Boeren zijn blij, bouwers boos

Het provinciebestuur van Noord-Holland zet een streep door de aanleg van het Wieringerrandmeer. 'De risico's waren te groot, de banken wilden niet helpen.'

Marcel van Lieshout

haarlem Blijdschap bij boeren, boosheid bij bouwers en baggeraars en reserves bij bestuurders en andere politici. Zo zijn de reacties samen te vatten op het besluit van het Noord-Hollandse provinciebestuur een punt te zetten achter wat hét nationale voorbeeldproject van integrale gebiedsontwikkeling moest worden: het Wieringerrandmeer in de Kop van Noord-Holland.


Problemen met de financiering van het omstreden project liggen ten grondslag aan dat besluit van Gedeputeerde Staten. De verwachting is dat Provinciale Staten op 15 november ermee instemmen. 'De risico's waren te groot, de banken wilden ons niet helpen', zo lichtte verantwoordelijk gedeputeerde Laila Driessen (VVD, Ruimtelijke Ordening) woensdag het besluit in Haarlem toe.


'De wereld waarin het plan ontstond is niet meer de wereld van nu. De economische omstandigheden zijn verslechterd', aldus Driessen.


Waterverbinding

Na meer dan tien jaar discussie en plannenmakerij zou volgend jaar een begin worden gemaakt met de aanleg van het randmeer. Dat behelsde een waterverbinding tussen het IJsselmeer en het Amstelmeer met een oppervlakte van 800 hectare. Nog eens 800 hectare landbouwgrond zou worden benut voor de bouw van 2.100 woningen en de aanleg van natuur.


Het Wieringerrandmeer was bedoeld om de noordelijkste regio van de provincie een sociaal-economische impuls te geven. De bedrijvigheid staat daar onder druk, jongeren trekken weg en het nabijgelegen Den Helder heeft al jaren te maken met bevolkingsafname en verlies van werkgelegenheid. De Noord-Hollandse commissaris van de koningin Johan Remkes zei woensdag dat de noodzaak voor een impuls blijft bestaan. 'We laten de regio niet in de steek.'


Het randmeerplan, waarmee een investering van ongeveer een miljard was gemoeid, was een gezamenlijk initiatief van de provincie en private partijen. Baggeraar Boskalis en bouwbedrijf Volker Wessels zeiden woensdag 'verbijsterd' te zijn over het schrappen van het project. Volgens de marktpartijen zijn de financiële risico's niet zo groot dat het plan moet worden afgeschoten.


Het onvermijdelijke

Het provinciebestuur ziet dat anders. Banken bleken niet bereid tot een benodigde garantstelling van 110 miljoen euro, zei gedeputeerde Driessen. 'We hebben het onvermijdelijke moeten accepteren.'


Het randmeerplan heeft de provincie tot dusverre 35 miljoen euro gekost. Er is 29 miljoen uitgegeven aan de aankoop van gronden, de overige kosten belopen 6 miljoen. Daarbij dreigt de provincie nog een forse schadeclaim van de private partijen nu de samenwerkingsovereenkomst eenzijdig is opgezegd.


Dietmar Werner van Volker Wessels: 'Er worden wel meer plannen gestopt, maar de manier waarop de overheid zich hier als partner heeft opgesteld, kan natuurlijk niet. Nog maar kort geleden hebben we een aangepaste businesscase gepresenteerd en toen vond de gedeputeerde het nog allemaal prachtig!'


Tegenstanders van het randmeerplan wezen er gisteren op dat de provincie wel erg laat tot het inzicht is gekomen dat er grote financiële risico's aan kleefden. Daarvoor is vaak gewaarschuwd, nog dit voorjaar door accountantsbureau Deloitte. Vorig jaar werd bekend dat toenmalig verantwoordelijke gedeputeerde Ton Hooijmaijers (VVD) een negatief ambtelijk advies negeerde.


Ex-gedeputeerde Hooijmaijers wordt sinds dit voorjaar verdacht van ambtelijke corruptie. Volgens commissaris van de koningin Remkes staat die verdenking los van het randmeerplan. 'Ook ons besluit om er nu de stekker uit te trekken heeft daar helemaal niets mee te maken.'


De eerste plannen voor de aanleg van een randmeer in de Kop van Noord-Holland kwamen uit de regio zelf. Tien jaar geleden pakte de provincie die gedachte op en schreef een prijsvraag uit voor marktpartijen. Het consortium Lago Wirense (Boskalis, Volker Wessels en ingenieursbureau Witteveen en Bos) won. Met het plan voor een 9 kilometer lange waterverbinding tussen IJssel- en Amstelmeer.


Veel weerstand

Het voormalige Waddeneiland Wieringen zou op die manier weer min of meer eiland worden. Aanvankelijk riep het plan veel weerstand op in de regio, vooral onder agrariërs. De twee betrokken gemeenten, Wieringen en Wieringermeer, waren vooral bang voor een financiële strop. De provincie drukte door.


Nu het randmeerplan van tafel lijkt, belooft de provincie alsnog extra investeringen in de Kop van Noord-Holland. Daarbij wordt met name gedacht aan het verder ontwikkelen van het havengebied van Den Helder.


Boeren op Wieringen en in de Wieringermeer zijn blij met het besluit van het provinciebestuur om af te zien van de aanleg van het Wieringerrandmeer. 'Beter laat dan nooit', zegt Joop Grin van het Agrarisch Collectief. Een handvol boeren heeft de afgelopen jaren gedwongen land moeten verkopen aan de provincie. Op de gronden die bedoeld waren voor de aanleg van het randmeer was de Wet Voorkeursrecht Gemeenten van toepassing. 'Er zitten hier veel jonge ondernemers, normale bedrijfsdynamiek was niet mogelijk', zegt Otto Smit van de agrarische belangenorganisatie LTO Noord. Hij gaat er van uit dat 1.600 hectare grond die voor het randmeerplan was 'gereserveerd' een agrarische bestemming blijft houden. Ook Smit is blij met het besluit.


Meer over