Nieuws

Boeren, ondernemers en natuurbeschermers komen met eigen stikstofplan om uitstoot terug te dringen

Belangenbehartigers van ondernemers, boeren en de bouwsector hebben samen met natuurorganisaties een voorstel ingediend om de stikstofuitstoot terug te dringen. Met 1,7 miljard euro per jaar, onder meer om boeren uit te kopen, moet de stikstofuitstoot in 2030 met 40 procent te verlagen zijn.

In juli 2020 protesteerden boeren nog voornamelijk tegen stikstofmaatregelen, zoals de veevoermaatregel  van minister Schouten. Beeld Marcel van den Bergh
In juli 2020 protesteerden boeren nog voornamelijk tegen stikstofmaatregelen, zoals de veevoermaatregel van minister Schouten.Beeld Marcel van den Bergh

Volgens de indieners van het nieuwe voorstel, onder meer Natuurmonumenten, Natuur & Milieu, boerenorganisatie LTO Nederland en werkgeversorganisatie VNO-NCW, worden de natuurdoelen momenteel niet gehaald. Ondertussen treedt er economische schade op als gevolg van de stikstofcrisis, onder meer door vertragingen in de bouw. De boeren hebben behoefte aan perspectief, schrijven ze. Vandaar dat ze de besluitvorming hopen te versnellen door zelf een plan in te dienen dat tijdens de kabinetsformatie kan worden behandeld.

Nederland moet zijn stikstofproductie fors terugdringen op grond van Europese wetgeving. De komende jaren zijn daarvoor harde keuzes nodig, onder meer in de landbouw. Die sector is met 40 procent van de stikstofuitstoot op kwetsbare natuurgebieden de grootste uitstoter.

De 1,7 miljard euro per jaar, tot 2030, is onder meer bedoeld om boeren vrijwillig uit te kopen en te verplaatsen. Met de vrijgekomen grond krijgen de overgebleven boeren meer ruimte, en kunnen ze duurzamere vormen van landbouw bedrijven. Verder kan volgens het voorstel de uitstoot ander andere omlaag door elektrisch rijden te stimuleren en de industrie en bouwsector te verduurzamen.

Ze pleiten daarbij voor een regionale aanpak. In plaats van een Rijksoverheid die van bovenaf bepaalt hoe bedrijven hun stikstofdepositie terugbrengen, moeten natuurbeheerders en uitstoters met gemeentes en provincies kunnen overleggen. Dat moet boeren meer vrijheid geven in het kiezen van een aanpak.

Stikstofplannen

De organisaties stellen met dit plan verder te gaan dan het huidige kabinetsbeleid. Het kabinet streeft naar een uitstootvermindering van 26 procent in 2030. In 2035 moet dit 50 procent minder zijn. De belangenbehartigers willen in 2030 de uitstoot met 40 procent verminderd hebben, maar zeggen niets over doelen voor 2035. Ze adviseren het voorstel door te laten rekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), dat ook stikstofplannen van het kabinet doorrekent, en de Raad van State een advies uit te laten brengen over de juridische haalbaarheid.

Het voorstel gaat minder ver dan het advies van de commissie-Remkes. Die adviseert de stikstofuitstoot in 2030 minimaal met 50 procent terug te dringen. Anders wordt de natuur onvoldoende beschermd en het beleid juridisch onhoudbaar zijn, volgens de commissie, die door het kabinet om advies is gevraagd.

Planten hebben stikstofverbindingen als ammoniak en nitraten nodig om te groeien. Maar als er te veel van neerslaat, overwoekert een klein aantal snelgroeiende planten, zoals grassen en brandnetels, de rest. Hierdoor komen veel plantensoorten, en daardoor ook diersoorten, in de verdrukking en ontstaat ecologische schade.

In formatietijd is het gebruikelijk dat belangenorganisaties voorstellen doen in de hoop het toekomstige kabinetsbeleid bij te kunnen sturen. Zo kwam eerder deze maand een coalitie van organisaties uit de autobranche samen met Natuur & Milieu met een voorstel aan het kabinet voor een kilometerheffing op basis van CO2-uitstoot. De aanpak van de stikstofcrisis is een van de belangrijkste dossiers voor een nieuw kabinet.