Bomber Harris' tactiek is van een ander

Voor veel Duitsers is hij een Britse oorlogsmisdadiger en nadat in 1992 aan Londens Strand zijn standbeeld werd onthuld, werd dat met rode verf en de kreet 'Shame' besmeurd....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Voor veel historici is de grootste schandvlek op Bomber's conduitestaat de aanval op Dresden, in februari 1945. De met vluchtelingen volgepakte stad werd bijna totaal vernietigd en er vielen daarbij 135 duizend doden. Er wordt sterk getwijfeld aan de noodzaak van dat bombardement, dat geen enkel effect op het einde van de oorlog zou hebben gehad.

In een deze week uitgekomen boek, Bomber Command 1939-1945, zet Richard Overy, hoogleraar moderne geschiedenis aan King's College in Londen, vraagtekens bij de schuld van Harris. Niet hij, maar de chef van de Britse luchtmacht, Sir Charles Portal, zou degene zijn geweest die een groot voorstander was van aanvallen op burgerdoelen.

Portal ging ervan uit dat daarvan een demoraliserende werking zou uitgaan op de Duitse bevolking. Binnen de tactiek van Portal, die al in juni 1941 werd geformuleerd, trachtte Harris volgens Overy zoveel mogelijk zijn eigen voorkeur voor het bombarderen van industriële doelen te handhaven.

In een voor het eerst openbaar gemaakt rapport aan premier Churchill, uit juni 1941, schrijft Postal: 'Het meest kwetsbare punt in de Duitse natie is de moraal van haar burgerbevolking tijdens luchtaanvallen.' En drie maanden later schrijft hij dat aanvallen op woongebieden 'een veel groter effect op de moraal zullen hebben (. . .) dan aanvallen die als eerste doel materiële vernietiging hebben'.

'Portal had de stereotype opvatting over de Duitsers dat ze bullebakken waren en dat bullebakken stoppen met vechten als je ze op de neus slaat', zei Overy deze week bij de presentatie van zijn boek. Toen Portal zijn strijdwijze formuleerde, was Harris nog geen hoofd van Bomber Command.

In 1942 introduceerde Portal de term 'coventration', het massaal bombarderen van burgerdoelen, zoals de Duitsers dat in 1940 in Coventry hadden gedaan. 'Vandaag', schrijft Portal in april 1942, 'werd geopperd dat we een lijst van ongeveer 25 steden in Duitsland moeten maken, die geschikt zijn voor coventration. Die lijst zou openbaar gemaakt moeten worden door de BBC, zodat hij paniek en radeloosheid zal veroorzaken.'

In dezelfde notitie schrijft Portal dat hem in een gesprek met Harris duidelijk is geworden dat die een tegenstander was van 'zulke bangmaak-tactieken'. Niettemin bleef Portal, die veel invloed had op Churchill, daar in geloven. In november 1942 rekende hij alvast uit wat verhevigde bombardementen op burgerdoelen in 1943 voor tol zouden eisen: de vernietiging van 6 miljoen huizen, 25 miljoen daklozen, 900 duizend doden en 1 miljoen gewonden.

Harris drong er in 1944 nogmaals op aan dat de bombardementen werden gericht op industriële doelen. Maar tot in april 1945 bleef Portal zijn voorkeur voor aanvallen op burgerdoelen verdedigen. Op dat moment geloofden steeds meer militairen erin dat die beëindigd moesten worden, omdat ze het oprukken van de geallieerde legers bemoeilijkten.

Overy breekt in zijn boek een lans voor Harris. Die zou er voor hebben gezorgd dat de burgerdoelen-tactiek minder rigoureus werd uitgevoerd dan Portal graag had gezien en daarmee veel mensenlevens hebben gespaard. En Harris' tactiek van het bombarderen van fabrieken, leidde volgens Overy bewijsbaar tot een verkorting van de oorlog.

Meer over