Nieuws

Bolsonaro benoemt 'vreselijk evangelische rechter' in Hooggerechtshof

Trots twitterde president Jair Bolsonaro woensdag dat hij een bijna drie jaar oude belofte was nagekomen. Het was hem gelukt, schreef hij, om een ‘vreselijk evangelische’ rechter benoemd te krijgen in het Braziliaanse Hooggerechtshof.

Joost de Vries
André Mendonca tijdens een zitting van een senaatscommissie op woensdag. Met een kleine meerderheid keurde de Braziliaanse senaat de benoeming van de religieus-conservatief Mendonca door president Bolsonaro goed. Beeld AFP/Edilson Rodrigues
André Mendonca tijdens een zitting van een senaatscommissie op woensdag. Met een kleine meerderheid keurde de Braziliaanse senaat de benoeming van de religieus-conservatief Mendonca door president Bolsonaro goed.Beeld AFP/Edilson Rodrigues

Toen hij net was aangetreden in 2019 beloofde de Braziliaanse president zijn evangelische achterban een religieuze rechter in het elfkoppige hoogste rechtsprekende orgaan van Brazilië. De door Bolsonaro voorgedragen advocaat, minister van Justitie en evangelische pastor André Mendonça kreeg woensdag na een verhoor van acht uur goedkeuring van een meerderheid van de senaat.

De rechtse populist Bolsonaro, naar eigen zeggen een belijdend katholiek, heeft in de groeiende evangelische gemeenschap in Brazilië een belangrijke politieke bondgenoot gevonden. Hij bedient de evangelisten met conservatief beleid, zoals aanscherping van abortusregels, argwaan tegen vaccins (die ook leeft in evangelische kringen) en harde retoriek tegen (seksuele) minderheden. Een groot deel van zijn ministersploeg bestaat uit evangelisten – Mendonca was eerder openbaar aanklager en Justitieminister in Bolsonaro’s kabinet –, een ander aanzienlijk deel uit militairen.

De steun van rechtse nationalisten en conservatieve christenen is inmiddels van levensbelang voor de omstreden president. Een machtig rechts blok in het parlement weet Bolsonaro vooralsnog te behoeden voor een afzettingsprocedure, ondanks talloze pogingen daartoe van een groeiend verbond aan tegenstanders. Uit peilingen blijkt dat zijn achterban gestaag aan het krimpen is. Een maand geleden presenteerde een parlementaire commissie een meedogenloos rapport over Bolsonaro’s covidbeleid, met daarin tachtig redenen waarom de president strafrechtelijk zou moeten worden vervolgd.

Andere toon Bolsonaro

Met nog slechts een jaar te gaan tot de presidentsverkiezingen groeit de kans dat de president de rit zal uitzitten. Zodoende kan hij nog enkele stempels drukken op het grootste land van Latijns-Amerika. Bijvoorbeeld met de benoeming van Mendonça, die de balans in het progressieve Hooggerechtshof ietwat naar rechts doet opschuiven. In tegenstelling tot de VS, waar Trump het evenwicht in het Hooggerechtshof wist te kantelen door drie conservatieve rechters te benoemen, telt het hoogste Braziliaanse hof nog steeds zeven rechters die werden voorgedragen door de linkse presidenten Lula da Silva en Dilma Rousseff.

Nadat de pastor goedkeuring kreeg van een kleine meerderheid van de senatoren, prees hij ‘Gods glorie’ voor de benoeming. ‘Dit is een stap voor een man en een sprong voor de evangelisten’, zei hij. Desondanks beloofde hij tegenover de senaatscommissie dat hij als rechter de scheiding tussen kerk en staat zal respecteren. ‘In het leven de Bijbel, in het hof de Grondwet.’ Zo noemde hij onder meer het huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht als onderwerp waar hij niet aan zal tornen, ondanks zijn religieuze overtuigingen.

De afgelopen jaren heeft Bolsonaro vooral ruzie gezocht met het Hooggerechtshof. Drie maanden geleden riep hij zelfs nog op tot geweld tegen rechters, al noemde hij het Hooggerechtshof (net) niet expliciet bij naam. De president was onder andere verbolgen over het feit dat het hof dit voorjaar de corruptieveroordeling van oud-president Lula verscheurde. De voorman van de arbeiderspartij keerde terug in de politieke arena en gaat inmiddels ruimschoots aan kop in de peilingen voor de verkiezingen van volgend jaar. Bolsonaro maakte in september een verrassende draai toen de protesten van zijn achterban uit de hand dreigden te lopen. Plots sloeg hij een verzoenende toon aan tegen het hof. Hij had altijd de scheiding der machten gerespecteerd, stelde hij in een brief vol zeldzame mea culpa’s.

Mendonça is de tweede rechter die onder Bolsonaro toetreedt tot het Hooggerechtshof. Hij volgt rechter Marco Aurélio Mello op die drie decennia diende in het hof en deze zomer verplicht op 75-jarige leeftijd met pensioen moest.

Meer over