Boetedoening van een farmafraudeur

De Britse medicijnfabrikant GlaxoSmithKline (GSK) heeft in de Verenigde Staten weinig methoden geschuwd om het gebruik van zijn medicijnen te bevorderen. De bank heeft maandag schuld bekend en betaalt de Amerikaanse overheid 3 miljard dollar (2,4 miljard euro).

VAN ONZE VERSLAGGEVER PIETER SMIT

AMSTERDAM - Veiligheidsvoorschriften bij medicatie werden verzwegen en artsen werden in de watten gelegd terwijl ze werden aangemoedigd medicijnen voor te schrijven voor kwalen waarvoor ze niet zijn bedoeld.

Zo sprak de arts Drew Pinsky in 1999 op de landelijke radio over een libidoverhogende werking van GSK-antidepressivum Wellbutrin, zonder zijn relatie met de farmaceut te noemen. Pinsky had van GSK de boodschap gekregen: leg verband tussen depressiviteit en intimiteit. Wellbutrin zou in beide 'situaties' heilzaam werken, in tegenstelling tot vergelijkbare producten van concurrenten.

Met deze zogeheten off-labelpromotie, waarbij een product wordt aanbevolen om een veronderstelde werking, werd Wellbutrin eveneens illegaal aangeprezen als probaat middel tegen overgewicht, adhd en verslavingen. GSK trok miljoenen uit om artsen als Pinsky in luxe resorts te overtuigen van de - onbewezen - werking van deze producten.

De onwettige praktijken van GSK vonden plaats van eind jaren negentig tot 2007. De zaak is een kleine tien jaar geleden aanhanging gemaakt door de staten Massachusetts en Colorado. De boetedoening is het slotstuk van een uitgebreid onderzoek dat is uitgevoerd door onder andere het Amerikaanse ministerie voor Volksgezondheid en de FBI.

Het antidepressivum Praxil was in 1998 het eerste medicijn waarmee GSK in de fout ging. Het bedrijf noemde het ten onrechte geschikt voor depressieve minderjarigen. Om dit aannemelijk te maken hield GSK zich actief bezig met voorbereiden, publiceren en distribueren van misleidende artikelen voor een medisch tijdschrift. Om Praxil onder artsen te promoten als middel voor kinderen en adolescenten werden lunches, diners en bezoekjes aan kuuroorden georganiseerd. Het product bleek de kans op suïcidale gedachten bij jongeren te verhogen.

Bij de promotie van Avandia, een medicijn tegen suikerziekte, liet GSK na te vermelden dat het middel bij sommige patiënten het risico op hartfalen vergroot. Pas later ging de farmaceut ertoe over dit risico op de verpakking te vermelden.

Met de schuldbekentenis en de schikking koopt de farmaceut met een bedrag van 2 miljard dollar alle civiele aansprakelijkheid af. Bovendien betaalt GSK een strafrechtelijke boete van 1 miljard dollar. Het is daarmee de grootste farmafraudezaak uit de Amerikaanse geschiedenis.

De 3 miljard die GSK in totaal betaalt staat niet in verhouding tot de bedragen die omgaan in het bedrijf. In de jaren dat de rechtzaak liep werd bijna het tienvoudige omgezet met de medicijnen in kwestie, schrijft The New York Times. GSK had een bedrag van 3,5 miljard dollar gereserveerd voor de rechtszaak. Omdat dergelijke geldboetes grote corporaties als GSK nauwelijks deren, pleitten juristen eerder al voor het persoonlijk aansprakelijk stellen van het management.

GSK-directeur Andrew Witty heeft nu spijt betuigd en laat weten dat de onwettige praktijken plaatsvonden in 'een ander tijdperk van het bedrijf'. Niettemin heeft de farmaceut een vijfjarenplan opgesteld om de werkwijze te veranderen. Vertegenwoordigers worden niet langer uitbetaald op commissiebasis en de bonus voor het management komt te vervallen als hun ondergeschikten betrokken zijn bij misstanden.

Het onderzoek naar GSK maakt deel uit van het Amerikaanse overheidsprogramma HEAT, dat fraude in de gezondheidszorg moet tegengaan. In de afgelopen drie jaar werd voor 10,3 miljard dollar aan schikkingen afgedwongen.

Dr. Pinsky prees in de media een antidepressivum van GSK aan om de libidoverhogende werking. Die was niet bewezen, en GSK wist dat. In een megaschikking heeft het bedrijf een reeks van zulke praktijken bekend. Er is een oud-hoogleraar van de VU bij betrokken.

undefined

Meer over