Nieuws

Bomen Australische regenwouden sterven sinds jaren tachtig tweemaal zo snel

Sinds de jaren tachtig sterven bomen in Australische regenwouden tweemaal zo snel als voorheen. De oorzaak: klimaatverandering, die zorgt voor opwarming en droogte. Als het zo doorgaat, stoten regenwouden binnenkort evenveel CO2 uit als zij opnemen.

Jean-Pierre Geelen
Het Daintree regenwoud in Australië.  Dit regenwoud in de noordelijke deelstaat Queensland geldt als het oudste regenwoud ter wereld.  Beeld Getty Images
Het Daintree regenwoud in Australië. Dit regenwoud in de noordelijke deelstaat Queensland geldt als het oudste regenwoud ter wereld.Beeld Getty Images

Tot die conclusie komen onderzoekers van de universiteit van Oxford, na een langetermijnstudie waarvan de resultaten woensdag zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.

De wetenschappers onderzochten de doodsoorzaken van 81 boomsoorten op 24 locaties in ‘oerbossen’ van de noordelijke Australische deelstaat Queensland. De versnelde sterfte die zij vaststelden deed zich voor bij alle boomsoorten en op alle onderzochte locaties. De onderzoekers, die naar eigen zeggen ‘geschokt’ waren door hun bevindingen, vrezen dat de trend ook zichtbaar zal zijn voor andere (tropische) regenwouden op de aarde.

Tropische regenwouden remmen het broeikaseffect, doordat zij ongeveer 12 procent van de door de mens veroorzaakte uitstoot van kooldioxide (CO2) opnemen. Een verdubbeling van de snelheid waarmee bomen in die wouden afsterven zou betekenen dat de in bomen opgeslagen koolstof even snel weer terugkeert in de atmosfeer. ‘Als dat het geval is, kunnen tropische bossen binnenkort koolstofbronnen worden en wordt de uitdaging om de opwarming van de aarde ruim onder de 2 graden te houden niet alleen urgenter, maar ook moeilijker’, aldus een van de onderzoekers.

Dat versnelde boomsterfte is toe te wijzen aan klimaatverandering is vernieuwend

Pieter Zuidema, hoogleraar Bosecologie en Bosbeheer aan de universiteit van Wageningen (WUR), noemt het onderzoek van hoge kwaliteit. Hij noemt het ‘uniek’ dat de onderzoekers konden beschikken over datasets die een periode van zo’n vijftig jaar bestrijken. ‘Gegevens over boommortaliteit zijn erg schaars, zeker in tropische bossen’, aldus Zuidema. Ontwikkelingen in boomsterfte door de tijd heen zijn volgens hem nog lastiger vast te leggen, omdat er jaren met veel sterfte zijn en jaren met gemiddelde sterfte. De statistiek van dit onderzoek, die de toenemende sterfte duidelijk toont, noemt Zuidema dan ook ‘degelijk’.

Ook de conclusie dat de versnelde boomsterfte toe te schrijven valt aan klimaatverandering is volgens Zuidema vernieuwend. ‘In de klimaatwetenschap staat het verklaren van extremen in het weer door klimaatverandering vol in de belangstelling, maar in de ecologie gebeurt dat nog niet veel’, aldus Zuidema.

De nieuwe studie sluit aan op onderzoek dat Zuidema met collega’s een maand geleden publiceerde in het tijdschrift Nature Geoscience. Dat wees uit dat de stamgroei van tropische bomen afneemt in jaren met een warmer en droger droogteseizoen dan normaal. Het effect van drogere en hetere jaren is groter in drogere of warmere regio’s, concludeerden zij. Dat zou erop kunnen wijzen dat tropische bomen door klimaatverandering gevoeliger worden voor klimatologische schommelingen.

Meer over