Bommen met politieke nagalm

'11-M' is de naam die Spanje heeft gegeven aan zijn eigen '11/9'. Op 11 maart ontploften er bommen in vier treinen in Madrid: 200 doden....

Van onze buitenlandredacteur Alex Burghoorn

De politieagenten van Moratalaz hebben enkele uren voordien op aanwijzingen van een conciërge uit de buurt al een witte Renault Kangoo gevonden bij treinstation Alcalá de Henares - achteraf dé doorbraak in het onderzoek. De conciërge, de 57-jarige Luis Garrudo, heeft drie mannen bij de auto gezien, hoofd en gezicht bedekt met mutsen en zakdoeken, en dat op zo'n warme lentedag. Wat hem ook opviel: een van de drie droeg steeds tassen naar het station. Het zijn buitenlanders, wist Luis Garrudo. 'Puur intuïtie', zegt hij later .

In de bestelwagen treffen de agenten bomontstekers en een bandje met koranteksten aan. De vondst, de getuigenis, de naar Europese begrippen ongekend zware aanslag - de agenten weten op weg naar het bureau al genoeg: dit is níet het werk van de ETA .

Met de pikante getuigenis van conciërge Garrudo zijn dinsdag de verhoren begonnen van de parlementaire enquêtecommissie die zich buigt over 11-M en hoe de regering in die crisis heeft gehandeld. Grootste pijnpunt: wanneer wist de ploeg van premier José Maria Aznar dat de ETA géén serieuze verdachte meer was en wanneer hebben ze dat de Spaanse kiezers meegedeeld. Anders gezegd: hoe heeft de informatieverstrekking op 11, 12 en 13 maart de uitslag van de parlementsverkiezingen van 14 maart beïnvloed?

De derde getuigenis van Dag 1 laat meteen zien voor welk een duivelse taak de enquêtecommissie staat. Politiecommandant Eduardo Blanco spreekt de verklaring van conciërge Garrudo glashard tegen. Hoezo wist de politie al zo vroeg van die ontstekers en het bandje met koranteksten? De Renault is eerst naar het bureau gesleept, want ter plaatse kon niets worden gevonden. De autodeuren zijn er niet open geweest. Pas veel later, zo tegen zeven uur 's avonds zijn de bewijzen ontdekt, verklaarde Blanco, die zich daarmee woordelijk hield aan de politieverslagen van de werkdag.

De voorzitter van de parlementscommissie, die zeker een maand lang verhoren afneemt, is een afgevaardigde van de Canarische Coalitie. Het tekent de ruzie over de gevolgen van 11-M tussen de twee grote partijen: de socialistische PSOE, de onverwachte winnaar van de verkiezingen, en de rechtse PP van Aznar. De voorzittershamer vertrouwden ze elkaar niet toe.

De twee grote partijen hopen dat de enquêtecommissie hun visie op de geschiedenis zal staven. De PP meent dat de PSOE stiekem de spontane demonstraties tegen Aznar op 13 maart heeft georganiseerd. Een illegale daad, omdat in Spanje daags voor de verkiezingen geen campagne mag worden gevoerd. En de PSOE denkt dat de PP met de verkiezingen in het verschiet opzettelijk de ETA te lang als dader heeft genoemd.

Hoezeer 11-M de stemming in de Spaanse politiek verhardt, bleek maandag uit een tirade van José Maria Aznar. 'De PSOE is aan de macht gekomen als gevolg van 11 maart', zei de oud-premier. Zo letterlijk had nog geen PP-kopstuk het durven zeggen.

De enquêtecommissie heeft Aznar nog geen uitnodiging gestuurd voor een verhoor. Maar de oud-premier heeft al laten weten graag ten tonele te verschijnen.

Meer over