onder Netanyahu voor gezien hield omdat het vredesproces op dood spoor raakte, en de economie in het slop. Levy, zelfverklaard kampioen van armen en werklozen, moet Barak aan kiezers helpen die het onder Netanyahu niet voor de wind ging. Barak heeft ook een beweging van, wat hij noemt, 'gematigde religieuzen' aan zich gebonden. Op de lijst 'Eén Israël', zoals de versterkte Arbeidspartij nu heet, staan twee verlichte rabbijnen op verkiesbare plaatsen. Waarmee Barak maar wil zeggen dat hij, net als Mordechai, het volk weet te verenigen.

Zowel Mordechai als Barak heeft zijn sporen verdiend in het leger, maar hun achtergrond verschilt hemelsbreed. Mordechai is de zoon van arme immigranten uit Iraaks Koerdistan, Barak behoort tot de uit het Westen afkomstige elite die het land leidt. Hij studeerde fysica, speelt piano en zijn handdruk is niet zo krachtig als je van 's lands meest gedecoreerde militair zou verwachten.

Op een bijeenkomst met buitenlandse journalisten in Tel Aviv omzeilde Barak gisteren lastige vragen als: Hoe denkt hij zijn recente belofte waar te maken dat 'onze jongens' medio volgend jaar het oorlogsgebied Zuid-Libanon zullen verlaten? Baraks uitval naar Netanyahu die het land wil regeren 'vanaf het tv-scherm', was niet gespeend van enige jaloezie. Zelfs aanhangers geven toe dat Barak op de tv een onbeholpen indruk maakt. 'Bibi' is voor de camera's juist op z'n best. Ook Mordechai doet het met zijn basstem niet slecht.

Maar daarmee redt hij het niet in de eerste ronde van de verkiezingen om het premierschap, is Baraks overtuiging. Barak vergeleek Mordechai met de Amerikaanse zakenman Ross Perot, die zich ooit liet opjutten door opiniepeilingen, een gooi deed naar het presidentschap, en jammerlijk faalde.

Barak wierp gisteren de voor de hand liggende vraag op: Als het Mordechai en de zijnen erom begonnen is Netanyahu naar huis te sturen, waarom dan niet de krachten bundelen met de 'gevestigde' oppositie? Maar op de eerste massabijeenkomst van de centrumpartij bleek dat die de smaak van de campagne te pakken heeft, en dat aan een bondgenootschap met Barak niet wordt gedacht. Daar is het in elk geval te vroeg voor.

Meer over