Nieuws

Boeren zonder natuurvergunning mogen van rechter niet geheim blijven

Minister van Landbouw Carola Schouten moet de bedrijfslocaties openbaar maken van boeren die zonder natuurvergunning werken. Dit heeft de Raad van State woensdag beslist. De uitspraak heeft betrekking op tien boeren, maar is de opmaat voor het vrijgeven van de gegevens van alle 3.500 boeren die sinds de befaamde stikstofuitspraak in 2019 officieel ‘illegaal’ zijn.

Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit tijdens een boerenactie in 2019. Beeld ANP
Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit tijdens een boerenactie in 2019.Beeld ANP

Mobilisation for the Environment, de milieuclub achter de stikstofzaak, zit al tijden achter de adresgegevens aan. De actiegroep wil met de gegevens verdere vermindering van de stikstofuitstoot afdwingen, bijvoorbeeld door provincies te verzoeken tot handhaving bij de boeren zonder vergunning, of door gericht zaken aan te spannen tegen de relatief grote uitstoters onder hen.

De rechtbank in Groningen gaf eerder al toestemming voor het openbaar maken van de gegevens, maar boerenorganisatie LTO Nederland ging samen met het landbouwministerie in beroep. De persoonlijke levenssfeer van ondernemers en hun gezinnen zou worden geschonden.

De hoogste bestuursrechter ziet dit anders. Die oordeelt dat het verzoek om openbaarmaking, op basis van de Wet openbaarheid bestuur (Wob), betrekking heeft op de stikstofuitstootgegevens van de bedrijven. De privacy van belanghebbenden mag dan geen rol spelen bij de beslissing om deze openbaar te maken. ‘De Wob heeft namelijk als doel om zoveel mogelijk informatie openbaar te maken over (stikstof)uitstoot in het milieu.’

De boeren in kwestie hadden onder de oude regelgeving – Programma Aanpak Stikstof (PAS) geheten – geen vergunning nodig, omdat hun stikstofneerslag op kwetsbare natuur beperkt was. Met de stikstofuitspraak van 2019 kwam daar een einde aan en moesten ook zij een vergunning hebben. Die konden ze vervolgens niet krijgen, omdat vanwege dezelfde uitspraak van de Raad van State het systeem van vergunningverlening nietig was verklaard. De PAS bood de natuur te weinig bescherming, klonk toen het oordeel.

Landbouwminister Schouten wil de werkzaamheden van de 3.500 boeren legaliseren, maar zal daarvoor stikstofruimte vrij moeten maken. Vorig jaar maakte ze bekend miljarden te investeren om de stikstofdruk op kwetsbare natuur te verlagen en zo de stilgevallen bouw weer op gang te krijgen.

Twijfels

Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment heeft grote twijfels of de minister de stikstofruimte vindt om ook nog de 3.500 boeren te legaliseren. ‘Het gaat om grote hoeveelheden’, zegt hij. ‘Waar die stikstofruimte te halen is? Andere boeren zullen moeten inleveren.’ In totaal is de landbouw verantwoordelijk voor ruim 40 procent van de stikstofneerslag op kwetsbare natuur in Nederland. Deze Natura 2000-gebieden zijn voor driekwart in slechte staat door een teveel aan stikstofneerslag.

LTO Nederland is er na de uitspraak van de Raad van State woensdag niet geruster op geworden. ‘We zijn bang dat Mobilisation for the Environment deze gegevens gaat gebruiken om tegen boeren te procederen’, zegt Trienke Elshof, voorzitter van LTO Noord. ‘Deze PAS-melders hebben op dit moment geen passende vergunning, terwijl ze altijd te goeder trouw en volgens de regels hebben gehandeld. Minister Schouten heeft herhaaldelijk toegezegd de situatie te legaliseren. Deze uitspraak onderstreept de urgentie daarvan.’

Vollenbroek beraadt zich nog op wat ze met de gegevens gaan doen. Het wachten is overigens op de rechtbank Groningen, die in de overige 3.500 zaken nog uitspraak moet doen in lijn met het Raad van State-arrest van woensdag.

Lees verder:

De stikstofwet zorgt onder boeren voor veel onrust. Niet alleen de radicalere boeren zien het als een volgend instrument om ze grond afhandig te maken. In het Friese Mangtum zorgt het voor grote spanningen.

Meer over