Nieuws

Boeren van FrieslandCampina krijgen voor het eerst sinds fusie geen winstuitkering

Voor het eerst sinds de fusie tussen Friesland Foods en Campina in 2008 betaalt de grootste Nederlandse coöperatie voor melkveehouders geen winstuitkering aan de eigen boeren. Een gemiddelde boer van FrieslandCampina loopt daarmee – in een toch al slecht melkjaar – bijna 10 duizend euro mis.

Een fabriek van FrieslandCampina in Aalter (België).  Beeld Belga
Een fabriek van FrieslandCampina in Aalter (België).Beeld Belga

Het is het gevolg van de tegenvallende jaarcijfers, die het concern dinsdag presenteerde. Hieruit blijkt maar weer hoe afhankelijk de Nederlandse melkveehouderij is van de export.

De vanwege corona gesloten grens tussen China en Hongkong, de route voor met name Nederlands babymelkpoeder, drukte een groot deel van de winst van de coöperatie in 2020. In Nigeria, waar FrieslandCampina een zeer dominante positie heeft in de markt voor melkpoederproducten, voelde het concern de gevolgen van de economische problemen in het Afrikaanse land.

Dat het bedrijf hierdoor ‘moet afzien van de contante nabetaling, valt me persoonlijk zwaar’, schrijft FrieslandCampina-baas Hein Schumacher in het jaarverslag. Hij zegt zich te realiseren dat hij veel vraagt van zijn eigenaren, de leden melkveehouders, maar dat hij niet anders kan en nu moet handelen.

Hij verwijst daarmee ook naar de in coronatijd aangekondigde reorganisatie, waarbij zo’n duizend banen verloren gaan, vooral in Nederland, België en Duitsland. Een groot deel van de kosten voor deze herstructurering zijn in mindering gebracht op de winst van vorig jaar - en daarmee ten koste van de nabetaling aan boeren. Volgens Schumacher zijn het veren die gelaten moeten worden om na de coronacrisis het bedrijf weer toekomstbestendig te maken.

Zorgen

Op boerenfora online maken veel melkveehouders zich zorgen over de toekomst van hun coöperatie. Daar twijfelen ze of de tegenvallende cijfers wel door corona komen. Ze vragen zich af of de problemen bij FrieslandCampina niet van structurele aard zijn.

Sommigen stapten al over naar concurrent A-ware. Anderen kijken verlekkerd naar Arla, de vergelijkbare Deense coöperatie die het in 2020 beter deed. Daalde de nabetaling van FrieslandCampina van 1,07 cent in 2019 naar 0 in 2020, bij Arla ging die voor de leden juist met 0,75 cent omhoog naar 1,75. Met jaarlijks gemiddeld zo’n 850 duizend kilo melk per boer, gaat het om een welkome aanvulling op de door corona toch al lage melkprijs.

Doordat FrieslandCampina doorgaans een relatief hoge garantieprijs betaalt aan zijn boeren, bleef het uiteindelijke verschil in kiloprijs met Arla vorig jaar beperkt tot ruim 1 cent per kilo. 35,7 versus 36,9 cent per kilo. De afgelopen jaren betaalde FrieslandCampina juist structureel meer dan Arla.

Arla, net als FrieslandCampina in de top-10 van grootste zuivelbedrijven ter wereld, verkoopt veel via retail en profiteerde vorig jaar van de stijgende consumentenverkoop via supermarkten. FrieslandCampina deed dit ook, maar kwam met een sterke positie in restaurantproducten in de problemen toen de horeca in veel landen dicht ging. Het wegvallen ervan was een klap boven op de afzetproblemen in China en Afrika.

Tegenvallende nabetaling

Melkveehouder Ard van Veen uit Bodegraven relativeert de problemen bij de coöperatie enigszins. ‘De basismelkprijs bij FrieslandCampina was het afgelopen jaar niet eens zo slecht, gezien de uitzonderlijke omstandigheden’, zegt hij. ‘Alleen hoop je daarbovenop op een mooie nabetaling, maar die valt flink tegen’.

De winst van FrieslandCampina daalde in coronajaar 2020 met bijna 72 procent tot 79 miljoen euro. Daar moeten nog bijdragen aan internationale participaties van af, waardoor ook dit bedrag niet kan terugvloeien naar de boeren, legt een woordvoerder uit. Hij kan niet zeggen of vóór de fusie van 2008 boeren altijd deelden in de winst.

De jaarcijfers zijn reden voor de protestboeren van Farmers Defence Force de eigen aanhang op te roepen woensdagochtend met de tractor naar het hoofdkantoor van FrieslandCampina in Amersfoort te komen. Voor wat ze de ‘grote schoonmaak’ noemen. Met daarbij de vermelding dat ze niet weggaan zonder geld*. De woordvoerder van FrieslandCampina zegt in reactie op de oproep dat er woensdag ledenvergaderingen aan de gang zijn en alle leden sowieso al waren uitgenodigd.

*Dinsdagavond laat werd het protest afgelast, omdat er ‘geen overeenstemming is onder de melkveehouders of daar via Farmers Defence Force voor moet worden gedemonstreerd.’

Meer over